Xây dựng môi trường số an toàn, bảo vệ chủ quyền dữ liệu quốc gia

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, dữ liệu đã trở thành “tài nguyên chiến lược” của nền kinh tế số, mở ra cơ hội phát triển nhưng cũng đặt ra thách thức về an ninh mạng. Tọa đàm “Bảo mật dữ liệu và an ninh mạng trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc” do Báo Nhân Dân phối hợp tổ chức ngày 25/9 đã tập hợp các nhà lãnh đạo, chuyên gia, nhà khoa học cùng trao đổi giải pháp bảo vệ dữ liệu quố

Bảo mật dữ liệu – bảo vệ chủ quyền quốc gia

Ngày 22/12/2024, Tổng Bí thư Tô Lâm ký ban hành Nghị quyết số 57/NQ-TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Trong đó, bảo mật dữ liệu và an ninh mạng được coi là trụ cột trọng tâm, góp phần bảo vệ độc lập, chủ quyền và sự phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên số.

Tổng Bí thư Tô Lâm từng nhấn mạnh: “Chúng ta đang bước vào giai đoạn bình minh của kỷ nguyên số, thời kỳ dữ liệu đã trở thành tài nguyên, tư liệu sản xuất quan trọng, trở thành năng lượng mới, thậm chí là ‘máu’ của nền kinh tế số”. Đây không chỉ là định hướng chiến lược mà còn là “mệnh lệnh thời đại” đối với Việt Nam.

Phát biểu khai mạc tọa đàm, ông Phan Văn Hùng – Phó Tổng Biên tập Báo Nhân Dân – cho biết sự kiện không chỉ nhằm tuyên truyền, quán triệt Nghị quyết 57 mà còn là diễn đàn để lãnh đạo, chuyên gia, nhà khoa học trao đổi, phân tích, từ đó đưa ra kiến nghị, giải pháp thiết thực. Tọa đàm càng thêm ý nghĩa khi Việt Nam chuẩn bị đăng cai Lễ mở ký “Công ước Hà Nội” – văn kiện pháp lý đầu tiên của Liên Hợp Quốc về chống tội phạm mạng sau 20 năm, thể hiện cam kết mạnh mẽ của Việt Nam trong bảo vệ không gian mạng quốc tế.

Ông Hùng nhấn mạnh: trong thời đại ngày nay, dữ liệu được coi là “nguồn tài nguyên quý giá” của nền kinh tế số. Mỗi ngày, hàng tỷ thông tin cá nhân, giao dịch, hồ sơ y tế, tài chính… được lưu trữ, truyền tải trên môi trường mạng. Dữ liệu mở ra cơ hội phát triển nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ mất mát, rò rỉ, bị tội phạm mạng lợi dụng.

Tại Việt Nam, chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trong mọi lĩnh vực, từ quản lý nhà nước, giáo dục, y tế đến thương mại, ngân hàng. Song hành với sự bùng nổ dữ liệu là thách thức an ninh mạng ngày càng phức tạp. “Chỉ một lỗ hổng nhỏ có thể dẫn đến hệ lụy lớn: mất niềm tin xã hội, thiệt hại kinh tế, thậm chí ảnh hưởng đến an ninh quốc gia” – ông Hùng cảnh báo.

Sự kiện này càng thêm ý nghĩa khi Việt Nam chuẩn bị đăng cai Lễ mở ký “Công ước Hà Nội” – văn kiện pháp lý đầu tiên của Liên Hợp Quốc về chống tội phạm mạng sau 20 năm, thể hiện cam kết mạnh mẽ của Việt Nam trong bảo vệ không gian mạng quốc tế. Đây là một dấu mốc quan trọng, góp phần khẳng định vị thế và trách nhiệm của Việt Nam trong hợp tác toàn cầu về an ninh mạng.

Tư duy mới, giải pháp mới cho an ninh mạng trong kỷ nguyên số

Chia sẻ quan điểm của Đảng và Nhà nước về tầm quan trọng của an ninh mạng hiện nay, ông Phạm Đại Dương – Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Chính sách chiến lược Trung ương – hấn mạnh phải thay đổi tư duy “phòng thủ bị động” sang “phòng thủ chủ động”, coi nhận diện sớm rủi ro là yếu tố then chốt để bảo vệ dữ liệu và an ninh mạng.

Ông phân tích: chuyển đổi số là xu thế tất yếu, gắn liền với mục tiêu Nghị quyết 57 – đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045; trong đó kinh tế số đóng góp ít nhất 50% GDP. Để đạt được điều này, bảo mật dữ liệu và an ninh mạng phải song hành với tiến trình chuyển đổi số.

Theo ông Dương, bảo mật dữ liệu cần đồng thời thực hiện hai nhóm giải pháp lớn: thứ nhất, bảo vệ bằng công nghệ: xây dựng hạ tầng, quy trình, biện pháp kỹ thuật hiện đại; thứ hai, bảo vệ bằng luật pháp: hoàn thiện khung pháp lý, chế tài nghiêm minh, gắn trách nhiệm rõ ràng cho từng chủ thể.

“Nhà nước cần dẫn dắt, doanh nghiệp kiến tạo động lực, còn người dân phải nâng cao trách nhiệm khi sử dụng công nghệ” – ông nhấn mạnh.

Từ góc nhìn thực tiễn, Trung tướng Nguyễn Minh Chính – Phó Chủ tịch thường trực Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia – cho rằng hạ tầng, con người và công nghệ ở Việt Nam vẫn còn nhiều lỗ hổng, trong khi sự phối hợp giữa các bên liên quan chưa đồng bộ.

Thiếu tướng Hồ Văn Hương – Phó Trưởng Ban Cơ yếu Chính phủ – chỉ rõ ba lỗ hổng bảo mật phổ biến hiện nay gồm: mã hóa chưa chặt chẽ, phân quyền truy cập thiếu kiểm soát và công tác truy vết dữ liệu chưa đầy đủ. Nhận diện rõ những lỗ hổng này sẽ giúp xây dựng chiến lược bảo vệ dữ liệu hiệu quả, củng cố niềm tin của người dân và doanh nghiệp vào môi trường số an toàn.

Các ý kiến tại tọa đàm thống nhất rằng trong bối cảnh dữ liệu trở thành “tài nguyên chiến lược”, bảo mật dữ liệu và an ninh mạng không chỉ là nhiệm vụ kỹ thuật mà còn là yêu cầu sống còn của quốc gia. Đây là chìa khóa bảo vệ chủ quyền, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, tăng trưởng kinh tế và nâng cao vị thế Việt Nam trên trường quốc tế.

Tọa đàm cũng ghi nhận nhiều đề xuất thiết thực như tăng cường đào tạo nguồn nhân lực an ninh mạng chất lượng cao; đẩy mạnh hợp tác công – tư trong bảo vệ hạ tầng số; xây dựng hệ thống cảnh báo sớm về các nguy cơ tấn công mạng; khuyến khích doanh nghiệp Việt Nam phát triển các giải pháp an ninh mạng.

Việc triển khai Nghị quyết 57/NQ-TW với các giải pháp cụ thể về bảo mật dữ liệu, an ninh mạng sẽ góp phần xây dựng hệ sinh thái số an toàn, tạo nền tảng vững chắc để đất nước “vươn mình” trong kỷ nguyên mới. Đây không chỉ là nhiệm vụ của riêng Nhà nước, doanh nghiệp hay người dân mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội trong việc bảo vệ chủ quyền dữ liệu quốc gia và kiến tạo tương lai số an toàn, bền vững.

PV