Theo thống kê mới nhất, Xuất khẩu rau quả sang Trung Quốc đã giảm đi 1,7%. Nguyên nhân được cho là do Trung Quốc phá giá Nhân dân tệ khiến nông sản nước ta khó cạnh tranh. Một phần cũng do hiện nay,thị trường Trung Quốc chuyển mạnh từ trao đổi cư dân sang trao đổi chính ngạch.
Xuất khẩu khó cạnh tranh
Thống kê mới đây về giá trị xuất khẩu rau quả sang Trung Quốc cho thấy, chúng ta đạt gần 1,5 tỷ, giảm 1,7% so với cùng kỳ. Đây có thể được coi là mức giảm không đáng kể nhưng các cấp ngành cần quan tâm đẻ có những thay đổi cho phù hợp.
Ngoài nguyên nhân nhu cầu tiêu thụ từ thị trường Trung Quốc yếu đi thì ảnh hưởng lớn trước đó được cho là do Chính phủ nước này quyết định phá giá đồng Nhân dân tệ (NDT). Mà sâu xa câu chuyện là bắt nguồn từ sức ép gia tăng của cuộc chiến thương mại với Mỹ. Đây được coi là biện pháp trả đũa việc Tổng thống Donald Trump tuyên bố áp thuế bổ sung 10% đối với 300 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc.
Thế nhưng, việc Trung Quốc phá giá NDT sẽ khiến nông sản xuất khẩu của Việt Nam sang Trung Quốc gặp nhiều khó khăn.
 |
Trung Quốc phá giá Nhân dân tệ sẽ khiến nông sản xuất khẩu của Việt Nam gặp nhiều khó khăn |
Theo Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), đồng NDT liên tục bị phá giá và mất giá nhiều hơn so với mức mất giá của đồng VND trước đồng USD, sẽ tạo ra chênh lệch mất giá giữa đồng NDT so với VND là rất lớn. Vì thế, giá trị của VND so với NDT tăng lên.
Trong trường hợp này, giá hàng hóa xuất khẩu nông sản từ Việt Nam nói chung, các mặt hàng thủy sản sang Trung Quốc nói riêng sẽ cao hơn, gây khó khăn cho việc xuất khẩu của Việt Nam.
Doanh nghiệp xuất khẩu lý giải, NDT giảm so với USD, trong khi đồng VND không giảm, có nghĩa đồng NDT cũng mất giá so với tiền Việt Nam. Chính vì vậy, thủy sản xuất sang Trung Quốc sẽ phải giảm giá, giảm lợi nhuận, còn nếu giữ giá bán thì rất khó để cạnh tranh với các đối thủ tại thị trường Trung Quốc. Song, nếu giảm giá thành để cạnh tranh được tại thị trường Trung Quốc thì cũng đồng nghĩa với các doanh nghiệp thủy sản sẽ không có lãi, thậm chí là lỗ.
Một góc nhìn khác ở chiều nhập khẩu, đồng NDT mất giá kéo theo hàng nông sản, nhất là rau quả từ Trung Quốc giá vốn rẻ sẽ càng rẻ hơn được nhập nhiều vào thị trường Việt Nam. Khi đó nông sản Việt sẽ bị cạnh tranh rất lớn trên sân nhà.
Dần chuyển sang đường chính ngạch
Một nguyên nhân khác ngoài nhu cầu tiêu thụ từ thị trường giảm và đồng NDT giảm giá đó là việc thị trường Trung Quốc chuyển mạnh từ trao đổi cư dân sang trao đổi chính ngạch. Khi thị trường này chuyển sang chính ngạch nếu các tỉnh và các doanh nghiệp không cùng tuân thủ thì xuất khẩu nông sản sẽ gặp nhiều khó khăn.
Theo Bộ NN&PTNT, với tổng sản lượng nhập khẩu chiếm từ 70-80% thị phần, Trung Quốc là thị trường xuất khẩu nông sản lớn nhất của Việt Nam trong nhiều năm qua. Tuy nhiên, có tới 60-70% nông sản Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc thông qua đường tiểu ngạch, khiến giá trị nông sản xuất khẩu thấp và tiềm ẩn nhiều rủi ro, thiếu bền vững.
|
Nông dân cần chuyển đổi tư duy sản xuất, khắc phục tình trạng nhỏ lẻ, manh mún để đảm bảo các yêu cầu của xuất khẩu chính ngạch |
Theo thông báo, từ ngày 1/5/2019, nông sản Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc qua đường chính ngạch, được áp dụng nhiều quy định mới liên quan đến chất lượng nông sản, truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Trong đó có hai yêu cầu quan trọng là có mã số vùng trồng (chứng nhận vùng sản xuất) và mã số cơ sở đóng gói.
Đây có thể là một cơ hội để chúng ta tăng giá trị nông sản xuất khẩu nhưng nó cũng đem lại không ít khó khăn cho các doanh nghiệp và nông dân Việt Nam. Xuất khẩu theo đường chính ngạch đòi hỏi các hợp đồng mua bán, xuất nhập khẩu giữa 2 bên có tính pháp lý cao hơn, hồ sơ giấy tờ của hàng hóa cũng cần cụ thể, chứng minh được chất lượng và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.
Từ đó, nông dân cần chuyển đổi tư duy sản xuất, khắc phục tình trạng nhỏ lẻ, manh mún, tăng liên kết với các DN, xây dựng các chuỗi sản xuất. DN cần tổ chức tập huấn, hướng dẫn về quy trình, thủ tục đăng ký mã vùng sản xuất, mã cơ sở đóng gói nông sản theo quy định. Mặt khác, cần vận động, hướng dẫn bà con sản xuất theo quy trình VietGAP, Global GAP, sản xuất theo hướng hữu cơ, bền vững… để đảm bảo những quy định khắt khe đối với hàng xuất khẩu.
Đinh Hiệu