TP Hồ Chí Minh đang định hướng tái cấu trúc không gian logistics theo mô hình 3 lớp, phát triển các trung tâm logistics, hiện đại hóa hệ thống cảng và tăng kết nối đa phương thức. Thành phố đặt mục tiêu đưa tỷ trọng giá trị gia tăng logistics lên 8-10% GRDP, tăng trưởng ngành 13-16%/năm và giảm chi phí logistics xuống 11-14%.
Logistics đứng trước yêu cầu tái cấu trúc
Theo ông Huỳnh Tuấn Hoàng, Phó Trưởng phòng Kinh tế Quốc tế, Sở Công Thương TP Hồ Chí Minh, logistics được xác định là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của Thành phố trong giai đoạn mới.
Sau hợp nhất, TP Hồ Chí Minh tiếp tục giữ vai trò đầu tàu về logistics với hệ thống cảng biển, sân bay và mạng lưới sản xuất lớn. Thành phố hiện có 1 khu thương mại tự do gắn với cảng biển tại khu vực Cần Giờ với quy mô 4.174 ha; 3 ga đường sắt, 2 cảng hàng không, 90 cảng biển, 37 cảng thủy nội địa, 16 cảng cạn và 203 cầu cảng có khả năng tiếp nhận tàu đến 232.000 tấn.
Ông Huỳnh Tuấn Hoàng, Phó Trưởng phòng Kinh tế Quốc tế, Sở Công Thương, chia sẻ tại Hội nghị thúc đẩy xuất nhập khẩu và chuỗi cung ứng TP.Hồ Chí Minh.
Trong cơ cấu vận chuyển hàng hóa, đường bộ hiện đảm nhận khoảng 88% khối lượng vận chuyển. Trong khi đó, đường sắt chưa đóng góp đáng kể, còn đường thủy nội địa và hàng hải tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong kết nối hàng hóa giữa các khu công nghiệp với hệ thống cảng cửa ngõ.
Cụm cảng Cái Mép - Thị Vải - Cần Giờ được xác định là một trong những đầu mối quan trọng của mạng lưới vận chuyển container khu vực.
Tuy nhiên, theo đánh giá của ngành công thương, logistics TP Hồ Chí Minh vẫn còn ba hạn chế lớn.
Thứ nhất là hạ tầng giao thông kết nối chưa đồng bộ giữa cảng biển, sân bay, khu công nghiệp và các trung tâm logistics.
Thứ hai, cơ cấu vận tải còn mất cân đối khi đường bộ chiếm tỷ trọng quá lớn, trong khi đường sắt và đường thủy chưa phát huy hết tiềm năng.
Thứ ba là năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp logistics còn hạn chế, chưa hình thành được đội ngũ doanh nghiệp tiên phong đủ sức dẫn dắt toàn ngành.
Những hạn chế này khiến chi phí logistics của Thành phố hiện ở mức 16-18%, được đánh giá là còn cao so với mức trung bình của thế giới và nhiều nước trong khu vực.
Hướng tới trung tâm logistics quốc tế
Trên cơ sở hiện trạng, TP Hồ Chí Minh định hướng tái cấu trúc không gian logistics theo mô hình 3 lớp.
Lớp thứ nhất là logistics quốc tế cấp vùng, phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu. Lớp thứ hai là logistics trung chuyển, phân phối hàng hóa. Lớp thứ ba là logistics đô thị hiện đại, thông minh trong khu vực nội đô.
Cùng với đó, Thành phố định hướng phát triển các dịch vụ logistics có giá trị gia tăng cao, gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và yêu cầu phát triển bền vững.
Mục tiêu đặt ra cho giai đoạn 2025-2035 là giá trị gia tăng logistics đạt 8-10% GRDP; tốc độ tăng trưởng ngành khoảng 13-16%/năm; chi phí logistics giảm còn 11-14%; đồng thời hình thành ít nhất một trung tâm logistics ngang tầm quốc tế trong khu thương mại tự do.
Trên cơ sở hiện trạng, TP Hồ Chí Minh định hướng tái cấu trúc không gian logistics theo mô hình 3 lớp.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, kế hoạch xác định 7 định hướng gồm đột phá về thể chế; đầu tư hạ tầng giao thông đa phương thức; thúc đẩy liên kết vùng và quốc tế; chủ động xây dựng nguồn hàng, thị trường; đầu tư chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và phát huy vai trò của hiệp hội, doanh nghiệp tiên phong.
Trong đó, hạ tầng được xem là nền tảng để giảm chi phí logistics. Thành phố sẽ rà soát, tái cấu trúc không gian logistics; sớm đưa khu thương mại tự do vào hoạt động; hiện đại hóa cụm cảng Cái Mép - Thị Vải - Cần Giờ theo hướng trở thành cảng trung chuyển quốc tế; đồng thời hình thành trung tâm hàng hải quốc tế và huy động nguồn lực phát triển hạ tầng năng lượng sạch phục vụ logistics.
Liên kết vùng cũng được đặt trong trọng tâm khi Thành phố hướng tới kết nối các trung tâm logistics với khu công nghiệp và cảng biển thông qua hệ thống đường bộ, đường sắt và đường thủy.
Ở phía nguồn hàng, TP Hồ Chí Minh sẽ gắn phát triển logistics với chiến lược xuất nhập khẩu, xúc tiến đầu tư, thương mại và phát triển các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao.
Đối với doanh nghiệp logistics, Thành phố định hướng thúc đẩy hợp tác, liên danh, liên kết để hình thành những doanh nghiệp, tập đoàn logistics lớn hơn, có khả năng dẫn dắt thị trường.
Chuyển đổi số và chuyển đổi xanh cũng trở thành một cấu phần quan trọng. Thành phố dự kiến triển khai hải quan thông minh, hải quan số, mô hình cảng mở, xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung về hạ tầng logistics, tự động hóa kho bãi và hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về xanh, tín chỉ carbon.
Kế hoạch của TP Hồ Chí Minh gồm: 57 nhiệm vụ thuộc 9 nhóm giải pháp. Mục tiêu xuyên suốt là hình thành một trung tâm dịch vụ logistics tầm quốc tế, đóng vai trò trung tâm chuỗi logistics của Đông Nam Bộ và khu vực phía Nam.
Thiên An