Xin tăng giá điện nhưng vẫn có vạn tỷ đồng gửi ngân hàng, EVN nói gì?

EVN cho hay, việc các công ty con gửi hàng trăm tỷ đồng ở ngân hàng nhưng vẫn xin tăng giá điện là do phải duy trì số dư đủ trả nợ đến hạn. Điều này nhằm đảm bảo tín nhiệm với đối tác.

Duy trì số dư đủ trả nợ đến hạn

Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) vừa gửi đến đại biểu Quốc hội Tạ Thị Yên - Phó Ban Công tác đại biểu về một số vấn đề được đại biểu nêu tại kỳ họp thứ 5. Trước đó, trong phiên thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội của Quốc hội, đại biểu Tạ Thị Yên (đoàn Điện Biên) đã đặt vấn đề hiệu quả hoạt động kinh doanh của EVN khi năm 2022 báo lỗ 26.000 tỷ đồng.

Theo đại biểu Tạ Thị Yên, từ năm 2010 đến nay, EVN đã 8 lần điều chỉnh tăng giá điện, giá bình quân từ 1.058 đồng/kWh lên 1.864,44 đồng/kWh (vào năm 2019) và vẫn tiếp tục báo lỗ và đề nghị điều chỉnh tăng giá điện.

Đặc biệt, công ty mẹ thì báo lỗ trong khi các công ty con vẫn công bố lợi nhuận cao trong năm 2022. Cụ thể, hai doanh nghiệp thuộc EVN là Tổng công ty Phát điện 3, Tổng công ty Phát điện 2 đều ghi nhận lợi nhuận sau thuế năm 2022 là 2.550 tỷ đồng và 3.668 tỷ đồng…

Từ đó, đại biểu Yên nêu câu hỏi: "Vậy nguyên nhân chính của khoản lỗ này do đâu? Nếu nói rằng do giá đầu vào tăng cao, gồm nhiên liệu, lãi vay hay bị lỗ tỷ giá thì các công ty con cũng đối diện với khó khăn này. Tại sao ra kết quả khác nhau, đây có phải là vấn đề về năng lực quản lý không?"

Liên quan vấn đề này, EVN cho biết, số tiền này cần được xem xét với số dư nợ ngắn hạn (hơn 60.000 tỷ đồng) tại cùng thời điểm của các Tổng công ty Điện lực.

Theo EVN, chưa nói đến các khoản dư nợ dài hạn, chỉ xét riêng các khoản dư nợ ngắn hạn trên thì rõ ràng số nợ vay tại các đơn vị là rất lớn, nhu cầu trả nợ gốc và lãi vay trong năm rất cao nên đòi hỏi các đơn vị phải duy trì số dư đủ trả nợ đến hạn nhằm đảm bảo tín nhiệm tín dụng cho các khoản vay trong thời gian tới.

Ngoài ra, số dư tiền gửi trên được dùng để thanh toán trả nợ cho các nhà cung cấp, thanh toán tiền mua điện cho các nhà máy điện mặt trời mái nhà và nhà máy thuỷ điện nhỏ vào đầu tháng sau theo các hợp đồng đã ký kết.

"Các Tổng Công ty Điện lực phải chủ động cân đối dòng tiền phù hợp để đảm bảo thanh toán nợ gốc và lãi vay kịp thời cho các đơn vị tín dụng, thanh toán cho các nhà cung cấp, các nhà máy điện theo quy định, đồng thời có trách nhiệm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn của đơn vị mình", văn bản của EVN nêu rõ.

Nhập khẩu điện do giới hạn tải của đường dây truyền tải điện 500 KV Bắc - Nam

Liên quan đến vấn đề "tại sao lại nhập khẩu điện từ Lào và Trung Quốc mà không mua điện gió và điện mặt trời", EVN khẳng định, những nguồn này không hẳn là thiếu mới nhập.

"Chúng ta đã mua điện của Trung Quốc từ năm 2005, còn nhập khẩu điện từ Lào theo hiệp định liên Chính phủ. Chúng ta cũng bán điện sang Campuchia từ rất lâu dựa trên các hiệp định giữa các nước láng giềng với nhau", văn bản của EVN nêu.

Theo EVN, Việt Nam nhập từ Lào khoảng 7 triệu kWh/ngày, Trung Quốc 4 triệu kWh/ngày. Sản lượng điện toàn quốc là trên 850 triệu kWh/ngày, trong khi tổng sản lượng điện nhập khẩu khoảng hơn 10 triệu kWh/ngày, chiếm tỉ trọng chưa tới 1,3% toàn quốc.

Cũng theo EVN, năng lượng tái tạo thời gian qua phát triển mạnh nhưng chủ yếu chỉ nằm ở khu vực miền Trung và miền Nam, trong khi khó khăn về cung cấp điện trong một số thời điểm lại diễn ra ở miền Bắc.

Đồng thời, do giới hạn về mặt kỹ thuật, để bảo đảm vận hành an toàn các đường dây truyền tải điện 500 KV Bắc - Nam nên các nguồn điện bổ sung ở miền Trung và miền Nam cũng không hỗ trợ được cho miền Bắc.

Về việc đàm phán, ký hợp đồng mua bán điện các dự án điện gió, điện mặt trời chuyển tiếp, EVN cho hay, đến ngày 31/5/2023, có 50 dự án với tổng công suất hơn 2.750MW chủ đầu tư đề nghị giá điện tạm thời bằng 50% giá trần của khung giá phát điện cho từng loại hình.

EVN đã trình Bộ Công Thương và được Bộ này phê duyệt 40 dự án, với tổng công suất gần 2.400MW. Trong đó, 7 dự án/phần dự án với tổng công suất trên 430MW đã hoàn thành thủ tục công nhận vận hành thương mại và phát điện lên lưới.

Các dự án/phần dự án còn lại đang hoàn tất chương trình thử nghiệm, hoàn thiện các thủ tục pháp lý liên quan để đủ điều kiện đưa vào vận hành trong thời gian sớm nhất.

Việc này cũng từng được Thứ trưởng Công Thương Đặng Hoàng An giải thích tại cuộc họp báo ngày 26/5. Ông cho biết, nguyên tắc vận hành thị trường là EVN mua các nguồn điện theo cơ chế từ giá thấp đến cao. Tức là nhà máy phát điện nào chào giá thấp trên thị trường được huy động trước, giá cao sẽ huy động cuối cùng. Do đó, các nguồn từ thủy điện, than, khí, dầu, năng lượng tái tạo đều bán hết cho Tập đoàn điện lực Việt Nam.

"EVN hiện là nơi mua duy nhất, đóng vai trò mua hộ, phải mua với chi phí đắt đỏ, trong khi giá bán điện tới khách hàng do Nhà nước điều tiết", ông An nói.

EVN đóng vai trò mua hộ và phải chịu các chi phí cao khi giá mua điện tăng, giá bán ra thấp nên gây lỗ. "Đây vừa là cái khó nhưng cũng là vai trò của doanh nghiệp Nhà nước trong đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia", Thứ trưởng Công Thương giải thích.

Hồng Quang