World Bank cảnh báo về kịch bản lãi suất tăng cao trong thời gian tới

World Bank đã cảnh báo về một kịch bản lãi suất “cao hơn trong thời gian dài”, lạm phát dai dẳng ở các nền kinh tế tiên tiến khiến lãi suất cao hơn khoảng 40 điểm cơ bản so với dự báo của bên cho vay, khiến mức tăng trưởng toàn cầu năm 2025 lao dốc xuống 2,4%.

Kinh tế thế giới phục hồi mong manh

Trong báo cáo Triển vọng Kinh tế Toàn cầu công bố mới đây, World Bank dự báo nền kinh tế toàn cầu duy trì mức tăng trưởng ổn định 2,6% vào năm 2024, không thay đổi so với năm 2023. Con số này tăng 0,2 điểm phần trăm so với dự báo hồi tháng 1 của World Bank, phần lớn nhờ vào tốc độ tăng trưởng kinh tế Mỹ. 

Ông Ayhan Kose – Phó chuyên gia kinh tế trưởng tại World Bank, nhận định có dấu hiệu cho thấy nền kinh tế toàn cầu “hạ cánh mềm”. Ông lưu ý rằng lãi suất tăng mạnh đã làm giảm lạm phát nhưng không gây ra tình trạng mất việc làm lớn và các gián đoạn khác ở Mỹ hoặc các nền kinh tế lớn. “Đó là tin tốt. Nhưng tin không tốt là chúng ta có thể bị mắc kẹt trong làn đường chậm,” ông nói.

World Bank dự báo mức tăng trưởng toàn cầu là 2,7% trong cả năm 2025 và 2026. Tuy nhiên, con số này hơn nhiều so với mức trung bình toàn cầu 3,1% trong thập kỷ trước đại dịch Covid-19.

Mặc dù triển vọng tăng trưởng ngắn hạn được cải thiện, song mức tăng này vẫn đang thấp hơn mức trung bình 3,1% trước đại dịch. Tăng trưởng tại các nền kinh tế đang phát triển dự kiến sẽ đạt mức trung bình 4% trong giai đoạn 2024-2025, chậm hơn so năm 2023. Trong khi đó, ở các nền kinh tế thu nhập thấp, mức tăng sẽ tích cực hơn, dự kiến đạt 5% vào năm 2024 so với mốc 3,8% của năm 2023.

Theo World Bank, khoảng cách về thu nhập giữa các nền kinh tế đang phát triển và các nền kinh tế lớn sẽ còn tiếp tục bị “kéo dãn”. Thu nhập bình quân đầu người ở những nền kinh tế thu nhập thấp sẽ chỉ đạt tăng trưởng 3%, thấp hơn mức trung bình trước đại dịch là 3,8%.

Tại khu vực Đông Á và Thái Bình Dương, đà phát triển yếu đi phần lớn đến từ tình hình kinh tế “chững lại” tại Trung Quốc. Tăng trưởng ở Châu Âu và Á Trung, Mỹ Latin và Caribe, và Nam Á cũng được dự báo sẽ chậm lại ngay cả ở những nền kinh tế lớn nhất.

Áp lực lạm phát toàn cầu dự kiến “hạ nhiệt”, đạt trung bình 3,5% trong năm nay. Tuy vậy, mức giảm này không đạt kì vọng và lạm phát sẽ còn tiếp tục “dai dẳng”.

World Bank cảnh báo về một kịch bản lãi suất tăng cao trong thời gian tới

Trước lạm phát kéo dài, các ngân hàng trung ương trên toàn cầu sẽ khó có thẻ nới lỏng chính sách tiền tệ. Mức lãi suất cơ sở trong vài năm tới dự kiến sẽ “neo” cao gấp đôi so với giai đoạn 2000-2019. Kìm hãm tốc độ tăng trưởng và gây thêm áp lực nợ đối với các quốc gia thị trường mới nổi đã vay bằng đồng USD.

Ông Ayhan Kose, Phó trưởng ban Kinh tế của World Bank, cho biết: "Các ngân hàng trung ương ở các nền kinh tế phát triển nhiều khả năng sẽ phải trì hoãn việc cắt giảm lãi suất. Môi trường lạm phát 'cao hơn, kéo dài hơn' đồng nghĩa rằng tình hình kinh tế toàn cầu đang khó khăn, thậm chí sẽ ảnh hưởng lớn hơn tới các nền kinh tế đang phát triển."

World Bank dự báo nền kinh tế Ấn Độ sẽ tăng trưởng 6,6% trong năm nay, giảm từ mức 8,2% vào năm 2023. Mặc dù tăng trưởng kinh tế Ấn Độ được dự đoán sẽ chậm lại, nhưng quốc gia này vẫn tiếp tục là nền kinh tế lớn tăng tăng trưởng nhanh nhất thế giới.

Báo cáo của World Bank chỉ ra rằng, tăng trưởng kinh tế ở khu vực Đông Á và Thái Bình Dương – bao gồm Trung Quốc, Hàn Quốc, các quốc gia ASEAN và các quốc đảo Thái Bình Dương – dự kiến sẽ giảm từ mức 4,2% xuống 4% trong năm nay.

Đối với nền kinh tế Trung Quốc, World Bank nâng mức dự báo tăng trưởng năm 2024 của quốc gia này từ mức 4,5% trong tháng 1 lên mức 4,8%, phần lớn là nhờ xuất khẩu tăng bù đắp cho nhu cầu trong nước yếu. Tuy nhiên, tăng trưởng kinh tế Trung Quốc được dự báo sẽ giảm xuống còn 4,1% vào năm 2025, trong bối cảnh niềm tin đầu tư và tiêu dùng yếu kém cũng như tình trạng suy thoái trong lĩnh vực bất động sản đang diễn ra.

Trong khi đó, Việt Nam và Indonesia được World Bank coi là điểm sáng trong số các nền kinh tế lớn trong khu vực, với dự báo tăng trưởng lần lượt là 5,5% và 5%. Trong số các nền kinh tế tiên tiến, Nhật Bản – với tốc độ tăng trưởng tiêu dùng và xuất khẩu chậm lại, được dự báo sẽ tăng trưởng ở mức 0,7% vào năm 2024, so với mức 1,9% của năm ngoái.

Đối với Mỹ, World Bank dự báo rằng nền kinh tế nước này tiếp tục duy trì ổn định ở mức tăng trưởng 2,5% trong năm thứ hai liên tiếp vào năm 2024, với cơ hội tăng trưởng mạnh hơn dự kiến.

Tuy nhiên, cuộc bầu cử tổng thống Mỹ vào tháng 11 năm có khả năng làm leo thang căng thẳng địa chính trị, phân tán thương mại và cản trở các nền kinh tế châu Á - Thái Bình Dương. Các bên cho vay toàn cầu cho biết các chính sách thương mại bảo hộ của cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump có thể sẽ là một vấn đề nếu ông giành chiến thắng trong cuộc chạy đua vào Nhà Trắng.

Báo cáo của World Bank đã cảnh báo về một kịch bản lãi suất “cao hơn trong thời gian dài”, lạm phát dai dẳng ở các nền kinh tế tiên tiến khiến lãi suất cao hơn khoảng 40 điểm cơ bản so với dự báo của bên cho vay, khiến mức tăng trưởng toàn cầu năm 2025 lao dốc xuống 2,4%.

Tổ chức này cũng đề cập đến những rủi ro lớn nhất đối với triển vọng tăng trưởng kinh tế toàn cầu, bao gồm sự tác động lớn từ các cuộc xung đột vũ trang ở Dải Gaza và Ukraine.

Một cuộc chiến lan rộng hơn ở Trung Đông có thể gây ra sự gián đoạn hơn nữa trong vận chuyển và đẩy giá dầu và lạm phát toàn cầu tăng cao. Tương tự như vậy, cuộc xung đột Nga – Ukraine vẫn chưa đi đến hồi kết cũng được dự báo có thể làm gián đoạn thị trường dầu và ngũ cốc, bóp nghẹt đầu tư vào các nước lân cận trong khu vực.

Việc gia tăng các hạn chế thương mại do cạnh tranh địa chính trị cũng có thể cản trở sự phục hồi của tăng trưởng khối lượng thương mại toàn cầu. Chủ nghĩa bảo hộ và các chính sách công nghiệp nổi lên ở nhiều quốc gia có thể dẫn đến sự kém hiệu quả hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu và giảm đầu tư vào các thị trường mới nổi và các nước đang phát triển.

"Bốn năm sau đại dịch, xung đột, lạm phát và thắt chặt chinh sách tiền tệ,  tăng trưởng kinh tế toàn cầu dường như đang dần ổn định. Tuy nhiên, triển vọng của các nền kinh tế thu nhập thấp đang rất đáng lo ngại. Họ đối mặt với khoản nợ lớn, không được tiếp xúc với cơ hội thương mại và biến đổi khí hậu ngày càng trầm trọng. Trong khi đó, các nền kinh tế đang phát triển sẽ cần tìm cách khuyến khích đầu tư tư nhân, giảm nợ công và cải thiện giáo dục, y tế và cơ sở hạ tầng cơ bản”, ông Indermit Gill, Trưởng Ban Kinh tế của World Bank nhận định.

Hồng Quang