Tám tháng đầu năm 2025, kim ngạch xuất khẩu cá rô phi (bao gồm cả cá diêu hồng) đạt hơn 63 triệu USD, tăng tới 174% so với cùng kỳ 2024, vượt xa toàn bộ mức xuất khẩu trong suốt 5 năm gần đây. Trong đó, Mỹ tiếp tục giữ vai trò thị trường dẫn dắt, chiếm gần hai phần ba tổng giá trị xuất khẩu. Kết quả này không chỉ khẳng định sức hút mạnh mẽ của cá rô phi Việt Nam mà còn mở ra một hướng đi chiến lượ
Mỹ – thị trường then chốt đưa cá rô phi Việt Nam “lên hạng”
Trong khi nhiều ngành hàng thủy sản Việt Nam phải đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt và sức ép từ thị trường xuất khẩu, cá rô phi lại nổi lên như một điểm sáng mới. Chỉ tính riêng 8 tháng đầu năm nay, xuất khẩu cá rô phi đạt 52 triệu USD, tăng tới 359% so với cùng kỳ 2024. Cá diêu hồng – một phân khúc của cá rô phi – dù giảm nhẹ 1% (đạt 11 triệu USD), nhưng vẫn giữ vai trò bổ sung thị trường.
Thị trường Mỹ chính là “đòn bẩy” giúp sản phẩm này tạo nên đột phá. Với 70% kim ngạch cá rô phi Việt Nam và 25% kim ngạch cá diêu hồng, Mỹ trở thành khách hàng chủ lực, nơi người tiêu dùng ngày càng ưa chuộng các sản phẩm cá thịt trắng có giá cả phải chăng, dễ chế biến và giàu dinh dưỡng.
Theo số liệu của Trung tâm Thương mại thế giới (ITC), Mỹ hiện là quốc gia tiêu thụ cá rô phi nhiều nhất thế giới. Đáng chú ý, bảy tháng đầu năm 2025, Mỹ nhập khẩu hơn 1,1 tỷ USD cá thịt trắng từ các nguồn cung toàn cầu, tăng 8% so với cùng kỳ năm 2024. Trong đó, riêng sản phẩm philê cá rô phi đông lạnh mã HS 030461 đã đạt 262 triệu USD, tăng 19% và chiếm 23% tổng nhập khẩu cá thịt trắng.
Việt Nam hiện là nguồn cung lớn thứ hai của Mỹ đối với sản phẩm này, chỉ đứng sau Trung Quốc – một vị trí cho thấy sự cải thiện đáng kể về năng lực cạnh tranh và khả năng đáp ứng nhu cầu thị trường.
Từ dư địa thị trường đến thách thức cạnh tranh
Mặc dù đạt mức tăng trưởng kỷ lục, Việt Nam vẫn chưa thể cạnh tranh trực tiếp với những “ông lớn” trong ngành cá rô phi toàn cầu như Trung Quốc, Indonesia, Ai Cập hay Brazil. Các quốc gia này có lợi thế về quy mô sản xuất, chi phí đầu vào và sự quen thuộc lâu năm với người tiêu dùng Mỹ và châu Âu. Tuy vậy, chính điều này lại mở ra một hướng đi riêng cho Việt Nam. Thay vì dàn trải, doanh nghiệp Việt đang tập trung vào phân khúc sản phẩm có giá trị cao, như philê đông lạnh đạt chuẩn quốc tế, truy xuất nguồn gốc minh bạch và đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm khắt khe.
Cá rô phi cũng được coi là “đối trọng” bổ sung cho cá tra – sản phẩm cá thịt trắng vốn đã quen thuộc và là thế mạnh của Việt Nam. Với việc mở rộng nuôi trồng và chế biến, cá rô phi có thể trở thành “người bạn đồng hành” giúp ngành thủy sản đa dạng hóa nguồn cung, giảm phụ thuộc vào một vài sản phẩm truyền thống.
Sự bứt phá của cá rô phi trong 8 tháng đầu năm không thể thiếu vai trò của các doanh nghiệp tiên phong. Top 5 nhà xuất khẩu lớn nhất hiện nay gồm: Công ty TNHH MTV Ấn Độ Dương, Công ty TNHH MTV Đầu tư và Tài chính V, Công ty CP Nam Việt, Công ty TNHH XNK Thủy hải sản Kim Phát, và Công ty TNHH Thủy sản NVD.
Những doanh nghiệp này đã mạnh dạn đầu tư vào vùng nuôi, cải thiện quy trình chế biến, đồng thời tận dụng kênh xuất khẩu sang Mỹ – nơi nhu cầu đang tăng mạnh. Việc tham gia sân chơi cá rô phi không chỉ giúp doanh nghiệp mở rộng danh mục sản phẩm mà còn tạo ra động lực tăng trưởng mới trong bối cảnh xuất khẩu thủy sản gặp nhiều khó khăn.
Dữ liệu tiêu thụ cho thấy cá rô phi đang trở thành loài cá thịt trắng phổ biến nhất tại Mỹ, vượt qua cả cá tuyết và cá da trơn. Đây là một tín hiệu tích cực đối với Việt Nam, bởi dư địa thị trường vẫn còn rất lớn. Nếu tận dụng tốt, kim ngạch xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam hoàn toàn có thể tiếp tục duy trì đà tăng trưởng hai con số trong những năm tới.
Tuy nhiên, đi cùng cơ hội là không ít thách thức. Cạnh tranh từ Trung Quốc – nhà cung cấp truyền thống với lợi thế giá rẻ – là rất lớn. Ngoài ra, các thị trường nhập khẩu như Mỹ ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, và yêu cầu bền vững trong nuôi trồng. Điều này buộc doanh nghiệp Việt phải đầu tư mạnh vào công nghệ nuôi, chế biến và quản trị chất lượng.
Một thách thức khác là sự biến động của chi phí logistics và nguyên liệu. Cá rô phi tuy có chi phí nuôi thấp hơn nhiều loài cá khác, nhưng nếu giá thức ăn thủy sản, xăng dầu hay tỷ giá biến động, biên lợi nhuận của doanh nghiệp có thể bị ảnh hưởng.
Trung Anh