Báo cáo từ CTCP Chứng khoán SSI đưa ra khuyến nghị kém khả quan đối với ngành phân bón. Tuy nhiên, lượng tiền mặt ròng cao và tỷ lệ chi trả cổ tức cao có thể giúp giảm bớt đà giảm của giá cổ phiếu.
Giá ure hạ nhiệt chậm hơn dự báo
Theo báo cáo, giá urê đạt đỉnh trong nửa đầu năm 2022, cùng với xu hướng tăng giá khí thiên nhiên và than. Vào đầu năm 2022, SSI dự báo tình trạng thiếu than ở Trung Quốc và tình trạng thiếu khí đốt tự nhiên ở châu Âu sẽ ảnh hưởng đến sản xuất urê, khiến giá urê ở mức cao trong nửa đầu năm 2022. Trong nửa cuối năm 2022, SSI dự báo giá urê sẽ giảm do vấn đề thiếu hụt than và khí đốt tự nhiên dần được giải quyết.
Xuất khẩu urê trì trệ trong 6 tháng đầu năm 2022 nhưng tăng lên trong 6 tháng cuối năm 2022. Việc tạm ngừng xuất khẩu của Trung Quốc kéo dài đến hết tháng 6 năm 2022 và hạn chế xuất khẩu của Nga kéo dài đến tháng 5 năm 2022. Sau đó, Trung Quốc tiếp tục hạn chế xuất khẩu urê cho đến hết năm 2022 nhưng không nêu rõ hạn ngạch xuất khẩu. Theo Nitrogen Market Reporter, khối lượng xuất khẩu urê của Trung Quốc trong quý 1 và quý 2 2022 lần lượt là 303 nghìn tấn và 421 nghìn tấn. Trong quý 3 năm 2022, khối lượng xuất khẩu urê của Trung Quốc tăng vọt lên 849.000 tấn mặc dù quốc gia này vẫn áp dụng các biện pháp hạn chế xuất khẩu. Nga cũng tiếp tục áp dụng hạn mức xuất khẩu đối với phân đạm (chủ yếu là urê) giai đoạn từ tháng 7 đến tháng 12 năm 2022, nhưng hạn mức đã tăng lên 8,3 triệu tấn (so với 5,9 triệu tấn trong giai đoạn từ tháng 12 năm 2021 đến tháng 5 năm 2022). Do cả Trung Quốc và Nga đều tăng dần khối lượng xuất khẩu urê, điều này đã gây áp lực giảm giá urê toàn cầu.
Tuy nhiên, chiến tranh Nga-Ukraine đã làm gián đoạn dòng chảy khí đốt tự nhiên. Điều này đã đẩy giá nguyên liệu sản xuất phân bón (dầu mỏ và khí tự nhiên) lên cao hơn. Kết quả là, các ngành công nghiệp sử dụng nhiều năng lượng ở Châu Âu như phân bón phải cắt giảm sản xuất, làm tăng giá urê. Sự thiếu hụt nguồn cung urê ở Châu Âu đã được bù đắp bằng hàng nhập khẩu từ các nước khác (Trung Đông, Ma-rốc và Ai Cập). Các nhà sản xuất urê Việt Nam không xuất khẩu sang Châu Âu do quãng đường vận chuyển dài, nhưng vẫn được hưởng lợi từ việc tính giá cao hơn tại các thị trường xuất khẩu (Ấn Độ và các nước ASEAN).
Các biện pháp trừng phạt của Châu Âu đối với hàng hóa của Nga đã làm thay đổi hoạt động giao dịch than, gián tiếp làm tăng giá than. Than của Nga đã bị Châu Âu cấm vận bắt đầu từ tháng 8 năm 2022. Theo Ngân hàng Thế giới, than của Nga đã được chuyển hướng từ EU sang các nước khác, bao gồm cả Ấn Độ và Thổ Nhĩ Kỳ. Trong khi đó, Châu Âu chuyển sang nhập khẩu nhiều than hơn từ Columbia, Nam Phi, Mỹ và Australia. Bên cạnh đó, Trung Quốc tiếp tục tìm cách chuyển từ mua than của Australia sang than của Mỹ và Nga. Điều này làm tăng khoảng cách vận chuyển và chi phí vận chuyển, buộc các nhà sản xuất than phải chuyển phần chi phí gia tăng cho khách hàng. Ngoài ra, các nhà máy điện ở Châu Âu đã huy động nhiều điện hơn từ các nhà máy điện than để bù đắp cho phần điện khí thiếu hụt, điều này cũng đẩy giá than lên cao hơn.
Giá urê có thể lao dốc trong năm 2023
Bước sang năm 2023, chuyên gia SSI Research cho rằng giá urê có thể lao dốc do xuất khẩu từ Nga và Trung Quốc sẽ phục hồi, chi phí đầu vào urê (than và khí tự nhiên) có thể giảm và nhu cầu urê có thể suy yếu.
Cụ thể, xuất khẩu urê từ Nga và Trung Quốc sẽ phục hồi khi cả hai nước đều nới lỏng các biện pháp hạn chế xuất khẩu trong 6 tháng cuối năm 2022 so với nửa đầu năm và xu hướng này sẽ kéo dài đến năm 2023.
Về nguyên liệu đầu vào, theo Ngân hàng Thế giới, sản lượng than dự kiến sẽ tăng mạnh để đáp ứng nhu cầu của các nhà máy điện than. Nguồn cung dự kiến tăng và nhu cầu suy yếu do suy thoái kinh tế toàn cầu sẽ ảnh hưởng đến giá than trong năm 2023.
Với giá khí đốt tự nhiên, sự phụ thuộc của Châu Âu vào khí đốt tự nhiên trong năm 2023 có thể không đáng kể như năm 2022 do khu vực này chuyển sang khai thác các nguồn năng lượng năng lượng, chẳng hạn như than đá và năng lượng tái tạo. Điều này, cùng với nhu cầu giảm do suy thoái kinh tế, có thể sẽ kéo giá khí đốt tự nhiên xuống trong năm 2023.
Cuối cùng, nhu cầu urê có thể suy yếu trong năm 2023 do lo ngại về suy thoái kinh tế toàn cầu và sự điều chỉnh giá của các mặt hàng nông nghiệp. Quý 4 thường được coi là mùa cao điểm. Tuy nhiên, giá urê không tăng trong quý 4 năm 2022. Điều này phản ánh nhu cầu đang suy yếu và nhu cầu có thể tiếp tục giảm đi vào năm 2023.
Dự báo lợi nhuận giảm
Bộ phận Nghiên cứu của SSI cho rằng lợi nhuận giảm đáng kể nhất trong quý 1 năm 2023 đối với các nhà sản xuất urê.
SSI lưu ý rằng cả DPM và DCM đều chốt được đơn hàng xuất khẩu với mức giá rất cao (trên 900 USD/tấn so với giá hiện tại là 480 USD/tấn) trong tháng 1 năm 2022, và giá urê đã hình thành mức đỉnh khác vào tháng 3 năm 2022 do căng thẳng Nga- Ukraine vào thời điểm đó. Do đó, chúng tôi cho rằng lợi nhuận của DPM và DCM sẽ giảm nhiều nhất trong quý 1 năm 2023.
Ứớc tính lợi nhuận ròng của DPM và DCM lần lượt là 3 nghìn tỷ đồng (giảm 39% so với cùng kỳ) và 2,26 nghìn tỷ đồng (giảm 41% so với cùng kỳ) vào năm 2023, nhưng vẫn cao hơn nhiều so với mức trước COVID lần lượt là 700 tỷ đồng và 600 tỷ đồng.
Vốn hóa ngành phân bón giảm giá 16% so với đầu năm, tốt hơn so với kết quả của VNIndex (giảm 32% so với đầu năm) do lợi nhuận đạt mức cao kỷ lục.
Trong đó, DPM là cổ phiếu khả quan nhất với giá cổ phiếu chỉ giảm 4% so với đầu năm do chính sách chi trả cổ tức với tỷ lệ cao (lên đến 70% mệnh giá, tỷ suất cổ tức đạt 16%) và tăng trưởng lợi nhuận vững chắc. Kém hiệu quả nhất là các công ty sản xuất NPK (giá cổ phiếu BFC và LAS lần lượt giảm 43% và 61% so với đầu năm), những công ty gặp khó khăn khi chi phí nguyên liệu thô nhập khẩu tăng lên trong năm 2022.
Với dự báo lợi nhuận giảm trong năm 2023, Chứng khoán SSI khuyến nghị kém khả quan đối với ngành phân bón.
Tuy nhiên, lượng tiền mặt ròng cao và tỷ lệ chi trả cổ tức cao có thể giúp hạn chế đà giảm giá cổ phiếu. Tiền mặt ròng tại thời điểm cuối quý 3 năm 2022 của DPM và DCM chiếm lần lượt 50% và 55% vốn hóa thị trường hiện tại. DPM có chính sách chi trả cổ tức với tỷ lệ cao nhất (lên đến 70% mệnh giá, tỷ suất cổ tức là 16% cho năm 2022). Công ty có thể thông báo trả cổ tức trong tháng 1 năm 2023.
Bên cạnh đó, nhà máy urê của DCM sẽ hết khấu hao vào khoảng tháng 9 năm 2023 và chúng tôi dự báo lợi nhuận của DCM sẽ giảm từ quý 4 năm 2023. Đây có thể là một bước ngoặt đối với giá cổ phiếu.
SSI cũng cho rằng, nguồn cung khí tự nhiên và than có thể bị gián đoạn đột ngột do xung đột Nga-Ukraine, do đó có thể đảo ngược xu hướng giảm giá khí tự nhiên và than.
Trung Anh