Năm 2023, Việt Nam chi 1,41 tỷ USD nhập khẩu phân bón các loại. Giá phân bón thế giới được dự báo tăng trong quý 1/2024, đặc biệt là chủng loại dẫn dắt thị trường là đạm ure.
Nhập khẩu phân bón từ đa số các thị trường tăng về khối lượng nhưng giảm kim ngạch
Theo thống kê sơ bộ của Tổng cục Hải quan, cả năm 2023 lượng phân bón nhập khẩu của cả nước đạt gần 4,12 triệu tấn, trị giá trên 1,41 tỷ USD, giá trung bình đạt 342,9 USD/tấn, tăng 21,3% về khối lượng, nhưng giảm 12,8% về kim ngach và giảm 28% về giá so với năm 2022.
Trung Quốc vẫn đứng đầu về thị trường cung cấp phân bón cho Việt Nam, chiếm gần 50% trong tổng lượng và tổng kim ngạch nhập khẩu phân bón của cả nước, đạt 2,4 triệu tấn, tương đương 662,46 triệu USD, giá trung bình 325,5 USD/tấn, tăng 19% về lượng, nhưng giảm 9,3% về kim ngạch và giảm 23,8% về giá so với năm 2022.
Tiếp đến thị trường Nga đứng thứ 2, chiếm 7% trong tổng lượng và chiếm 9,4% trong tổng kim ngạch, với 288.727 tấn, tương đương 132,12 triệu USD, giá trung bình 457,6 USD/tấn, tăng 2,5% về lượng, nhưng giảm 35% về kim ngạch và giảm 36,5% về giá so với năm 2022.
Nhập khẩu phân bón từ thị trường Đông Nam Á đạt 470.755 tấn, tương đương 168,25 triệu USD, tăng 80,8% về lượng, tăng 6,5% kim ngạch so với cùng kỳ, chiếm 11,4% trong tổng lượng và chiếm 11,9% trong tổng kim ngạch nhập khẩu phân bón của cả nước.
Phân bón nhập khẩu từ thị trường FTA RCEP đạt trên 3 triệu tấn, tương đương 930,46 triệu USD, tăng 22% về lượng, giảm 8% kim ngạch so với cùng kỳ, chiếm 73% trong tổng lượng và chiếm 65,9% trong tổng kim ngạch nhập khẩu phân bón của cả nước.
Nhập khẩu phân bón từ thị trường FTA CPTTP đạt 504.801 tấn, tương đương 87,36 triệu USD, tăng 0,4% về lượng, giảm 41,3% kim ngạch so với cùng kỳ, chiếm 12,3% trong tổng lượng và chiếm 6,2% trong tổng kim ngạch nhập khẩu phân bón của cả nước.
Nhìn chung, trong năm 2023 nhập khẩu phân bón từ đa số các thị trường tăng khối lượng nhưng giảm kim ngạch so với năm 2022.
Xuất khẩu phân bón các loại giảm mạnh
Trong năm 2023, cả nước xuất khẩu gần 1,55 triệu tấn phân bón các loại, tương đương 648,9 triệu USD, giá trung bình 419,6 USD/tấn, giảm 11,7% về khối lượng, giảm 40,7% về kim ngạch và giảm 32,9% về giá so với năm 2022.
Riêng tháng 12/2023 xuất khẩu 162.921 tấn phân bón các loại, đạt 71,41 triệu USD, giá 438,3 USD/tấn, tăng 93,5% về khối lượng, tăng 90,4% kim ngạch nhưng giảm 1,6% về giá so với tháng 11/2023. So với tháng 12/2022 cũng tăng 23,5% về lượng, tăng 10% kim ngạch nhưng giảm 10,8% về giá.
Phân bón của Việt Nam xuất khẩu chủ yếu sang thị trường Campuchia, riêng thị trường này đã chiếm 38% trong tổng khối lượng và tổng kim ngạch xuất khẩu phân bón của cả nước, đạt 584.929 tấn, tương đương 246,69 triệu USD, giá trung bình 421,7 USD/tấn. Đứng sau thị trường Campuchia là thị trường Hàn Quốc đạt 89.297 tấn, tương đương 35,03 triệu USD, giá trung bình 392,3 USD/tấn.
Xuất khẩu sang các thị trường FTA RCEP đạt 954.207 tấn, tương đương 398,93 triệu USD. Xuất khẩu sang các thị trường FTA CPTTP đạt 106.768 tấn, tương đương 37,9 triệu USD. Xuất khẩu sang thị trường Đông Nam Á đạt 855.392 tấn, tương đương 359,77 triệu USD.
Nhận định về thị trường phân bón trong năm 2024, Công ty Chứng khoán BVSC cho biết, xu hướng giá Ure trong tương lai sẽ phụ thuộc nhiều vào đơn mua hàng từ Ấn Độ và Brazil. Agrus ước tính rằng sẽ cần thêm 2-3 cuộc đấu thầu nữa (tương đương 2,5-3 triệu tấn Ure) để đáp ứng nhu cầu mùa vụ Rabi vào tháng 1/2024.
Cũng liên quan đến ngành phân bón, Hiệp hội Phân bón thế giới (IFA) cho hay, tổng sản lượng phân bón thế giới năm 2023 ước tính phục hồi tích cực 4% trong năm 2023, trước khi tăng tiếp 1,8% trong 2024. Giá phân bón thế giới được dự báo tăng trong quý 1/2024, đặc biệt là chủng loại dẫn dắt thị trường là đạm ure.
Dự báo IFA cho thấy giá phân ure thế giới sẽ tăng do quốc gia sản xuất ure lớn thứ hai thế giới là Nga (chiếm 14% thị trường xuất khẩu toàn cầu) tiếp tục chính sách áp hạn ngạch xuất khẩu phân bón đến tháng 5/2024 để bảo vệ thị trường nội địa. Trong khi, Rabobank dự báo có phần lạc quan hơn với mức tăng chung cho mảng phân bón toàn cầu năm 2023 và 2024 lần lượt đạt 3% và 5%. Đây là cơ sở kỳ vọng cho triển vọng chung ngành phân bón thế giới sẽ cải thiện trong năm 2024.
Trung Anh