Tổng cục Thuế cho biết sẽ xem xét bỏ quy định khống chế chi phí lãi vay 30% khi doanh nghiệp vay vốn ngân hàng. Hiện cơ quan thuế đang tích cực rà soát những vướng mắc khi thực hiện Nghị định số 132 về quản lý thuế với doanh nghiệp có giao dịch liên kết.
Xem xét “cởi trói” trần chi phí lãi vay
Theo Nghị định số 132/2020 của Chính phủ quy định về quản lý thuế đối với các công ty có giao dịch liên kết, chi phí lãi vay không được vượt mức 30% tổng lợi nhuận thuần cộng với chi phí lãi vay, chi phí khấu hao trong kỳ của người nộp thuế. Nếu vượt thì khoản lãi vay đó không được tính vào chi phí hoạt động của doanh nghiệp.
Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng, quy định này đã không còn phù hợp với tình hình thực tế của Việt Nam. Đặc biệt, thời gian qua lãi vay tăng vọt lên gần gấp đôi so với thời điểm ban hành quy định khiến doanh nghiệp càng gặp nhiều khó khăn.
Mới nhất, Tổng cục Thuế cho biết, đã phối hợp với 6 cục thuế địa phương tổ chức hội nghị rà soát dự thảo Nghị định số 132/2020/NĐ-CP ngày 05/11/2020 của Chính phủ quy định về quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết (Nghị định số 132).
Ông Đặng Ngọc Minh - Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thuế - cho biết, sau khi lấy ý kiến bộ ngành, địa phương, cộng đồng doanh nghiệp, Tổng cục Thuế đang tổng hợp ý kiến cơ quan, đơn vị.
“Dự thảo nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 123 hướng đến tiệm cận với thực tế hoạt động của doanh nghiệp, tạo thuận lợi tối đa cho người nộp thuế cũng như sự phát triển chung của nền kinh tế”, ông Minh cho biết.
Xem xét không áp trần chi phí lãi vay 30% với doanh nghiệp vay vốn ngân hàng.
Đầu tháng 1/2024, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam ( VCCI ) cũng gửi kiến nghị tới cơ quan chức năng về vướng mắc của Nghị định 123. VCCI cho biết, doanh nghiệp phản ánh, cơ quan thuế coi giao dịch giữa doanh nghiệp với ngân hàng là giao dịch liên kết, từ đó loại trừ chi phí lãi vay vượt mức trần cho phép. Trong khi đó, năm 2022 và 2023, mặt bằng lãi suất cho vay trên thị trường tăng mạnh khiến chi phí lãi vay của nhiều doanh nghiệp vượt mức giới hạn cho phép.
Trong hoàn cảnh đó, quy định ở Nghị định 132 khiến các doanh nghiệp chịu khó khăn kép, phải trả lãi nhiều hơn cho ngân hàng, nhưng không được khấu trừ thuế cho phần chi phí này. Quy định này tác động mạnh đến doanh nghiệp sử dụng nhiều vốn trong lĩnh vực như: hạ tầng, sản xuất, chế biến, chế tạo…
“Lãi suất của khoản vay tương ứng với mức bình quân của thị trường vốn. Cả doanh nghiệp và ngân hàng không có biểu hiện cố tình nâng chi phí lãi vay để giảm nghĩa vụ thuế phải nộp. Vì vậy, quy định khống chế lãi vay ở mức 30% khiến doanh nghiệp gặp khó”, VCCI cho biết.
Bộ Tài chính cũng có văn bản lấy ý kiến về việc sửa đổi Nghị định 132 theo hướng loại trừ quan hệ liên kết giữa ngân hàng và doanh nghiệp. Tuy nhiên, quá trình sửa đổi Nghị định 123 có thể sẽ kéo dài. Trong khi đó, trong giai đoạn hiện nay, doanh nghiệp đang bị thanh tra, kiểm tra thuế cho các năm tài chính 2022 và 2023.
“Nếu không có biện pháp xử lý ngay có thể gây tác động rất tiêu cực đến tình hình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp cũng như sự ổn định, nhất quán của môi trường đầu tư Việt Nam”, VCCI phản ánh.
Vì vậy, VCCI đề nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các cơ quan liên quan sớm có giải pháp tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp. Trong thời gian chờ sửa đổi Nghị định 132 theo đúng trình tự thủ tục, cơ quan chức năng có biện pháp gỡ khó cho doanh nghiệp của báo cáo tài chính năm 2022 và năm 2023.
Khống chế trần chi phí lãi vay ngân hàng đang “trói” doanh nghiệp
Trước đó, liên quan đến vấn đề này, Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA) kiến nghị, không nên và không cần khống chế trần chi phí lãi vay của doanh nghiệp có giao dịch liên kết theo lợi nhuận nhằm phản ánh kịp thời và trung thực hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch HoREA cho biết: "Hiện nay, mức trần là 30% tức là một phần chi phí tài chính, một phần chi phí lãi vay vượt qua mức 30% là không được tính vào năm tài chính đó thì nó làm cho bức tranh tài chính của chính doanh nghiệp đó là không thực, không đầy đủ".
HoREA cũng chỉ ra 4 lý do khiến việc khống chế trần tổng chi phí lãi vay trở nên bất cập.
Thứ nhất, chi phí lãi vay phục vụ hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp là chi phí hợp pháp được quy định tại khoản 2 Điều 5 Luật Đầu tư 2020, hoặc khoản 1 Điều 94 Luật các tổ chức tín dụng 2010, hoặc điểm a khoản 2 Điều 14 Nghị định 43/2014/NĐ-CP.
Thứ hai, chi phí lãi vay là chi phí hợp pháp, cần phải được Nhà nước công nhận và cần phải được tính vào tổng chi phí hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp trong năm tài chính (trong kỳ) của doanh nghiệp.
Thứ ba, theo HoREA, chỉ có một thiểu số doanh nghiệp trong nước, bao gồm doanh nghiệp trong nước có hoạt động liên kết có thể có hoạt động chuyển giá, kê khống giá làm tăng chi phí "ảo" để trốn thuế, nhất là đối với một số tập đoàn đa quốc gia có hoạt động liên kết có thể đã có hiện tượng hoạt động chuyển giá cần được quan tâm kiểm soát.
"Mặc dù hiện nay đang chuẩn bị thực hiện áp thuế tối thiểu toàn cầu nhưng vẫn còn nhiều vấn đề khó phải được tiếp tục xem xét giải quyết", HoREA đánh giá.
Thứ tư, thời gian chuyển chi phí lãi vay tính liên tục không quá 5 năm kể từ năm tiếp sau năm phát sinh chi phí lãi vay không được trừ có thể gây thiệt thòi cho các doanh nghiệp trong 5 năm tiếp theo lỡ kinh doanh bị hòa vốn hoặc bị thua lỗ.
Kể cả trường hợp có lãi nhưng doanh nghiệp chẳng may rơi vào trường hợp tổng chi phí lãi vay phát sinh được trừ của kỳ tính thuế tiếp theo không thấp hơn mức quy định, coi như toàn bộ phần chi phí lãi vay không được trừ được chuyển sang kỳ tính thuế tiếp theo bị mất trắng.
Doanh nghiệp kiến nghị bỏ quy định khống chế chi phí lãi vay trong trường hợp vay vốn ngân hàng.
Một số chuyên gia cũng cho rằng, trong bối cảnh hiện nay khi lãi suất cho vay vẫn cao khiến chi phí lãi vay của nhiều doanh nghiệp tăng mạnh: "Song song với mức tiêu thụ giảm xuống vì kinh tế trong ngoài nước khó khăn thì tỷ lệ chi phí lãi vay của các công ty sẽ tăng mạnh và vượt mức trần 30% trên tổng lợi nhuận thuần sẽ trở nên phổ biến. Chính vì vậy, cần thiết phải sửa đổi nhanh Nghị định số 132 theo hướng nâng trần tỷ lệ về chi phí lãi vay lên cao hơn".
Trong khi đó, LS Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty luật ANVI, nhấn mạnh quy định này cần phải bãi bỏ: "Với khoản đi vay, vay ngân hàng hay đâu đó là khoản vay cần thiết, chính đáng, là hợp pháp, hợp lệ, là chi phí thật, chi thật, nhưng giờ lại không được tính vào chi phí. Giả sử tính vào đầu này nó có giảm đi thì đầu khác nộp thuế tăng lên. Cần phải xem lại Nghị định này, thậm chí bỏ hoàn toàn với doanh nghiệp Việt Nam, chỉ áp dụng với doanh nghiệp nước ngoài".
Khi được hỏi về quy định khống chế chi phí lãi vay 30% đối với doanh nghiệp, Phó Cục trưởng Cục Thanh tra - Kiểm tra (Tổng cục Thuế) Tô Kim Phượng cho biết quy định này nhằm hạn chế tình trạng chuyển giá thông qua lãi vay của các doanh nghiệp có giao dịch liên kết:
"Điều này phù hợp với thông lệ quốc tế và khuyến nghị của OECD về việc các nước cần quy định ngưỡng giới hạn khấu trừ chi phí lãi vay trong khoảng từ 10% - 30% trên tổng lợi nhuận trước thuế chưa trừ khấu hao và lãi vay", bà Phượng khẳng định.Do đó, Nghị định số 132 quy định mức khống chế chi phí lãi vay theo mức cao nhất là 30% là phù hợp với thông lệ quốc tế".
Tuy nhiên, trước những bất cập triển khai quy định này thời gian qua, đại diện Tổng cục Thuế cũng, cho biết thời gian qua, nhiều doanh nghiệp kiến nghị bỏ quy định khống chế chi phí lãi vay trong trường hợp doanh nghiệp vay ngân hàng.
Bà Tô Kim Phượng nhấn mạnh: "Qua ý kiến phản ánh của doanh nghiệp, Tổng cục Thuế nghiên cứu, rà soát, thực tế tại Việt Nam, việc vay vốn ngân hàng để phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp là hoạt động thường xuyên và phổ biến. Trên cơ sở kiến nghị của doanh nghiệp, Tổng cục Thuế sẽ tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền nghiên cứu, xem xét sửa đổi trên cơ sở kiến nghị của doanh nghiệp".
Có thể thấy, các doanh nghiệp đang mong chờ Nghị định 132 sớm được sửa đổi trong thời gian sớm nhất, để kịp thời tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, tránh tình trạng doanh nghiệp lỗ vẫn phải đóng thuế, khiến doanh nghiệp ngại ngần việc vay vốn mở rộng quy mô sản xuất.
Hồng Quang