"Việc học không phải là việc nạp những kiến thức sáo mòn đã cũ, việc học là sống"

Theo GS. Ngô Bảo Châu, việc học không phải là việc nạp những kiến thức sáo mòn đã cũ, việc học là sống. Việc học phải giúp cho trẻ trở thành người tự chủ và hạnh phúc.

Năng lực sáng tạo thúc đẩy hiệu quả học tập như thế nào?

Tại Hội nghị về giáo dục “Bản hòa ca trí tuệ” (Symphony of the mind) với chủ đề “Sáng tạo là kỷ nguyên tiếp theo của trí tuệ” (Creativity is the next intellect) do Tổ chức Giáo dục Embassy Education thực hiện, nhiều chuyên gia hàng đầu ở nhiều lĩnh vực như tâm lý học, giáo dục, kinh doanh và nghệ thuật cùng thảo luận về triết lý giáo dục tiến bộ trong kỷ nguyên mới.

Theo đó, rất nhiều đóng góp, trăn trở về một triết lý giáo dục tiến bộ trong kỷ nguyên mới và thống nhất đi đến một quan điểm cho rằng: "Giáo dục sáng tạo là xu hướng tất yếu của hiện và tương lai".Đây không phải là một trào lưu nhất thời mà là xu hướng phát triển giáo dục ở hiện tại và tương lai.

Xoay quanh chủ đề định hướng giáo dục sáng tạo cho tương lai, GS. Trần Thanh Vân đã có những chia sẻ rất sâu sắc và thú vị trả lời trực tiếp cho câu hỏi: Năng lực sáng tạo có thể thúc đẩy hiệu quả học tập của người học như thế nào?

GS. Trần Thanh Vân cho rằng, dù ở thời đại nào, bộ óc con người cũng cần nuôi dưỡng năng lực trí tuệ của mình, cụ thể là năng lực của não bộ. Nó không chỉ giúp mỗi cá nhân học tập mà còn giúp các em phát triển tâm hồn, biết yêu cái đẹp và cuộc sống. Hai năng lực đó song hành trong quá trình phát triển và khám phá thế giới.

"Tôi hình dung rằng bộ óc như một nhạc cụ với nhiều dây đàn, khi được kích thích sẽ phát ra âm thanh, có phải đó là bản hòa ca của trí tuệ chăng?", GS. Trần Thanh Vân chia sẻ.

Chính vì vậy, một bộ não có năng lực là bộ não biết sáng tạo, là nơi hội tụ của trí và tâm. Giáo dục phải giúp con trẻ phát triển được bộ não ấy – giúp trẻ biết tò mò, biết hứng thú với cuộc sống và chủ động khám phá thế giới.

"Một môi trường giáo dục phải giúp trẻ em phát triển toàn diện, không phân biệt não trái hay não phải. Đó sự tổng hòa của khối óc, để trí tưởng tượng bay bổng, trí sáng được phát huy", GS. Trần Thanh Vân nhận định.

Giáo dục sáng tạo vượt ra ngoài kiến thức sáo mòn

Trong khi đó, về quan điểm người dạy, GS. Ngô Bảo Châu cũng đề cao vai trò của sáng tạo. Theo ông, sáng tạo là phải tạo ra được cái mới, một điều gì đó đẹp đẽ cho thế giới này. Sáng tạo là nhìn những gì người khác nhìn thấy, nhưng nghĩ những gì người khác chưa từng nghĩ.

Chính sáng tạo sẽ khiến cho việc dạy và học trở nên hiệu quả. "Người thầy thực thụ không phải là những người chỉ đọc thuộc lòng một quyển sách. Cũng là nội dung đó, nhưng sẽ luôn luôn có phần nào sáng tạo trong đó", GS. Ngô Bảo Châu nói.

Ông cho rằng, cha mẹ nên hỗ trợ trẻ hình thành tư duy tích cực về học tập. Theo GS. Ngô Bảo Châu, việc học không phải là việc nạp những kiến thức sáo mòn đã cũ, việc học là sống. Việc học phải giúp cho trẻ trở thành người tự chủ và hạnh phúc.

Theo GS Ngô Bảo Châu, trong hành trình cuộc đời, con trẻ thông qua việc học, trở thành những người độc lập, biết sống cuộc sống của mình, làm chủ cuộc sống của mình, hạnh phúc trong cuộc sống của mình, và có khả năng cảm thụ cái hay, cái đẹp của cuộc sống, của nghệ thuật, biết vui, biết sống chan hòa, đem lại những niềm vui và hạnh phúc cho người khác.

Muốn học tốt, cần có năng lực sáng tạo. Học tập hiệu quả là sống một cuộc sống hiệu quả. Chính vì vậy, năng lực sáng tạo là một kỹ năng cần thiết để sống cuộc sống hiệu quả. Không chỉ là động lực phát triển năng lực học tập, sáng tạo cũng là nhân tố nuôi dưỡng sự thông minh cảm xúc. Chính vì vậy, mô hình giáo dục nào giúp trẻ có năng lực sáng tạo cần được quan tâm phát triển hơn nữa.

Chia sẻ về chủ đề này, nhà ngoại giao Tôn Nữ Thị Ninh cho biết, giáo dục toàn diện không chỉ giúp trẻ có năng lực học tập mà phải phát triển tâm hồn, cảm xúc. Việc liên tục rèn luyện sự sáng tạo là chất xúc tác của qua lại giữa IQ và EQ, có thể tăng sự trực cảm, nhạy cảm của một đứa trẻ, giúp các nuôi dưỡng tình yêu thương. Điều đó có thể được phát triển thông qua các bộ môn nghệ thuật như âm nhạc, diễn xuất.

Bà khuyến khích việc cha mẹ và nhà trường tạo môi trường cởi mở để trẻ được đặt câu hỏi. "Tôi thường nói với thanh niên là trả lời có thể khó nhưng đặt câu hỏi có khi còn khó hơn. Các bạn chỉ cần tiếp cận nhiều chiều, phải làm cái điều mà người ta gọi là "Thinking out of the boxes " - thoát ra khỏi những cái khuôn sáo có sẵn", bà Tôn Nữ Thị Ninh chia sẻ.

Chuyên gia này cũng cho rằng phải coi sáng tạo là định hướng xuyên suốt của nền giáo dục trong thế kỷ XXI. Vì rằng thế giới sẽ luôn biến động, biến động nhanh, và đó sẽ là một thế giới phức hợp. Chính vì vậy, giáo dục cũng phải đổi mới và thích nghi liên tục nếu không muốn thụt lùi.

"Chỉ có sáng tạo thì mới có thể đáp ứng được đòi hỏi của thế kỷ mới…Giáo dục toàn diện, giáo dục sáng tạo phải khiến cho chúng ta suy nghĩ bằng toàn bộ khối óc của mình”, Nhà ngoại giao Tôn Nữ Thị Ninh nói.

Tiểu Thủy Ngư