Đến 30/9/2025, tổng tài sản của Ngân hàng TMCP Á Châu (HoSE: ACB) đạt 948,5 nghìn tỷ đồng, cho vay khách hàng tăng lên 669,2 nghìn tỷ. Tuy nhiên, thu nhập lãi thuần quý III/2025 đã giảm so với cùng kỳ do biên lãi ròng co hẹp, lợi nhuận đi lên chủ yếu nhờ cắt giảm chi phí vận hành và trích lập.
Biên lãi ròng suy giảm, lợi nhuận tăng nhờ tiết giảm chi phí
Theo đó, trong quý III/2025, ACB ghi nhận thu nhập lãi và các khoản thu nhập tương tự đạt 15.049 tỷ đồng, tăng 16,5% so với cùng kỳ, trong khi chi phí lãi tăng tới 37% lên 8.279 tỷ đồng. Kết quả, thu nhập lãi thuần chỉ còn 6.770 tỷ đồng, giảm 1,6% so với quý III/2024.
Nếu lấy dư nợ cho vay bình quân làm cơ sở ước tính, biên lãi thuần (NIM) của ACB đã giảm từ khoảng 4,7% năm 2024 xuống còn khoảng 4,0% năm 2025, tức co hẹp gần 0,7 điểm %. Dù tín dụng tăng mạnh hơn 15%, ngân hàng lại thu được ít lãi hơn do chi phí vốn leo thang nhanh hơn tốc độ tăng thu nhập, phản ánh áp lực cạnh tranh lãi suất huy động trong hệ thống.
Biên lợi nhuận ròng của ngân hàng ACB suy giảm chỉ còn 4%, tín dụng ngắn hạn vẫn tiếp tục chiếm tới 66% tổng dư nợ.
Ở mảng dịch vụ, lãi thuần đạt 795 tỷ đồng, nhích nhẹ so với 747 tỷ đồng cùng kỳ, chưa đủ bù đắp phần suy giảm ở mảng tín dụng. Trong khi đó, lợi nhuận trước thuế quý III tăng lên 5.382 tỷ đồng so với 4.844 tỷ đồng cùng kỳ, chủ yếu nhờ cắt giảm chi phí vận hành và giảm trích lập dự phòng. Chi phí hoạt động giảm xuống 2.713 tỷ đồng (từ 2.934 tỷ đồng), còn chi phí dự phòng rủi ro tín dụng hạ từ 358 tỷ xuống 289 tỷ đồng.
Về dòng tiền, lưu chuyển tiền thuần từ hoạt động kinh doanh âm 21.191 tỷ đồng, chủ yếu do tăng trưởng cho vay khách hàng. Lợi nhuận kế toán dương nhưng dòng tiền âm cho thấy tăng trưởng tín dụng “ăn” sâu vào thanh khoản, gây sức ép lên chi phí huy động ở giai đoạn sau.
Tín dụng tăng nóng, lệ thuộc vốn ngắn hạn và vay tái cấp
Tổng tài sản tại ngày 30/9/2025 đạt 948.549 tỷ đồng, tăng 9,8% so với cuối 2024. Dư nợ cho vay khách hàng vọt lên 663.032 tỷ đồng từ 573.947 tỷ đồng, tương đương tăng gần 89.000 tỷ đồng chỉ trong 9 tháng. Trong khi đó, tiền gửi và cho vay các tổ chức tín dụng khác giảm còn 104.926 tỷ đồng, tiền gửi tại NHNN giảm mạnh từ 25.219 tỷ xuống 15.197 tỷ đồng, cho thấy ACB đang rút bớt lớp đệm thanh khoản để dồn vốn cho vay.
Ở phía nguồn vốn, tiền gửi khách hàng tăng lên 571.029 tỷ đồng, nhưng tốc độ thấp hơn tăng trưởng tín dụng. Đáng chú ý, nợ với Chính phủ và NHNN tăng mạnh lên 20.692 tỷ đồng (từ 7.955 tỷ đồng) và phát hành giấy tờ có giá tăng lên 113.387 tỷ đồng (từ 101.650 tỷ đồng). Cấu trúc này phản ánh ACB đang phải vay ngắn hạn nhiều hơn để bù thiếu hụt vốn trung dài hạn, đẩy chi phí vốn tăng và làm giảm biên lãi.
Về kỳ hạn cho vay, tín dụng ngắn hạn chiếm tới 66% tổng dư nợ, tương ứng 442.717 tỷ đồng; cho vay trung hạn chỉ 20.139 tỷ và dài hạn 206.331 tỷ đồng. Việc tập trung quá lớn vào kỳ hạn ngắn giúp xoay vòng vốn nhanh nhưng dễ dẫn đến mất cân đối kỳ hạn và rủi ro thanh khoản, đặc biệt khi lãi suất huy động ngắn hạn tăng.
Cũng về vấn đề mất cân đối kỳ hạn, ACB từng bị thanh tra chỉ ra sai phạm trong sử dụng nguồn vốn huy động trái phiếu. Trong đó, Ngân hàng ACB đã sử dụng 2.400 tỷ đồng huy động trái phiếu cho vay ngắn hạn thay vì trung/dài hạn như kế hoạch ban đầu.
Chất lượng nợ vay cải thiện, khoản nợ vay margin từ Chứng khoán ACB vẫn tiềm ẩn rủi ro
Tính đến cuối tháng 9/2025, tổng dư nợ khách hàng của ACB là 652.922 tỷ đồng, trong đó nợ xấu (nhóm 3-5) đạt 7.327 tỷ đồng, tương ứng tỷ lệ 1,1%, thấp hơn mức 1,4% cuối 2024. Tuy nhiên, nợ nghi ngờ tăng mạnh hơn gấp đôi lên 1.072 tỷ đồng, cho thấy áp lực trả nợ đang xuất hiện ở một nhóm khách hàng nhất định.
Quan trọng hơn, số liệu này không bao gồm khoản cho vay giao dịch ký quỹ của Công ty Chứng khoán ACB (ACBS) - nơi dư nợ ký quỹ đã tăng vọt lên 16.266 tỷ đồng, gấp đôi mức 8.690 tỷ đồng cuối 2024. Đây là khu vực tiềm ẩn rủi ro cao, đặc biệt khi thị trường chứng khoán biến động mạnh. Nếu giá cổ phiếu giảm sâu, tài sản thế chấp sẽ nhanh chóng mất giá, buộc công ty chứng khoán phải bán giải chấp, kéo theo rủi ro lan sang hệ thống ngân hàng mẹ.
Lê Phong