Năm nào cũng vậy, cứ đến mùa lạnh những virut gây cúm, virut gây cảm lạnh lại phát triển rất mạnh mẽ! Thậm chí, tốc độ lây nhiễm còn nhanh hơn các mùa có thời tiết ấm nóng hơn. Tại sao lại như vậy? Khoa học giải thích thế nào về hiện tượng rất mâu thuẫn này?
Vào cuối thu, đầu đông, cả nước lại ghi nhận nhiều ca nhiễm trùng đường hô hấp hơn. Các bệnh như virus hợp bào hô hấp , cúm và nhiều loại virus gây cảm lạnh thông thường tăng đột biến. Tại Việt Nam, theo thống kê của Bộ Y tế, trong năm 2024 ghi nhận 289.876 trường hợp mắc cúm mùa, trong đó có 8 ca tử vong.
Các nhà nghiên cứu đã đưa ra một số lý do, giải thích cho hiện tượng này, đầu tiên mùa lạnh không khí sẽ khô hơn các mùa khác trong năm, điều kiện này giúp virus đường hô hấp tồn tại lâu hơn trong môi trường. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng một số hạt virus tồn tại trong không khí lâu hơn và có khả năng lây nhiễm lâu hơn khi độ ẩm thấp.
Thứ hai, Virus cúm phát triển mạnh vào mùa đông là do nhiệt độ môi trường thấp, virus cúm tạo một lớp bảo vệ bản thân và tổn tại trong không khí lâu hơn. Ngoài ra, không khí lạnh khiến phản ứng miễn dịch trong mũi bị hỏng khiến virus cúm dễ xâm nhập vào cơ thể. Sau khi xâm nhập thành công, virus cúm hoạt động và tấn công các tế bào cơ thể, lúc này cơ thể không sản sinh ra được kháng thể chống lại virus thì cơ thể sẽ nhiễm bệnh và lây lan cho người khác.
ảnh minh họa
Giải thích về hiện tượng bênh cúm dễ lây và lây lan nhanh hơn mùa đông. Các nhà phân tích cho rằng hiện tượng có thể đến từ đặc điểm sinh hoạt của mùa đông. Thời tiết lạnh hơn đồng nghĩa với việc mọi người dành nhiều thời gian hơn trong nhà và gần gũi nhau hơn. Cửa sổ đóng kín, thông gió bị hạn chế, và mọi người tụ tập ở trường học, nơi làm việc và trong các kỳ nghỉ. Tất cả những điều này tạo điều kiện lý tưởng cho virus lây lan.
Du lịch cũng là một nguyên nhân cần phải nhắc đến, tại sân bay, trong máy bay, xe buýt và các buổi tụ họp gia đình, gặp mặt cuối năm cũng quy tụ đông đảo người dân từ nhiều nơi khác nhau. Nếu virus đang lưu hành, việc đi lại và nghỉ lễ có thể đẩy nhanh quá trình lây lan. Hơn nữa, mùa cuối năm nhu cầu con người đi lại giao thương kinh tế cũng tăng đột biến.
Biện pháp hiệu quả để ngăn chặn nhiễm bệnh vào mùa cúm là phải thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp song hành mới có hiệu quả trên diện rộng. Thứ nhất là tiêm chủng, tiêm chủng là một trong những biện pháp hiệu quả nhất để giảm thiểu các ca bệnh nặng. Việc tiêm vắc-xin cúm cho những người đủ điều kiện giúp giảm nguy cơ nhập viện và các biến chứng nghiêm trọng.
khuyến cáo của Bộ y tế (ảnh internet)
Vệ sinh tay cũng rất quan trọng. Rửa tay bằng xà phòng và nước trong ít nhất 20 giây là một thói quen tốt, đặc biệt là sau khi sử dụng không gian công cộng, sau khi ho hoặc hắt hơi, và trước khi ăn. Rửa tay giúp ngăn ngừa vi-rút lây lan từ bề mặt sang miệng, mũi hoặc mắt. Khi không có xà phòng và nước, nước rửa tay khô có cồn là một giải pháp dự phòng hợp lý.
Nếu bạn ở nơi đông người, đặc biệt là trong nhà hoặc xung quanh những người đang ho hoặc hắt hơi, hãy đeo khẩu trang N95 vừa vặn hoặc khẩu trang tương đương để tăng thêm lớp bảo vệ. Bước này đặc biệt quan trọng đối với những người có nguy cơ cao, bao gồm người trên 65 tuổi, người mắc các bệnh mãn tính như tiểu đường hoặc bệnh phổi, hoặc người có hệ miễn dịch suy yếu. Nếu bạn bị bệnh, việc đeo khẩu trang có thể giúp giảm nguy cơ lây nhiễm cho người thân của bạn.
Thông gió cũng có thể giúp ích. Mở cửa sổ khi có thể, cải thiện luồng không khí bằng quạt hoặc sử dụng bộ lọc HEPA di động, hay còn gọi là bộ lọc không khí hạt hiệu suất cao, có thể làm loãng virus trong không khí. Những chiến lược này đặc biệt hữu ích khi tổ chức các buổi tụ họp trong nhà. Nếu thời tiết cho phép, các buổi tụ họp ngoài trời cũng giúp giảm đáng kể nguy cơ lây nhiễm.
Cuối cùng, nếu bạn bị bệnh, hãy ở nhà. Hãy dời bữa ăn, ngày lễ hoặc trao đổi quà tặng vào một ngày khác. Một trong những cách quan trọng nhất để giảm lây lan là tránh lây nhiễm cho người khác. Bạn bị sốt cao bạn nên tới các bệnh viện để thăm khám và điều trị…
Quốc Toản