Tình trạng lan truyền thông tin sai lệch về khám chữa bệnh trên không gian mạng đang có xu hướng gia tăng, gây nhiều hệ lụy đối với sức khỏe cộng đồng. Trước thực tế này, Bộ Y tế đã đề xuất bổ sung các quy định xử phạt vi phạm hành chính, trong đó mức phạt cao nhất đối với một số hành vi có thể lên tới 30 triệu đồng.
Theo Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, trong quá trình quản lý lĩnh vực khám chữa bệnh, cơ quan này ghi nhận ngày càng nhiều nội dung trên mạng xã hội và các nền tảng trực tuyến cổ súy các phương pháp điều trị chưa được kiểm chứng khoa học hoặc chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép áp dụng.
Những phương pháp như chữa bệnh “thuận tự nhiên”, sử dụng nước kiềm để điều trị ung thư, nhịn ăn để “thải độc” hay áp dụng liệu pháp “chanh liều cao” không chỉ thiếu cơ sở khoa học mà còn tiềm ẩn nguy cơ lớn đối với sức khỏe. Đáng lo ngại, các thông tin này thường được trình bày dưới dạng tư vấn, chia sẻ kinh nghiệm hoặc quảng cáo trá hình, dễ tạo niềm tin sai lệch cho người bệnh.
Hành vi quảng cáo, đưa thông tin về y tế sai lệch sẽ bị phạt nặng.
Cơ quan quản lý cảnh báo, việc lan truyền các nội dung này có thể khiến người bệnh hiểu sai về tình trạng sức khỏe, từ bỏ hoặc trì hoãn phác đồ điều trị chính thống đã được kiểm chứng. Hệ quả không chỉ dừng lại ở việc giảm hiệu quả điều trị mà còn có thể dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng. Đồng thời, các hành vi này cũng vi phạm quy định cấm tại Luật Khám bệnh, chữa bệnh.
Trên cơ sở đó, Bộ Y tế đã góp ý bổ sung vào dự thảo Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân, nhằm tạo hành lang pháp lý đầy đủ để xử lý các hành vi vi phạm.
Theo đề xuất, mức phạt từ 10 đến 20 triệu đồng sẽ áp dụng đối với các hành vi đăng tải, phát tán thông tin tư vấn, giới thiệu sản phẩm, dịch vụ, thiết bị dưới danh nghĩa có tác dụng khám chữa bệnh hoặc thay thế thuốc, phác đồ điều trị trái quy định. Ngoài ra, việc phát tán thông tin về các phương pháp, liệu pháp, kỹ thuật chưa được kiểm chứng khoa học hoặc chưa được phép áp dụng tại Việt Nam cũng thuộc diện bị xử phạt.
Đặc biệt, các hành vi xúi giục, lôi kéo hoặc hướng dẫn người bệnh từ bỏ, trì hoãn điều trị theo phác đồ đã được cơ quan có thẩm quyền công nhận sẽ bị xử lý nghiêm, do tiềm ẩn nguy cơ trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng người bệnh.
Ở mức độ nghiêm trọng hơn, hành vi tạo ra các thông tin sai lệch nói trên có thể bị phạt từ 20 đến 30 triệu đồng. Với các trường hợp tổ chức, vận hành trang thông tin điện tử, hội nhóm trên mạng xã hội để lan truyền nội dung vi phạm, mức xử phạt còn có thể cao hơn, kèm theo các biện pháp bổ sung như đình chỉ hoạt động, tước giấy phép hoặc tịch thu phương tiện vi phạm.
Dự thảo cũng quy định rõ, các chế tài này không áp dụng đối với cá nhân chia sẻ trải nghiệm khám chữa bệnh mang tính cá nhân, không nhằm mục đích quảng cáo, tư vấn chuyên môn hay thu lợi. Tuy nhiên, ranh giới giữa chia sẻ cá nhân và tư vấn mang tính dẫn dắt vẫn cần được nhận diện rõ để tránh bị lợi dụng.
Bên cạnh hình thức xử phạt, Bộ Y tế cũng đề xuất các biện pháp khắc phục hậu quả như buộc gỡ bỏ nội dung vi phạm, cải chính thông tin sai lệch và hoàn trả hoặc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm. Những giải pháp này được kỳ vọng sẽ góp phần lập lại trật tự thông tin trong lĩnh vực y tế, đồng thời bảo vệ người dân trước các nguy cơ từ thông tin sai lệch trên môi trường số.
Thanh Phong