Xóa bỏ độc quyền vàng miếng để ổn định thị trường

Nhiều chuyên gia cho rằng, nên xoá bỏ độc quyền thương hiệu vàng miếng SJC, đồng thời cho phép nhập khẩu vàng để góp phần bình ổn thị trường trong nước. Việc giảm giá vàng không chỉ dựa vào nhập khẩu vàng ồ ạt để bình ổn. Hành động này sẽ lãng phí các nguồn lực dự trữ không cần thiết.

Giá vàng trong nước liên tục "nhảy múa"

Những tháng gần đây, giá vàng trong nước liên tục "nhảy múa" theo đà tăng và vẫn chưa có dấu hiệu chững lại. Có thời điểm giá vàng miếng SJC bán ra cao kỷ lục ở mức 92,4 triệu đồng/lượng và mua vào 90,1 triệu đồng/lượng. Tại thời điểm cao điểm này, Bảo Tín Minh Châu, giá vàng chạm đỉnh ở chiều bán ra 91,75 triệu đồng/lượng và mua vào 90 triệu đồng/lượng; PNJ niêm yết giá vàng miếng ở chiều bán là 92,2 triệu đồng/lượng và mua vào 89,9 triệu đồng/lượng.

Giá vàng trong nước leo cao có những lúc chạm mức 92 triệu đồng/lượng dấy lên lo ngại mức độ chênh quá cao so với thị trường quốc tế khi giá vàng giao ngay niêm yết ở mức 2379,1 USD/lượng (xấp xỉ 60 triệu đồng).

Sở dĩ giá vàng chênh lệch như vậy là bởi theo Nghị định 24, Nghị định 24/2012/NĐ-CP ngày 3/4/2012 của Chính phủ, vàng miếng SJC được chọn làm thương hiệu quốc gia và doanh nghiệp không được nhập khẩu vàng, không được dập vàng miếng. Nghị định góp phần quản lý hoạt động kinh doanh vàng suốt 12 năm qua, giúp ổn định kinh tế vĩ mô. 

Nhưng đồng thời quy định này cũng gây ra một số bất cập, khiến nguồn cung bị giới hạn trong khi cầu luôn ở mức cao, chênh lệch với giá vàng quốc tế ngày càng lớn khiến tình trạng nhập lậu vàng ngày càng dai dẳng. Chênh lệch giá lên tới 20-30 triệu đồng/lượng khiến không ít đối tượng tìm đủ mọi cách để vận chuyển vàng qua biên giới nhằm trục lợi, thu về hàng nghìn tỷ đồng.

Gần như ngay lập tức, Chính phủ yêu cầu Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan liên quan phải vào cuộc không chậm trễ để thực hiện thanh tra, kiểm tra theo chức năng. Mục đích là tìm hiểu, xác định tổ chức, cá nhân nào có hành vi lũng đoạn thị trường vàng để có biện pháp xử lý chế tài theo quy định của pháp luật.

Người dân ghi nhận nỗ lực của Ngân hàng Nhà nước trong việc ổn định thị trường vàng. Tuy nhiên niềm tin vào tính hiệu quả của biện pháp can thiệp hành chính không cao lắm. Lý do là tình trạng khó kiểm soát, hay đúng hơn nữa là không thể được kiểm soát theo ý muốn của Ngân hàng Nhà nước đối với thị trường vàng đã tồn tại dai dẳng từ nhiều năm. Rất nhiều biện pháp hành chính đã được triển khai, nhưng rồi sự việc vẫn đâu vào đó. Đáng nói nữa là cách nay ít lâu, để ứng phó với cơn "sốt giá”, Ngân hàng Nhà nước đã can thiệp bằng cách "bơm vàng" đang được Nhà nước nắm giữ vào thị trường nội địa để giảm nhiệt, thông qua các đợt đấu thầu vàng miếng. Rốt cuộc kết quả không được như ý, nếu không muốn nói là thất bại: sau mỗi lần đấu thầu, giá vàng miếng lại tăng vọt. Sự việc diễn ra kiểu như có ai đó đang thách thức nhà quản lý về năng lực kiểm soát giá vàng.

Xóa bỏ cơ chế độc quyền vàng miếng

Để giải quyết tình trạng "sốt giá", ổn định thị trường, nhiều chuyên gia kinh tế, lãnh đạo doanh nghiệp đã kiến nghị các cơ quan quản lý Nhà nước xóa bỏ cơ chế độc quyền sản xuất vàng, nới lỏng nguồn cung bằng cách cấp phép cho doanh nghiệp sản xuất nếu đủ điều kiện.

Chuyên gia Kinh tế Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Viện Quản lý Kinh tế Trung ương cho rằng cần giải pháp thị trường đồng bộ. Ông cũng cho rằng, cần xóa bỏ độc quyền vàng và tăng nhập khẩu, mở ra nhiều kênh đầu tư cho người dân. Thêm nữa, cần tăng lãi suất huy động để người dân chuyển hướng sang gửi tiết kiệm thay vì đầu tư vàng.

"Khi lãi suất huy động thấp, người dân sẽ không mang tiền gửi ngân hàng mà đổ vào các kênh đầu tư khác như vàng, bất động sản, chứng khoán… khiến cho kênh vàng lại tiếp tục tăng."

Ông Nguyễn Đình Cung nhấn mạnh, Ngân hàng Nhà nước là chủ thể điều tiết thị trường, không phải người tham gia thị trường, không phải nhập khẩu, kinh doanh như lâu nay.

Trong khi đó, tiến sĩ, Chuyên gia Kinh tế Lê Xuân Nghĩa cho rằng: "Nếu cho phép nhập khẩu vàng, ngay lập tức trong vòng 1 tuần giá vàng trong nước và thế giới sẽ liên thông."

Vị tiến sĩ cho rằng, Nhà nước chỉ nên kiểm soát thị trường vàng bằng thuế. Việt Nam cũng dễ dàng nhập khẩu vàng từ các nước Singapore, Hong Kong, Thái Lan… Điều này cũng ngăn chặn tình trạng nhập lậu vàng qua đường biên giới, khi đó giá vàng trong nước và thế giới không còn chênh lệch quá nhiều.

Bà Lê Thúy Hằng - Tổng giám đốc Công ty Vàng bạc đá quý Sài Gòn (SJC) - cho biết kể từ năm 2012, khi thực hiện Nghị định 24 về quản lý thị trường vàng, SJC trở thành thương hiệu quốc gia, được quản lý bởi Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chi nhánh TPHCM.

Theo bà Hằng, SJC không được nhập khẩu vàng nguyên liệu, cũng như dập vàng miếng, hiện chỉ được gia công vàng móp và kinh doanh vàng, bạc, đá quý đơn thuần. Bà Hằng nhận định đây cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến nguồn cung vượt cầu quá lớn.

Số vàng miếng SJC trúng thầu trong các phiên đấu giá vừa qua đều được bán ngay để tránh lỗ và tạo nguồn cung cho người dân.

Bà Hằng kiến nghị, sau 12 năm thực hiện Nghị định 24 chống "vàng hoá" nền kinh tế, đến thời điểm hiện tại, Nhà nước nên xoá bỏ độc quyền thương hiệu vàng miếng SJC, để các doanh nghiệp khác có đủ điều kiện cũng được dập vàng miếng thương hiệu của mình, cạnh tranh một cách công bằng.

"Nhà nước cần cho nhập khẩu vàng vì các doanh nghiệp hiện không có nguyên liệu để sản xuất vàng nữ trang, dẫn đến vàng nhập lậu trở thành vấn đề nhức nhối.

Đồng thời, cơ quan chức năng tăng cường thanh, kiểm tra để thị trường vàng phát triển công bằng, minh bạch, bảo vệ quyền lợi cho người tiêu dùng. Các doanh nghiệp cần xuất hoá đơn đỏ khi mua bán để quản lý một cách minh bạch" - bà Hằng đề xuất.

Hồng Quang