An toàn thực phẩm cuối năm: Câu chuyện muôn năm cũ

Thực phẩm những ngày Tết được tiêu thụ với số lượng lớn nhất trong năm, đây cũng là thời điểm nhiều thực phẩm không rõ nguồn gốc, chất lượng kém, hàng nhái, hàng giả được trà trộn đưa vào thị trường. Đây không phải là vấn đề được đặt ra ở một năm cụ thể nào mà đó là câu chuyện được bàn luận thường xuyên mỗi dịp Tết đến Xuân về.

Liên tiếp phát hiện những vụ buôn bán thực phẩm không rõ nguồn gốc

Những tháng cuối năm 2023, lực lượng chức năng đã liên tiếp phát hiện những vụ buôn bán thực phẩm không rõ nguồn gốc, tuy nhiên, do lợi nhuận cao, bằng nhiều thủ đoạn tinh vi, các đối tượng vẫn đang âm thầm vận chuyển, kinh doanh nhằm trục lợi.

Mới đây nhất, ngày 5/12, Đội Quản lý thị trường số 5 phối hợp cùng Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu - Công an tỉnh Lào Cai phát hiện, khám lô hàng đang tập kết tại khu vực tổ 5 đường Vũ Trọng Phụng, phường Duyên Hải, thành phố Lào Cai. Kết quả khám lô hàng gồm 97 thùng cát tông, bên trong chứa 1.455 hộp Mì tôm chiên dạng viên ăn liền (15 hộp/thùng); trên vỏ bao bì không thể hiện xuất xứ của hàng hóa.

Tại Hà Nội, ngày 1/12, Đội Quản lý thị trường số 22, Cục Quản lý thị trường thành phố Hà Nội phối hợp Đội 4 Phòng Cảnh sát Môi trường - Công an thành phố Hà Nội và Đội Cảnh sát điều tra tội phạm về kinh tế và chức vụ Công an quận Bắc Từ Liêm tiến hành kiểm tra đột xuất địa điểm kinh doanh thuộc hộ kinh doanh Quang Định tại địa chỉ số 483 đường An Dương Vương, phường Đông Ngạc, quận Bắc Từ Liêm, do ông Vũ Văn Định là chủ kinh doanh. Đoàn kiểm tra phát hiện cơ sở đang kinh doanh 1 tấn ức vịt đông lạnh và 180kg cánh gà đông lạnh không có hóa đơn chứng từ, không có căn cứ xác định nguồn gốc nơi sản xuất hoặc xuất xứ hàng hóa không rõ nguồn gốc. Lô hàng vi phạm có giá trị hơn 37 triệu đồng. Mức phạt tiền là 25 triệu đồng, đồng thời buộc tiêu hủy toàn bộ số hàng hóa vi phạm. Đội Quản lý thị trường số 22 đang tiếp tục xử lý vụ việc theo quy định của pháp luật...

Ngày 23/11, tổ công tác của Đội Cảnh sát giao thông đường bộ số 6 - Phòng Cảnh sát giao thông Hà Nội đang làm nhiệm vụ tuần tra kiểm soát trên tuyến đường Phạm Văn Đồng, phát hiện một xe tải gắn mác “chuyển phát nhanh” có biểu hiện nghi vấn nên đã dừng xe kiểm tra theo quy định, phát hiện trong thùng xe tải có lượng lớn hàng hoá là bánh kẹo, thực phẩm gắn nhãn mác nước ngoài. Đáng chú ý, số hàng hoá phía ngoài được ngụy trang rất tinh vi đều có hoá đơn chứng từ. Tuy nhiên, khi lực lượng chức năng kiểm tra sâu phía bên trong thì phát hiện có 6.000 gói bánh quy, 750 hộp bánh và 36.000 túi xúc xích. Lái xe đã không xuất trình được hoá đơn chứng minh nguồn gốc xuất xứ của số hàng trên.

Giữa tháng 11 vừa qua, Phòng cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường (PC05), Công an TP. Hồ Chí Minh cho biết đang củng cố hồ sơ để xử lý một công ty sản xuất chế biến rau củ quả về hành vi "kinh doanh hàng hóa nhập lậu là thực phẩm". Trước đó, ngày 9/11, PC05 phối hợp Công an quận 8 kiểm tra an toàn thực phẩm đối với cơ sở này thì phát hiện hai kho đông lạnh của cơ sở đang chứa hơn 11,7 tấn rau củ đóng gói trong các bao bì có nhãn hiệu tiếng Trung Quốc, gồm 1,7 tấn củ cải đỏ, hơn 8,5 tấn bông cải trắng, hơn 1,5 tấn bông cải xanh… Đáng chú ý, tất cả hàng hóa này đều không có nhãn phụ tiếng Việt và không có hóa đơn chứng minh nguồn gốc.

Tương tự, tại Quảng Ninh, chỉ trong thời gian rất ngắn, lực lượng Quản lý thị trường tỉnh đã liên tiếp phát hiện và xử lý gần 40 vụ việc vận chuyển, kinh doanh thực phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ, xử phạt vi phạm hành chính hơn 400 triệu đồng, tiêu hủy hơn 5 tấn thực phẩm không đủ điều kiện an toàn lưu thông. Trong đó, có nhiều thực phẩm không rõ nguồn gốc là chân vịt ăn liền, chân gà ăn liền, chả cá viên, bì heo, xúc xích, củ cải muối, trái cây, sữa…

Tại Bình Dương, vào cuối tháng 11, lực lượng Quản lý thị trường tỉnh phối hợp Phòng Cảnh sát môi trường, Công an tỉnh Bình Dương cũng phát hiện 130kg thực phẩm đã qua chế biến không rõ nguồn gốc xuất xứ bao gói sẵn lưu trong kho đông lạnh, trên bao bì không thực hiện việc ghi nhãn hàng hóa với số lượng cụ thể gồm: 50kg chả lụa cây (loại 01 kg/cây); 80kg nem (loại 0,5 kg/bịch) của một công ty thực phẩm nằm trên đường Bùi Văn Bình, phường Phú Lợi. Toàn bộ số lượng hàng hóa vi phạm trên đã được Phòng Cảnh sát môi trường, Công an tỉnh Bình Dương tạm giữ để xử lý theo quy định của pháp luật.

Vấn đề được quan tâm dịp Tết

Để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng, thị trường thực phẩm ngày càng sôi động với sự đa dạng về chủng loại, mẫu mã. Cũng từ đây, chỉ vì mục đích cá nhân là thu được lợi ích kinh tế, mà nhiều người kinh doanh đã bất chấp pháp luật, bất chấp đạo đức, sẵn sàng đưa những mặt hàng kém chất lượng, không rõ nguồn gốc, hàng giả hàng nhái trà trộn vào tiêu thụ.

Chúng ta đều biết rằng, thực phẩm có thể bị ảnh hưởng tới chất lượng, hoặc hư hỏng dẫn tới gây bệnh cho người dùng ở nhiều khâu, từ sản xuất đến vận chuyển, bảo quản, chế biến, nấu ăn và cách ăn. Sử dụng thực phẩm không an toàn có thể dẫn đến ngộ độc thực phẩm với các triệu chứng cấp tính hoặc tích lũy các chất độc hại trong cơ thể gây nên những hậu quả khó lường về sau. Trên thực tế đã có không ít những vụ ngộ độc thực phẩm, thậm chí dẫn đến tử vong. Chúng ta cũng đã xây dựng một hệ thống văn bản pháp luật rõ ràng, đủ chế tài, đủ sức răn đe. Cụ thể hiện nay, vấn đề xử lý vi phạm đối với lĩnh vực vệ sinh an toàn thực phẩm được áp dụng theo các quy định tại Luật an toàn thực phẩm; Nghị định 178/2013/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm và Bộ Luật hình sự. Theo đó, tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự, nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường và khắc phục hậu quả theo quy định của pháp luật.

Về lâu dài, cần tiếp tục hoàn thiện các quy định của pháp luật về an toàn thực phẩm, về công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm. Trong đó, chú trọng tới công tác đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ về thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm về an toàn thực phẩm cho cán bộ, công chức, viên chức, người làm công tác quản lý an toàn thực phẩm các cấp. Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến các văn bản pháp luật về an toàn thực phẩm đến các cơ sở sản xuất, kinh doanh.

Nhằm ngăn chặn thực phẩm bẩn, thực phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ ra thị trường dịp Tết, Tổng cục Quản lý thị trường (Bộ Công Thương) đã ban hành kế hoạch cao điểm chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, an toàn thực phẩm các tháng cuối năm 2022, dịp trước, trong và sau Tết Nguyên đán Quý Mão 2023. Theo kế hoạch, Tổng cục Quản lý thị trường chỉ đạo Cục Quản lý thị trường các tỉnh, thành phố tăng cường công tác phối hợp với các lực lượng chức năng kiểm tra, kiểm soát thường xuyên tại các kho bãi, điểm tập kết hàng hóa gần biên giới, các trung tâm thương mại, siêu thị, chợ đầu mối, kho chứa hàng đông lạnh, các đơn vị nhập khẩu kinh doanh thực phẩm đông lạnh... Đồng thời, yêu cầu xử lý nghiêm đối với thực phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ nhằm ngăn chặn vấn nạn thực phẩm bẩn, thực phẩm không an toàn thường có chiều hướng gia tăng trong dịp cuối năm.

Cùng với đó, lực lượng Quản lý thị trường khuyến cáo người tiêu dùng khi mua thực phẩm nên chọn những thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, có chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm, không ham rẻ mà dễ bị mua phải những thực phẩm bẩn trà trộn, có nguy cơ gây hại cho bản thân và gia đình.

Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về an toàn thực phẩm cũng đã ban hành Kế hoạch triển khai công tác đảm bảo an toàn thực phẩm Tết Nguyên đán Quý Mão và Lễ hội Xuân 2023. Kế hoạch nhằm mục tiêu bảo đảm an toàn thực phẩm trong sản xuất, chế biến, kinh doanh, nhập khẩu và sử dụng thực phẩm; tăng cường kiểm soát, ngăn chặn kịp thời việc sản xuất, kinh doanh thực phẩm giả, kém chất lượng; đảm bảo quyền lợi người tiêu dùng; phòng chống ngộ độc thực phẩm trong dịp Tết Nguyên đán Quý Mão và Lễ hội Xuân 2023. Theo Kế hoạch, sẽ tăng cường thanh tra, kiểm tra liên ngành từ Trung ương đến cấp xã tập trung vào các nhóm sản phẩm tiêu thụ nhiều trong dịp Tết và Lễ hội có yếu tố nguy cơ cao, các làng nghề chế biến thực phẩm, các tỉnh có cửa khẩu, các thành phố lớn. Huy động tối đa các kênh truyền thông phổ biến các quy định của pháp luật về an toàn thực phẩm cũng như các kiến thức trong lựa chọn, bảo quản, chế biến và tiêu dùng thực phẩm đến người dân.

N.Vũ