Cho Công ty CP Chăn nuôi Bình Hà vay hơn 2.000 tỷ đồng để thực hiện dự án chăn nuôi giống và bò thịt tại tỉnh Hà Tĩnh. Đến nay, khả năng thu hồi vốn của Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) đang bỏ ngỏ bởi dự án không hiệu quả, coi như đã ''chết yểu''.
Nhiều sai phạm tại dự án nghìn tỷ
Năm 2015, UBND tỉnh Hà Tĩnh chấp thuận chủ trương cho Công ty cổ phần chăn nuôi Bình Hà thực hiện dự án nuôi bò giống và bò thịt trên diện tích hơn 2.000 ha, tại hai huyện Cẩm Xuyên và Kỳ Anh. Tổng mức đầu tư của dự án là 4.223 tỷ đồng, quy mô 254.000 con bò một năm.
Dự án được kỳ vọng sẽ tạo đà phát triển kinh tế cho Hà Tĩnh và các tỉnh trong vùng từ đó tạo liên kết vùng trong sản xuất và chăn nuôi; góp phần phát triển chăn nuôi bò giống, bò thịt theo quy trình công nghệ cao, với sản phẩm bò thịt chất lượng phục vụ xuất khẩu và tiêu thụ trong nước, tạo công ăn việc làm, tăng thu nhập cho khoảng 3.000 lao động địa phương ở Hà Tĩnh.
Từ khi được cấp phép đầu tư, Công ty Bình Hà xây được 65 chuồng trại, hai khu nhà điều hành, 19 kho chứa và các công trình phụ trợ, trồng được cỏ trên diện tích 678 ha.
 |
Chuồng trại bỏ không ở dự án |
Tuy nhiên, sau khi đi vào hoạt động, dự án này đã và đang đối mặt với nhiều khó khăn, gây nhiều hồ nghi về tính hiệu quả, quy mô bình quân đàn bò chỉ đạt gần 15.000 con/năm, bằng 6% so với quy mô đã được chấp thuận chủ trương đầu tư.
Điều đáng nói, sau một thời gian nuôi bò, cuối năm 2017, Công ty Bình Hà đã phá cỏ, làm đất trồng chuối trên diện tích 200 ha đất. Nhà chức trách Hà Tĩnh đánh giá việc chuyển đổi sang trồng chuối là trái quy định.
Bên cạnh đó, thực hiện dự án chăn nuôi bò ở Hà Tĩnh, Công ty CP chăn nuôi Bình Hà đã phải vay với số vốn lớn để mua bò và đầu tư xây dựng triển khai dự án. Quá trình thực hiện phát hiện nhiều sai phạm, khiến cơ quan Công an vào cuộc khởi tố vụ án và bắt tạm giam những người liên quan để điều tra.
Cụ thể, tháng 11/2018, Công an tỉnh Hà Tĩnh đã điều tra và đề nghị truy tố đối với các bị can: Đinh Văn Dũng, nguyên Tổng giám đốc Công ty Bình Hà, Nguyễn Xuân Lương, nguyên Giám đốc Công ty Cổ phần đầu tư Xây dựng và Thương mại Tân Đại Việt về tội “Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản”.
Vào thời điểm Cơ quan CSĐT Công an Hà Tĩnh xử lý vụ án liên quan tới dự án nuôi bò của Công ty Bình Hà, chỉ có bị can Dũng bị bắt tạm giam, còn bị can Nguyễn Xuân Lương bị khởi tố nhưng được cho tại ngoại. Các cổ đông sáng lập khác của Công ty Bình Hà như: ông Thái Thành Vinh, ông Trần Anh Quang không bị khởi tố do Cơ quan CSĐT xác định không đủ căn cứ để xem xét trách nhiệm hình sự đối với ông Quang, và do ông Vinh không có mặt tại Công ty từ năm 2015.
Sau đó, Cơ quan CSĐT Bộ Công an thụ lý điều tra vụ án hình sự Vi phạm quy định về hoạt động ngân hàng, hoạt động khác liên quan đến hoạt động ngân hàng xảy ra tại Ngân hàng TMCP đầu tư và phát triển Việt Nam (BIDV), một số Chi nhánh thuộc Ngân hàng BIDV và Công ty Bình Hà.
Căn cứ kết quả điều tra mở rộng vụ án, ngày 26/3/2019, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã ra Quyết định bổ sung Quyết định khởi tố vụ án hình sự về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản và Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản xảy ra tại Ngân hàng BIDV và Công ty Bình Hà. Cùng ngày, Cơ quan Cảnh sát điều tra đã khởi tố, bắt Đinh Văn Dũng (cựu tổng giám đốc Công ty Cổ phần Chăn nuôi Bình Hà) về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản và Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản, theo điều 174 và 175 Bộ luật Hình sự năm 2015; Trần Anh Quang (cựu tổng giám đốc Công ty Cổ phần Chăn nuôi Bình Hà) về tội Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản; Thái Thành Vinh (cổ đông Công ty Cổ phần Chăn nuôi Bình Hà) về tội Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản.
| Cơ quan điều tra Bộ Công an đã khởi tố, bắt tạm giam cựu Chủ tịch Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và phát triển Việt Nam (BIDV) Trần Bắc Hà về tội “Vi phạm quy định về hoạt động ngân hàng, hoạt động khác liên quan đến hoạt động ngân hàng”. |
Nhà chức trách vào cuối tháng 3 cũng khởi tố bị can với ông Trần Duy Tùng (34 tuổi, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Tập đoàn An Phú) về hành vi lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản, liên quan hoạt động ngân hàng xảy ra tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư và phát triển Việt Nam (BIDV) và Công ty Cổ phần Chăn nuôi Bình Hà.
Ông Tùng là con trai ông Trần Bắc Hà, người từng nhiều năm làm Chủ tịch HĐQT Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV). Ông Hà bị bắt vào tháng 11/2018 về tội Vi phạm quy định về hoạt động ngân hàng, hoạt động khác liên quan đến hoạt động ngân hàng, theo điều 206 Bộ luật Hình sự 2015.
2.000 tỷ của BIDV sẽ đi về đâu?Được biết, để thực hiện dự án này Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) đã mạnh tay cho doanh nghiệp vay tới hơn 2.000 tỷ đồng, nhưng trớ trêu giờ đây khả năng thu hồi vốn không biết sẽ thực hiện như thế nào bởi dự án không hiệu quả, và đang mắc vào nhiều lùm xùm.
Theo tìm hiểu, vào tháng 7/2015, BIDV Hà Tĩnh tổ chức lễ ký kết hợp đồng tài trợ dự án chăn nuôi giống và bò thịt với Công ty CP Chăn nuôi Bình Hà.
Theo đó, số vốn doanh nghiệp vay BIDV là 2.190 tỷ đồng, do BIDV Hà Tĩnh làm đầu mối cho vay, trong đó BIDV Hà Tĩnh sẽ đầu tư 1.200 tỷ đồng, các chi nhánh trong hệ thống cho vay số tiền còn lại. Dự án đầu tư tín dụng này có thời hạn vay 10 năm, trong đó 2 năm đầu ân hạn; lãi suất cho vay được áp dụng theo cho vay thương mại trên thị trường, 3 tháng điều chỉnh một lần.
Tại thời điểm đó, ông Kiều Đình Hoà - Giám đốc BIDV Hà Tĩnh cho biết, ngoài hợp đồng tín dụng cho vay trung dài hạn vừa được ký kết, BIDV sẽ tiếp tục làm đầu mối đầu tư vốn lưu động cho dự án với tổng số tiền trên 1.000 tỷ đồng. Đây là một dự án đầu tư tín dụng cho lĩnh vực nông nghiệp lớn nhất mà BIDV Hà Tĩnh thực hiện từ trước tới nay.
Mạnh tay là thế, hoành tráng là thế nhưng khả năng thu hồi vốn của BIDV giờ đây là một dấu hỏi lớn khi mà dự án chăn nuôi bò giống và bò thịt tại Hà Tĩnh ngày càng rơi vào bế tắc.
Mới đây, UBND tỉnh Hà Tĩnh có văn bản gửi các sở ban ngành và địa phương khẩn trương thực hiện nhiệm vụ định giá tài sản cố định hiện hữu của Công ty cổ phần chăn nuôi Bình Hà theo yêu cầu của Cơ quan cảnh sát điều tra (Bộ Công an).
| Tháng 4/2018, trả lời Cơ quan CSĐT Công an Hà Tĩnh, Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Hà Tĩnh và Ngân hàng BIDV – Chi nhánh Hà Tĩnh đã có những giải trình về việc cho Công ty Bình Hà vay vốn để mua bán bò và đầu tư xây dựng triển khai dự án. Theo bản Kết luận điều tra (KLĐT) số 50 ngày 9/11/2018 của Cơ quan CSĐT Công an Hà Tĩnh, vào ngày 21/3/2018, cơ quan này đã có Công văn số 46 và số 47 yêu cầu Ngân hàng BIDV và Ngân hàng nhà nước Việt Nam (NHNN) - Chi nhánh Hà Tĩnh xác định trách nhiệm của các cán bộ, lãnh đạo, nhân viên Ngân hàng BIDV chi nhánh Hà Tĩnh liên quan trong việc cho Công ty Bình Hà vay để mua, bán bò và đầu tư xây dựng triển khai dự án. Tại Công văn phúc đáp số 197 ngày 4/4/2018 của NHNN- Chi nhánh Hà Tĩnh và Công văn số 1735 ngày 5/4/2018 của Ngân hàng BIDV trả lời: Căn cứ vào quy định của pháp luật, quy định của Ngân hàng BIDV thì Chi nhánh BIDV tại Hà Tĩnh đã thực hiện đúng, đầy đủ quy trình, quy định của NHNN Việt Nam và Ngân hàng BIDV về thẩm định trước khi quyết định cho vay; quá trình giải ngân vốn vay đúng quy định, đúng mục đích theo Hợp đồng (HĐ) các bên đã ký kết. Việc thực hiện các HĐ mua bán bò là trách nhiệm của 2 bên mua bò và bán bò và nằm ngoài mong muốn cũng như tầm kiểm soát của Chi nhánh BIDV Hà Tĩnh. BIDV Hà Tĩnh không cho Công ty Bình Hà vay để các cổ đông nộp vào tài khoản công ty nhằm tăng vốn đối ứng. Căn cứ HĐ tín dụng số 01 ngày 14/7/2015 thì BIDV Hà Tĩnh thực hiện giải ngân theo quy định của BIDV cho Công ty Bình Hà vay dài hạn để thanh toán các chi phí hợp pháp, hợp lệ thuộc dự án chăn nuôi bò giống, bò thịt (như: chi phí xây dựng cơ bản, chi phí GPMB…). Việc giải ngân đều được chuyển trực tiếp đến tài khoản của Nhà thầu- nhà cung cấp theo đề nghị của Công ty Bình Hà và theo dự án được phê duyệt. Tính đến hết ngày 30/9/2018, tổng dư nợ gốc dài hạn của Công ty Bình Hà tại BIDV Hà Tĩnh là 976,4 tỷ đồng. “Hiện tại, giữa Ngân hàng và Công ty Bình Hà đã thực hiện đối chiếu công nợ gốc và lãi phát sinh theo năm, đến năm 2025 là hết thời hạn trả nợ”. BIDV Hà Tĩnh cho Công ty Bình Hà vay để thực hiện dự án; không cho các cổ đông vay để góp vốn nên nghĩa vụ thanh toán nợ cho ngân hàng là Công ty Bình Hà, không phải pháp nhân nào khác. Do vậy, đối chiếu với HĐ tín dụng; các quy định của pháp luật, NHNN thì ngân hàng BIDV khẳng định số tiền mà ông Đinh Văn Dũng đã chiếm đoạt không được xem là thiệt hại của Ngân hàng. Liên quan tới trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân trong việc cấp tín dụng cho Công ty Bình Hà vay để thực hiện 20 HĐ sai phạm tại KLĐT, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Hà Tĩnh cho biết: Qua điều tra chưa phát hiện có đồng phạm và động cơ vụ lợi. Xét thấy việc kiểm soát của Ngân hàng BIDV Hà Tĩnh sau khi giải ngân chưa chặt chẽ dẫn đến chậm phát hiện sự gian dối của Đinh Văn Dũng và Nguyễn Xuân Lương để chiếm đoạt tài sản, quá trình kiểm soát Ngân hàng đã có nhiều văn bản đề nghị Công ty Bình Hà khắc phục, chấn chỉnh. Đối với việc Ngân hàng BIDV Hà Tĩnh cấp tín dụng cho Công ty Bình Hà vay để thực hiện dự án theo các HĐ đã ký kết, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Hà Tĩnh thấy rằng, số lượng giải ngân lớn, liên quan tới nhiều địa bàn, nhiều công trình chưa nghiệm thu, quyết toán, Cơ quan CSĐT Công an Hà Tĩnh sẽ phối hợp với Cục CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế và buôn lậu, Bộ Công an tiếp tục điều tra làm rõ và kiến nghị xử lý sau - Bản KLĐT ngày 9/11/2018 nêu. Tuy nhiên, khi Cơ quan điều tra Bộ Công an vào cuộc đã khởi tố và bắt tạm giam thêm nhiều đối tượng liên quan. |
Nguyên An