Đặc thù của thương mại điện tử là người mua, người bán không gặp nhau nên các hành vi vi phạm xu hướng gia tăng hơn và đặc biệt là có những thủ đoạn tinh vi hơn phức tạp hơn.
TMĐT tăng trưởng "bùng nổ" cùng với gian lận thương mại gia tăng
Năm 2021, mặc dù chịu ảnh hưởng nặng nề của Covid-19, TMĐT Việt Nam vẫn duy trì đà tăng trưởng tốt với mức tăng khoảng 20% và quy mô 16 tỷ USD. Tiếp tục đà tăng trưởng, hiện Việt Nam là một trong các nước có quy mô thị trường TMĐT đứng nhóm đầu trong khu vực gồm: Indonesia, Thái Lan và Malaysia.
Quy mô thị trường TMĐT B2C 2020. (Nguồn: Appota tổng hợp từ Bộ Công thương).
Kinh tế internet của Việt Nam năm 2021 tăng trưởng 31% so với năm 2020 và đạt quy mô 21 tỷ USD, trong đó lĩnh vực bán lẻ trực tuyến tăng trưởng tới 53% và đạt quy mô 13 tỷ USD.
Có 2 làn sóng đã góp phần tạo ra sự phát triển vững chắc của TMĐT nước ta trong các năm 2020-2021 và tiếp tục là động lực cho giai đoạn tiếp theo. Làn sóng thứ nhất diễn ra trong giai đoạn đầu của đại dịch Covid-19, năm 2020. Làn sóng thứ hai diễn ra từ tháng 6 đến tháng 9-2021 trong đợt dịch Covid-19 lần thứ tư. Từ năm 2022, TMĐT được cho rằng sẽ trở thành xu hướng mua sắm chủ đạo.
Tuy nhiên, TMĐT mang lại nhiều tiện ích cho người tiêu dùng khi mua sắm trực tuyến nhưng cũng là cơ hội cho một số đối tượng lợi dụng quảng bá và bán các sản phẩm không đúng chất lượng, hay hàng giả, hàng nhái.
Tỉ lệ ở vi phạm về gian lận thương mại trên thương mại điện tử ngày càng tăng, chiếm tới 56% trong tổng số vi phạm về gian lận thương mại. Cùng với đó, những gian lận này ngày càng thể hiện rõ hơn mức độ phức tạp. Tại Tọa đàm “Nhận diện và giải pháp ngăn chặn buôn lậu, hàng giả, hàng nhái và gian lận thương mại” tổ chức ngày 28/7, ông Nguyễn Hữu Tuấn - Trưởng phòng Quản lý hoạt động thương mại điện tử, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công Thương đã có những trao đổi cụ thể hơn về vấn đề này.
Ông Nguyễn Hữu Tuấn - Trưởng phòng Quản lý hoạt động thương mại điện tử, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công Thương phát biểu tại Tọa đàm.
Theo ông Tuấn, các nền tảng công nghệ mới đã tạo ra những mô hình kinh doanh mới thuận tiện hơn cho doanh nghiệp cũng như trong việc mua sắm của người dân. Đặc biệt trong bối cảnh Covid-19 vừa qua, thương mại điện tử được xem như "phao cứu sinh" cho các doanh nghiệp để tồn tại được qua những đợt dịch bệnh.Tuy nhiên, thực tế trong những năm qua môi trường kinh doanh trực tuyến cũng bộc lộ không ít những bất cập. Đặc thù của thương mại điện tử là người mua, người bán không gặp nhau nên các hành vi vi phạm xu hướng gia tăng hơn và đặc biệt là có những thủ đoạn tinh vi hơn phức tạp hơn.
Theo báo cáo "Ứng dụng di động 2021" do Appota phát hành, ngành thương mại điện tử (TMĐT) trên di động đang tăng trưởng nhanh. Dự báo năm 2021 sẽ đạt doanh thu 7 tỷ USD và có xu hướng sẽ vượt qua nền tảng desktop (máy tính để bàn) trong vài năm tới.
Ông Tuấn lấy dẫn chứng, hiện nay còn có tình trạng các đối tượng đăng thông tin hoặc livestream bán hàng ở một nơi nhưng kho ở một nơi hoặc thậm chí bán hàng qua các trung gian để kiếm lời hoặc chia kho ra ở rất nhiều các tỉnh, thành phố khác nhau. Do vậy cơ quan chức năng khi đi kiểm tra, xử lý vi phạm hết sức khó khăn.
“Đặc biệt đối với hàng cấm thì các đối tượng không bán một sản phẩm mà chia nhỏ sản phẩm ra để bán thành các bộ phận rồi cũng bằng cách thỏa thuận với nhau trên các nhóm kín, sau đó đưa bán trên các sàn để lợi dụng dịch vụ vận chuyển của sàn về giao hàng. Sau đó chúng lại xóa sản phẩm ấy đi rồi thu thập thông tin người dùng trái phép để lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Những xu hướng lợi dụng đặc thù của thương mại điện tử cũng có xu hướng gia tăng đặc biệt trong lĩnh vực liên quan đến gian lận thương mại để trốn thuế” - ông Nguyễn Hữu Tuấn chia sẻ.
Doanh nghiệp sản xuất, sàn TMĐT và người dân cần kết hợp chống hàng giả, hàng nhái
Ông Trần Hữu Linh dự báo, chỉ trong vòng hai đến ba năm nữa, tỷ lệ kiểm tra, kiểm soát đối với lực lượng của thị trường phải là 60% ở trên mạng và chỉ còn 20-30% là tại hiện trường.
Nhìn từ góc độ doanh nghiệp, ông Tuấn đánh giá, nhiều doanh nghiệp chưa thực sự chú trọng bảo vệ thương hiệu khiến truyền thông còn hạn chế, hoặc bản thân doanh nghiệp biết là đối tượng làm giả nhưng không muốn công khai những cái đặc thù, đặc điểm nhận dạng hàng giả. Do vậy, cơ quan chức năng mời các chủ thể quyền làm việc thì phối hợp cũng chưa đầy đủ, hoặc doanh nghiệp chưa áp dụng công nghệ mới về truy xuất nguồn gốc hay là tem chống giả....
Vì vậy, đối với các sàn thương mại điện tử cần kiểm soát triệt để đối tượng đăng tải với nhiều tên khác nhau và các hình thức tinh vi qua mắt. Hơn nữa, đối với người tiêu dùng cần nâng cao trách nhiệm không mua hàng nhái thương hiệu dù giá rẻ hơn để không vô tình tiếp tay cho hàng giả.
Để hạn chế rủi ro, ông Nguyễn Hữu Tuấn cho rằng, khi mua trực tuyến, người tiêu dùng nên xem đánh giá của những người tiêu dùng trước hoặc là của các doanh nghiệp đánh giá về doanh nghiệp đó, mức độ uy tín của doanh nhập đó trên thị trường thay vì mua được món hàng giảm giá không ưng ý. Bên cạnh đó, các chủ sàn thương mại điện tử cũng cần nâng cao trách nhiệm chống hàng giả theo các quy định của Nghị định mới như Nghị định 85/2021.
Ông Trần Hữu Linh dự báo, chỉ trong vòng hai đến ba năm nữa, tỷ lệ kiểm tra, kiểm soát đối với lực lượng của thị trường phải là 60% ở trên mạng và chỉ còn 20-30% là tại hiện trường. Bởi gian lận thương mại sẽ chủ yếu trên không gian mạng và phải có những mặt hàng, ngành hàng trọng điểm.
"Thay đổi thói quen là một thứ rất khó nên cần tuyên truyền vận động theo hướng đa dạng hóa theo nhiều hình thức tới doanh nghiệp, người tiêu dùng nhằm góp phần đẩy lùi vấn nạn hàng giả" - ông Nguyễn Hữu Tuấn nói.
|
Hàng giả hàng nhái luôn là vấn nạn lớn trên thị trường hàng hóa Việc bắt giữ tiêu hủy vẫn được cơ quan chức năng thực hiện thường xuyên nhưng gần như vấn nạn này gần như không giảm mà còn có khả năng bùng mạnh hơn khi các nền tảng xã hội các sàn thương mại điện tử liên tục xuất hiện Vậy giải pháp nào là căn cơ để có thể giải quyết được phần nào tình trạng này
|
Hải Minh