Giá phân bón năm 2023 được dự báo ra sao?

Nhiều dự báo cho rằng năm 2023 giá phân bón vẫn tiếp tục neo ở mức cao. Hiệp hội Phân bón Việt Nam khuyến cáo các doanh nghiệp sản xuất phân bón cần tìm hướng đi phù hợp trong bối cảnh thế giới còn nhiều thách thức, đảm bảo yêu cầu cung cấp đủ phân bón cho bà con nông dân.

Số liệu thống kê cho thấy, năm 2022 nước ta nhập khẩu 3,44 triệu tấn phân bón các loại. Về chủng loại phân bón nhập khẩu, chủ yếu vẫn nhập phân bón vô cơ với lượng nhập gần 3 triệu tấn; nhập khẩu phân bón hữu cơ là 0,46 triệu tấn. Nguồn nhập khẩu phân bón chủ yếu từ Trung Quốc với tỷ trọng chiếm 45%, Nga 11,9%. So với cùng kỳ năm 2021, giá trị nhập khẩu phân bón từ Trung Quốc tăng 19,5%, Nga tăng 36,9%.  

Nhìn về thị trường phân bón, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho hay giá phân bón vẫn ở mức cao trong năm 2022 đã đẩy chi phí sản xuất nông nghiệp tăng cao. Trước kia, chi phí cho phân bón chiếm khoảng 20 -25% vật tư nông nghiệp, nhưng nay đã lên tới 40-50%. Trong khi đó, giá các mặt hàng nông sản khác dù tăng nhưng khó có thể bù đắp được chi phí phân bón nói riêng và vật tư nông nghiệp nói chung.

Mặt khác, tình trạng phân bón giả, phân bón kém chất lượng vẫn tràn lan trên thị trường, ảnh hưởng lớn đến hàng triệu người nông dân và nhiều doanh nghiệp sản xuất chân chính.

Về mặt chính sách và điều hành, năm 2022 có nhiều văn bản, quyết định của các Bộ, ngành đã tác động mạnh đến ngành phân bón. Bộ Công Thương đã ban hành Quyết định số 1845/QĐ-BCT ngày 14/9/2022 quyết định không gia hạn việc áp dụng biện pháp tự vệ đối với sản phẩm phân bón DAP, MAP nhập khẩu.

Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành Quyết định số 4324/QĐ-BNN-BVTV ngày 9/11/2022 phê duyệt Kế hoạch hành động thực hiện tăng cường sản xuất và sử dụng phân bón hữu cơ, sử dụng phân bón tiết kiệm, cân đối và hiệu quả giai đoạn 2022-2025.

Bộ Tài chính đang xây dựng Nghị định Biểu thuế xuất khẩu, Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN), Danh mục hàng hóa và mức thuế tuyệt đối, thuế hỗn hợp, thuế nhập khẩu ngoài hạn ngạch thuế quan trong đó có mặt hàng phân bón.

Hiện Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đang xây dựng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng phân bón trên cơ sở sửa đổi, bổ sung QCVN 01-189-2019/BNNPTNT.

Dự báo về cung - cầu và giá phân bón năm 2023, do cuộc xung đột Nga - Ukraine chưa có dấu hiệu chấm dứt, Hiệp hội Phân bón quốc tế (IFA) đã đưa ra 3 kịch bản để phản ánh sự không chắc chắn trong thị trường phân bón.

Cụ thể, kịch bản bi quan, nhu cầu phân bón toàn cầu sẽ giảm vào năm 2023 và đạt 194,6 triệu tấn vào năm 2026, nghĩa là nhiều hơn 2 triệu tấn so với năm 2019, nhưng thấp hơn 9 triệu tấn so với mức năm 2020. Kịch bản trung bình, nhu cầu phân bón thế giới ở mức 202,1 triệu tấn vào năm 2026. Kịch bản lạc quan, nhu cầu phân bón toàn cầu sẽ đạt 211,1 triệu tấn vào năm 2026.

Theo IFA, tổng năng lực sản xuất phân bón chứa đạm (tính theo N), phốt pho (tính theo P2O5) và kali (tính theo K2O) quy mô toàn cầu của năm 2022 cao hơn so với năm 2020 và 2021 (năm 2022: 318,8 triệu tấn; Năm 2021: 315,9 triệu tấn; Năm 2020: 313,4 triệu tấn).

Trong khoảng 50 năm gần đây giá phân bón thế giới đã có ba lần tăng đột biến, đợt 1 vào năm 1973-1974, đợt 2 vào năm 2007-2008. Từ đầu năm 2021 đến nay, thế giới chứng kiến đợt tăng giá thứ ba của phân bón với mức tăng “phi mã”.

Nguyên nhân là do giá khí đốt tự nhiên (nguyên liệu chính cho hầu hết các loại phân đạm, chiếm từ 70% đến 90% chi phí sản xuất) tăng đột ngột đã dẫn đến tăng giá phân bón, buộc nhiều nhà máy sản xuất phân bón phải đóng cửa.

Đồng thời, xung đột Nga - Ukraine đã làm trầm trọng thêm tình hình nguồn cung phân đạm toàn cầu. Nga đã tạm dừng xuất khẩu hàng trăm mặt hàng trong đó có phân bón, lệnh này kéo dài đối với phân bón đến tháng 5/2023 để đảm bảo nguồn cung trong nước.

Nhiều dự báo cho rằng năm 2023 giá phân bón vẫn tiếp tục neo ở mức cao. Bởi vậy, Hiệp hội Phân bón Việt Nam khuyến cáo các doanh nghiệp sản xuất phân bón cần đầu tư tập trung, áp dụng công nghệ tiên tiến, cắt giảm chi phí sản xuất, tạo ra các sản phẩm có chất lượng cao, giá thành hợp lý, đảm bảo yêu cầu cung cấp đủ phân bón cho bà con nông dân.

Nhật Phương (t/h)