Tổng Công ty Máy động lực và Máy nông nghiệp Việt Nam (VEAM) đang nắm giữ 22.600 tỷ đồng tiền và đầu tư ngắn hạn, tăng gần 54% so với đầu năm. Doanh nghiệp được dự báo duy trì lợi nhuận trên 8.000 tỷ đồng mỗi năm trong giai đoạn 2026-2031, song phần lớn nguồn thu vẫn phụ thuộc vào các liên doanh ô tô, xe máy, đặc biệt là Honda Việt Nam.
Tổng Công ty Máy động lực và Máy nông nghiệp Việt Nam - CTCP (VEAM, mã UPCoM: VEA) là doanh nghiệp có vốn nhà nước chi phối, hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, lắp ráp máy động lực, máy nông nghiệp và ô tô. Tuy nhiên, nguồn lợi nhuận lớn nhất của VEAM trong nhiều năm qua lại đến từ các khoản đầu tư tại Honda Việt Nam, Toyota Việt Nam và Ford Việt Nam.
Với lượng tiền gửi ngân hàng lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng, VEAM cũng là một trong những doanh nghiệp có nguồn thu tài chính đáng kể trên thị trường chứng khoán.
Lợi nhuận dự báo vượt 8.000 tỷ đồng mỗi năm, Honda Việt Nam vẫn là nguồn thu chủ lực
Hoạt động kinh doanh của VEAM tiếp tục được kỳ vọng tăng trưởng trong năm 2026, chủ yếu nhờ lợi nhuận từ các công ty liên doanh, liên kết. Theo báo cáo phân tích mới đây của Chứng khoán Vietcap, lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông công ty mẹ VEAM được dự báo đạt 8.057 tỷ đồng trong năm 2026, tăng 13% so với năm trước.
Trong khi đó, doanh thu thuần dự kiến đạt 5.359 tỷ đồng, tăng 20%. Việc lợi nhuận dự báo cao hơn đáng kể so với doanh thu phản ánh đặc thù hoạt động của VEAM, khi phần lớn lợi nhuận không đến từ hoạt động sản xuất, kinh doanh trực tiếp mà được ghi nhận từ các khoản đầu tư vào doanh nghiệp liên kết.
Phần lớn lợi nhuận của Tổng Công ty Máy động lực và Máy nông nghiệp Việt Nam - VEAM đến từ Honda.
Trong cơ cấu này, Honda Việt Nam tiếp tục đóng vai trò chủ lực. VEAM hiện sở hữu 30% vốn tại Honda Việt Nam, 20% tại Toyota Việt Nam và 25% tại Ford Việt Nam. Đây là những khoản đầu tư mang lại nguồn lợi nhuận hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm, vượt xa đóng góp từ hoạt động sản xuất máy động lực và máy nông nghiệp truyền thống.
Đáng chú ý, Vietcap đã nâng 13% tổng dự báo lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông công ty mẹ VEAM trong giai đoạn 2026-2030. Theo đó, lợi nhuận giai đoạn 2027-2031 được dự báo lần lượt đạt 8.115 tỷ đồng, 8.139 tỷ đồng, 8.118 tỷ đồng, 8.097 tỷ đồng và 8.080 tỷ đồng. Dù duy trì quy mô lợi nhuận lớn, tốc độ tăng trưởng được dự báo khá thấp sau năm 2026.
Một trong những động lực tăng trưởng mới đến từ Toyota Việt Nam, khi lợi nhuận đóng góp của liên doanh này được dự báo tăng 96% trong năm 2026, đạt khoảng 611 tỷ đồng. Kết quả này chủ yếu nhờ sự gia tăng doanh số các dòng xe hybrid, trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến phương tiện tiết kiệm nhiên liệu.
Tuy nhiên, mức đóng góp của Toyota vẫn còn khá khiêm tốn so với Honda Việt Nam. Điều này khiến triển vọng lợi nhuận của VEAM tiếp tục phụ thuộc lớn vào khả năng duy trì thị phần và hiệu quả kinh doanh của Honda, đặc biệt khi thị trường xe máy đang chịu sức ép cạnh tranh ngày càng lớn từ các dòng xe điện.
Tiền và đầu tư ngắn hạn tăng gần 54%, đạt 22.600 tỷ đồng
Không chỉ ghi nhận lợi nhuận lớn từ các công ty liên doanh, VEAM còn sở hữu lượng tiền và các khoản đầu tư tài chính ngắn hạn lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng. Đây là nguồn lực giúp doanh nghiệp duy trì thu nhập lãi tiền gửi đáng kể, đồng thời bảo đảm khả năng chi trả cổ tức bằng tiền mặt cho cổ đông.
Tính đến cuối quý III/2026, tiền và các khoản đầu tư ngắn hạn của VEAM đạt khoảng 22.600 tỷ đồng, tăng 15,5% so với cùng kỳ năm trước và tăng tới 53,8% so với đầu năm. Sự gia tăng này chủ yếu đến từ nguồn cổ tức mà doanh nghiệp nhận được từ Honda Việt Nam.
Quy mô tiền và đầu tư ngắn hạn lớn cũng giúp VEAM duy trì nguồn thu tài chính ổn định. Vietcap dự báo lợi nhuận ngoài hoạt động kinh doanh khác của doanh nghiệp đạt khoảng 1.171 tỷ đồng trong năm 2026, tăng 30% so với năm trước, chủ yếu nhờ thu nhập lãi tiền gửi gia tăng. Sang năm 2027, khoản lợi nhuận này được dự báo tiếp tục tăng 8%, đạt 1.266 tỷ đồng.
Đáng chú ý, dù nắm giữ lượng tiền lớn, khả năng tạo lợi nhuận trực tiếp từ hoạt động sản xuất, kinh doanh của VEAM vẫn tương đối hạn chế so với các khoản đầu tư tài chính. Phần lớn lợi nhuận của doanh nghiệp tiếp tục đến từ việc ghi nhận kết quả kinh doanh của các liên doanh ô tô, xe máy và thu nhập từ tiền gửi ngân hàng.
Cơ cấu này giúp VEAM duy trì khả năng sinh lời cao mà không cần mở rộng mạnh hoạt động sản xuất trực tiếp. Tuy nhiên, kết quả kinh doanh cũng phụ thuộc đáng kể vào chính sách phân phối lợi nhuận của các công ty liên kết và diễn biến lãi suất tiền gửi. Nếu nguồn cổ tức từ Honda, Toyota và Ford suy giảm, quy mô dòng tiền thực nhận của VEAM có thể bị ảnh hưởng, kéo theo khả năng duy trì thu nhập tài chính trong những năm tiếp theo.
Dự báo cổ tức tiền mặt lên tới 18,3%, rủi ro từ xu hướng chuyển dịch sang xe điện
Lượng tiền và đầu tư ngắn hạn lớn là cơ sở để VEAM tiếp tục duy trì chính sách chi trả cổ tức tiền mặt ở mức cao. Trong nhiều năm qua, doanh nghiệp thường phân phối phần lớn lợi nhuận hằng năm ở cấp công ty mẹ cho cổ đông, nhờ nguồn tiền nhận được từ các liên doanh.
Theo dự báo của Vietcap, VEAM có thể chi khoảng 7.542 tỷ đồng cổ tức trong năm 2027, tương ứng 5.676 đồng/cổ phiếu. Với mức giá cổ phiếu được sử dụng trong báo cáo phân tích, lợi suất cổ tức dự phóng đạt khoảng 18,3%. Đây là mức lợi suất đáng chú ý, dù tỷ lệ thực tế sẽ thay đổi theo thị giá cổ phiếu và phương án phân phối lợi nhuận được phê duyệt.
Trong giai đoạn 2028-2031, Vietcap dự báo VEAM tiếp tục duy trì cổ tức tiền mặt quanh mức 6.100 đồng/cổ phiếu mỗi năm. Nếu các dự báo trở thành hiện thực, doanh nghiệp sẽ tiếp tục là một trong những đơn vị có quy mô chi trả cổ tức tiền mặt lớn trên thị trường chứng khoán.
Đáng chú ý, Bộ Công Thương hiện là cổ đông chi phối tại VEAM với tỷ lệ sở hữu 88,47% vốn điều lệ. Với tỷ lệ này, phần lớn số tiền cổ tức mà VEAM phân phối hằng năm sẽ thuộc về cổ đông nhà nước.
Mới đây, VEAM đã công bố phương án chi trả cổ tức năm 2025 bằng tiền mặt với tỷ lệ 52,4%, tương ứng 5.240 đồng/cổ phiếu. Với gần 1,33 tỷ cổ phiếu đang lưu hành, tổng số tiền doanh nghiệp dự kiến chi trả lên tới gần 6.963 tỷ đồng, trong đó Bộ Công Thương dự kiến nhận hơn 6.160 tỷ đồng. Thời gian thanh toán được ấn định vào ngày 14/12/2026.
Dù vậy, khả năng duy trì mức cổ tức cao trong dài hạn vẫn phụ thuộc vào kết quả kinh doanh của các liên doanh. Honda Việt Nam hiện là nguồn đóng góp lợi nhuận lớn nhất cho VEAM, nhưng thị trường xe máy truyền thống đang đứng trước sự cạnh tranh ngày càng mạnh của xe điện. Trong lĩnh vực ô tô, các dòng xe điện giá rẻ cũng tạo sức ép lên những phân khúc vốn là thế mạnh của Honda và Ford.
Vietcap dự báo doanh số xe máy Honda trong giai đoạn 2026-2031 chỉ tăng bình quân khoảng 1% mỗi năm. Trong khi đó, Toyota được kỳ vọng hưởng lợi từ xu hướng phát triển xe hybrid, song quy mô lợi nhuận đóng góp vẫn thấp hơn đáng kể so với Honda.
Với lượng tiền và đầu tư ngắn hạn đạt 22.600 tỷ đồng cùng lợi nhuận dự báo trên 8.000 tỷ đồng mỗi năm, VEAM đang có nền tảng tài chính thuận lợi để duy trì chính sách cổ tức tiền mặt.
Tuy nhiên, sự phụ thuộc lớn vào các liên doanh ô tô, xe máy cũng khiến triển vọng lợi nhuận dài hạn gắn chặt với khả năng thích ứng của Honda, Toyota và Ford trước xu hướng điện hóa phương tiện. Đây sẽ là yếu tố quyết định khả năng duy trì nguồn lợi nhuận và cổ tức hàng nghìn tỷ đồng của VEAM trong những năm tới.
Thế Anh