Bác sĩ giả, hậu quả thật

Từ những buổi “khám sức khỏe miễn phí” đến các cuộc gọi tư vấn “bác sĩ online”, hàng loạt đường dây giả danh y, bác sĩ bị triệt phá. Chúng khoác áo blouse trắng, dựng vỏ bọc “chăm sóc sức khỏe cộng đồng” để bán thực phẩm chức năng, chiếm đoạt hàng chục tỷ đồng của người dân nhẹ dạ.

Trị bệnh bằng niềm tin

Thực tế, tình trạng “bác sĩ giả” tràn lan trên mạng đang ngày càng đáng lo ngại, dù đến nay chưa có con số thống kê cụ thể. Không ít bác sĩ thật và bệnh viện uy tín bị kẻ xấu lợi dụng hình ảnh, danh tiếng để trục lợi.

Các đối tượng này không chỉ trực tiếp tổ chức “khám bệnh”, “tư vấn sức khỏe” cho người dân, mà còn tung hoành trên mạng xã hội, cắt ghép hình ảnh, video của bác sĩ nổi tiếng để quảng cáo sản phẩm “chữa bách bệnh”, từ tiểu đường, huyết áp đến ung thư.

Nhiều bác sĩ rơi vào cảnh “dở khóc dở cười” khi hình ảnh của mình bị gắn vào các video quảng cáo trên Facebook, TikTok hay YouTube. Bác sĩ Trương Hữu Khanh, chuyên gia dịch tễ, nguyên Trưởng khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP.HCM) là một trong những người bị mạo danh nhiều nhất.

Dù nhiều năm nay ông chỉ tư vấn sức khỏe miễn phí trên mạng xã hội, nhưng hình ảnh lại bị cắt ghép để quảng bá hàng loạt sản phẩm như thuốc tăng chiều cao, trị đau lưng, xương khớp, thậm chí “thuốc đánh bại tiểu đường khiến cả nước sốc”.

Một số trang còn tự ý nâng học hàm của ông lên “giáo sư, tiến sĩ chuyên ngành ký sinh trùng”, rồi dựng “bài phỏng vấn độc quyền” nhằm quảng cáo thuốc trừ ký sinh trùng.

Bác sĩ Khanh khẳng định ông chưa bao giờ quảng cáo thuốc hay thực phẩm chức năng, và nhấn mạnh bản thân chỉ điều trị bệnh truyền nhiễm, không liên quan đến xương khớp hay tiểu đường. “Nhiều người gửi ảnh hỏi tôi có thật sự bán thuốc không, tôi mới biết hình ảnh mình bị mạo danh khắp nơi”, ông chia sẻ.

Theo các chuyên gia y tế, điểm chung của những vụ lừa đảo kiểu này là đánh vào tâm lý người cao tuổi và bệnh nhân mãn tính là những người dễ tin, mong muốn được chữa khỏi nhanh.

Các đối tượng thường gọi điện, hỏi triệu chứng, “chẩn đoán sơ bộ” rồi khéo léo dẫn dụ người bệnh mua sản phẩm “độc quyền, chỉ bán qua bác sĩ”. Khi đã tin, nhiều người sẵn sàng bỏ ra hàng triệu đồng cho “liệu trình điều trị” và chỉ phát hiện bị lừa khi sản phẩm không hiệu quả. Lúc đó, việc đòi lại tiền gần như bất khả thi, bởi đối tượng dùng tài khoản ảo, địa chỉ mập mờ.

Một trong những nạn nhân là ông Lê Thành Đạt (72 tuổi, Thanh Oai, Hà Nội). Ông cho biết đã mua “thuốc trị gout” qua video của một người mặc áo blouse trắng, tự xưng là bác sĩ bệnh viện lớn, khẳng định “chữa khỏi gout không cần kiêng khem”.

Thấy người này đứng cạnh logo đài truyền hình, lại có “bệnh nhân đã khỏi bệnh” chia sẻ, ông càng tin tưởng. Sau ba năm sống chung với gout, quá mệt mỏi vì kiêng khem, ông Đạt bỏ ra 5 triệu đồng mua hai hộp “thuốc đặc trị”.

Dùng xong thấy đỡ đau, ông tiếp tục đặt thêm, cho đến khi các khớp chân sưng tấy, nổi cục tophi phải nhập viện. Kết quả cho thấy loại “thuốc” ấy thực chất là thực phẩm chức năng chứa corticoid, giúp giảm đau nhanh nhưng gây biến chứng nặng nếu dùng lâu. “Lúc đó tôi mới biết mình bị lừa”, ông Đạt nói.

Qua điều tra nhiều vụ lừa đảo y tế, công an xác định các đối tượng thường giả danh bác sĩ, chuyên gia trong các lĩnh vực dễ khai thác tâm lý như xương khớp, da liễu, thẩm mỹ, tiểu đường hay chữa bệnh bằng phương pháp dân gian. Chúng khoe “bằng cấp”, “chứng chỉ hành nghề” giả, mượn danh bệnh viện lớn để tăng độ tin cậy, đồng thời thổi phồng công dụng sản phẩm bằng các lời hứa như “châm cứu thần kỳ”, “bài thuốc bí truyền”, “hiệu quả tức thì, an toàn tuyệt đối”.

Các chuyên gia khuyến cáo người dân cần thận trọng khi tiếp cận thông tin y tế trên mạng, chỉ khám chữa bệnh tại cơ sở y tế có uy tín, bác sĩ có chứng chỉ hành nghề rõ ràng. Khi phát hiện trường hợp mạo danh bác sĩ, cơ sở y tế “ảo”, cần báo ngay cho cơ quan chức năng để xử lý kịp thời, tránh để thêm người khác trở thành nạn nhân.

Bên cạnh đó, chính quyền địa phương và ngành y tế cần siết chặt quản lý hoạt động quảng cáo, kiểm tra phòng khám “chui”, xử lý nghiêm hành vi giả danh bác sĩ, bảo vệ quyền lợi và sức khỏe người dân.

Khoác áo bluse lừa bán TPCN

Không chỉ lừa đảo qua mạng, nhiều đối tượng còn tổ chức hẳn các buổi “khám, tư vấn sức khỏe miễn phí” để bán thực phẩm chức năng, khiến hàng nghìn người dân sập bẫy.

Ngày 16/10 vừa qua, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về kinh tế, tham nhũng, buôn lậu và môi trường (Công an Nghệ An) đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam Phùng Thị Thu Hiền (SN 1988, trú tại phường Thanh Liệt, Hà Nội) về tội “Lừa dối khách hàng”.

Theo điều tra, từ đầu năm 2025, Hiền lên kế hoạch mở các chương trình “khám sức khỏe cộng đồng miễn phí” tại nhiều xã miền núi Nghệ An, thực chất nhằm bán thực phẩm chức năng đội lốt thuốc chữa bệnh.

Để hợp thức hóa hoạt động, Hiền soạn “kế hoạch chăm sóc sức khỏe cộng đồng” gửi xin xác nhận của UBND xã, tạo vỏ bọc hợp pháp cho nhóm người giả danh y, bác sĩ.

Các buổi “khám bệnh” được tổ chức bài bản: nhóm Hiền mang theo máy chiếu, cân điện tử, giường xếp, thuê người mặc áo blouse trắng, thậm chí mượn cả máy siêu âm xách tay để tạo lòng tin. Họ thuyết trình về các bệnh xương khớp, gan, tuyến giáp, rồi lập phiếu chẩn đoán hàng loạt người dân mắc bệnh. Sau đó, nhóm này giới thiệu “thuốc đặc trị”, thực chất là thực phẩm chức năng với lời quảng cáo có thể “chữa khỏi tận gốc”, “không cần kiêng khem”.

Mỗi buổi, hàng trăm người dân tham dự và mua sản phẩm với giá 700.000 đồng một lọ, được quảng cáo “giảm giá 50%”. Khi bị phát hiện, nhóm Hiền vội rút khỏi địa bàn, nhưng công an đã bắt giữ, thu hơn 1.500 hộp sản phẩm và xác định gần 1.000 người dân bị lừa.

Không chỉ riêng Nghệ An, tình trạng “bác sĩ giả” bán thực phẩm chức năng lan rộng khắp cả nước. Tháng 3/2025, Công an tỉnh Nam Định phát đi thông báo truy tìm hàng ngàn bị hại trong đường dây do vợ chồng Trần Thị Thu Phương (SN 1996) và Nguyễn Mạnh Trường (SN 1992) điều hành.

Hai người này lập Công ty TNHH NTA Group (đặt tại Hà Nội), mở nhiều chi nhánh trên toàn quốc, giả danh bác sĩ tư vấn điều trị các bệnh mãn tính rồi bán “liệu trình đặc trị” giá cao gấp nhiều lần giá thật.

Điều tra xác định, nhóm này thực hiện gần 12.000 đơn hàng, liên quan hơn 7.400 khách hàng tại 63 tỉnh, thành.

Cuối năm ngoái, Công an huyện Tiên Du (Bắc Ninh) cũng khởi tố Phạm Viết Trung (28 tuổi) và 25 đồng phạm vì giả danh bác sĩ, thiếu tướng quân y để bán thuốc cho hơn 8.000 người, chiếm đoạt trên 30 tỷ đồng. Sản phẩm được đặt gia công với giá chỉ 25.000 đồng nhưng bán ra 700.000 – 2 triệu đồng, kèm lời quảng cáo “chữa dứt điểm tiểu đường, huyết áp”.

Tại Bắc Giang, vợ chồng Đặng Văn Thắng (29 tuổi) và đồng phạm bị bắt vì lừa bán thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc cho khoảng 20.000 người, thu lợi hơn 75 tỷ đồng. Nhóm này thuê cơ sở sản xuất thuốc nam giá rẻ 30.000 – 40.000 đồng/hộp, rồi thổi giá lên 1 – 3 triệu đồng, dùng hình ảnh bác sĩ nổi tiếng để quảng cáo.

Phần lớn những sản phẩm do “bác sĩ giả” quảng cáo không qua kiểm nghiệm, thậm chí chứa chất cấm hoặc corticoid – gây hại gan, thận và xương nếu dùng lâu dài. Nguy hiểm hơn, nhiều người bệnh vì tin tưởng mà bỏ điều trị bằng thuốc thật, khiến bệnh tình nặng thêm, phát sinh biến chứng nguy hiểm, thậm chí đe dọa tính mạng.

Quang Anh