Bài 1: Thách thức pháp luật, TPBVSK ZAWA ngang nhiên quảng cáo lừa dối người tiêu dùng?

Quá trình hậu kiểm đối với sản phẩm thực phẩm BVSK ZAWA, Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) đã phát hiện nhiều sai phạm nhưng Công ty Cổ phần dược phẩm LOCIFA không thừa nhận các website nêu trên, từ chối chịu trách nhiệm với những quảng cáo sai phạm này. Khi cơ quan chức năng đang tiến hành xác minh, xử lý, hàng loạt sai phạm tiếp tục, xuất hiện tái diễn thách thức pháp luật?

Nghị định số 15/2018/NĐ-CP ngày 2/2/2018 hướng dẫn Luật ATTP có quy định rõ: “Thực phẩm bảo vệ sức khỏe (Health Supplement, Dietary Supplement) là những sản phẩm được dùng để bổ sung thêm vào chế độ ăn uống hàng ngày nhằm duy trì, tăng cường, cải thiện các chức năng của cơ thể con người, giảm nguy cơ mắc bệnh”.

Khoản 3, điều 3 Thông tư 08/2013 của Bộ Y tế có hiệu lực từ ngày 26/4/2013 hướng dẫn chi tiết về quảng cáo thực phẩm chức năng quy định rõ: Cấm thực hiện việc quảng cáo thực phẩm có tác dụng như  thuốc chữa bệnh,..

Cùng với đó, các chuyên gia ngành Dược cũng đã nhiều lần khẳng định, Thực phẩm chức năng (TPCN), Thực phẩm bảo vệ sức khỏe (TPBVSK) chỉ có tác dụng hỗ trợ điều trị, phòng ngừa bệnh tật, chứ không thể có công dụng điều trị hay thay thế được thuốc điều trị bệnh. Truyền thông, báo chí cũng đã thông tin, phổ biến các quy định pháp luật, công dụng của TPCN, TPBVSK,… Vậy nhưng, vì lợi nhuận, nhiều doanh nghiệp đang bất chấp quy định của pháp luật, sức khỏe của người tiêu dùng khiến tình trạng vi phạm vẫn diễn ra hàng loạt, lặp đi lặp lại mà vẫn chưa bị xử lý,….

Điển hình cho tình trạng này là quảng cáo sai phạm của các dòng sản phẩm TPBVSK sinh lý, đơn cử như quảng cáo TPBVSK ZAWA. Theo đó, ngày 26/6/2020, Cục An toàn Thực phẩm phát đi cảnh báo sản phẩm bảo vệ sức khỏe Zawa quảng cáo vi phạm quy định pháp luật. Qua công tác hậu kiểm, Cục An toàn thực phẩm phát hiện trên trang mạng: zawa.chinhhang.info, zawavietnam.com, zawachinhhang.com, zawa-chinhhang.vn, zawa.com.vn quảng cáo sản phẩm TPBVSK Zawa vi phạm quảng cáo không phù hợp với một trong các tài liệu được xác nhận; Quảng cáo gây hiểu nhầm có tác dụng như thuốc chữa bệnh; Liệt kê công dụng từng thành phần của sản phẩm.

Theo tìm hiểu của PV Thương Trường, Sản phẩm TPBVSK ZAWA do Công ty Cổ phần dược phẩm LOCIFA (địa chỉ: P 204 tầng 2 số 86 Lê Trọng Tấn, phường Khương Mai, quận Thanh Xuân, TP.Hà Nội) công bố và chịu trách nhiệm.

Tuy nhiên, qua quá trình hậu kiểm và làm việc Công ty Cổ phần dược phẩm LOCIFA không thừa nhận các website nêu trên và không chịu trách nhiệm về việc quảng cáo các sản phẩm TPBVSK ZAWA trên trang mạng này.

Để có thời gian phối hợp với các cơ quan chức năng của Bộ Thông tin và Truyền thông xử lý vụ việc, Cục An toàn thực phẩm khuyến cáo người tiêu dùng không mua, không sử dụng các sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe Zawa quảng cáo trên trang website/internet nêu trên.

Tại điều 70, nghị định 158/2013/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa, thể thao, du lịch và quảng cáo quy định rõ: Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với một trong các hành vi quảng cáo thực phẩm, phụ gia thực phẩm không phù hợp với một trong các tài liệu theo quy định; Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với một trong các hành vi quảng cáo thực phẩm dưới hình thức các bài viết của bác sỹ, dược sỹ, nhân viên y tế có nội dung mô tả thực phẩm có tác dụng điều trị bệnh; sử dụng hình ảnh, uy tín, thư tín của các đơn vị y tế, nhân viên y tế, thư cảm ơn của bệnh nhân để quảng cáo thực phẩm; Quảng cáo thực phẩm chức năng gây hiểu nhầm có tác dụng như thuốc chữa bệnh. Cùng với đó, đối tượng vi phạm còn phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả buộc cải chính thông tin và buộc tháo gỡ, tháo dỡ hoặc xóa bỏ những quảng cáo sai phạm.

Quy định rõ ràng là vậy, không rõ việc phối hợp của Cục An toàn thực phẩm và các cơ quan chức năng của Bộ Thông tin và Truyền thông đã đi đến kết quả như thế nào, tuy nhiên những sai phạm quảng cáo TPBVSK ZAWA được phát hiện đến nay vẫn đang tồn tại thách thức pháp luật.

Theo đó, theo ghi nhận của PV Thương Trường, trong 5 website mà Cục An toàn thực phẩm phát hiện sai phạm và đưa ra cảnh báo, có đến 3 website hiện vẫn đang tồn tại những quảng cáo TPBVSK ZAWA. Trong số này, hiện vẫn tồn tại nhiều sai phạm, các quảng cáo gây hiểu nhầm có tác dụng như thuốc chữa bệnh; liệt kê công dụng từng thành phần của sản phẩm vẫn tồn tại mà chưa bị xử lý, chưa thực hiện tháo gỡ, khắc phục sai phạm theo quy định.

Không dừng lại ở đó, ngoài những website đã bị phát hiện sai phạm, hiện nay xuất hiện các website khác cũng quảng cáo TPBVSK ZAWA vi phạm quy định về quảng cáo thực phẩm tương tự như các sai phạm trước đó. Cụ thể, các trang web như https://www.zawa-chinhhang.vn/, https://www.zawavn-chinhhang.com/ https://www.zawa.com.vn/, https://www.zawachinhhang.vn/, https://www.zawa.com.vn/, https://zawavietnam.zawanhatban.co/, … đang quảng cáo TPBVSK ZAWA không phù hợp với một trong các tài liệu theo quy định (Giấy xác nhận nội dung quảng cáo số 1216/2020/ATTP-XNQC ngày 30/3/2020 do Cục An toàn thực phẩm xác nhận); Quảng cáo gây hiểu nhầm có tác dụng như thuốc chữa bệnh; Liệt kê công dụng từng thành phần của sản phẩm. Ngoài những sai phạm này, những quảng cáo còn đăng tải nhiều video, bài viết của bác sỹ, dược sỹ, nhân viên y tế có nội dung mô tả thực phẩm có tác dụng điều trị bệnh; sử dụng hình ảnh, uy tín, thư tín của các đơn vị y tế, nhân viên y tế, thư cảm ơn của bệnh nhân để quảng cáo thực phẩm.

Một điểm sai quy định của những trang web thực hiện hoạt động kinh doanh thương mại với sản phẩm TPBVSK ZAWA là chúng  đều không được đăng ký với Bộ Công Thương.

Điều đáng nói, những sai phạm, video hình ảnh, bài viết được thông tin trong các website đã bị phát hiện sai phạm và những website xuất hiện sau này cùng có chung một kịch bản, thông tin gần như trùng khớp. Cùng với đó, các website đều để thông tin liên hệ mua hàng là Công ty Cổ phần dược phẩm LOCIFA có địa chỉ số 86 Lê Trọng Tấn, phường Khương Mai, quận Thanh Xuân, TP. Hà Nội.

Với những quy định của pháp luật hiện hành, doanh nghiệp sẽ tự công bố và chịu trách nhiệm sản phẩm thực phẩm, TPCN, TPBVSK trừ một số sản phẩm phải công bố tại Bộ Y tế và Sở Y tế. Sau đó, cơ quan quản lý nhà nước sẽ thực hiện thanh tra, kiểm soát đối với những sản phẩm này qua công tác hậu kiểm. Như vậy, những quy định đã tạo điều kiện hết mức có doanh nghiệp, nhưng cùng với đó, trách nhiệm của doanh nghiệp phải đặt cao hơn lúc nào hết, nhằm đảm bảo các sản phẩm chất lượng an toàn đến người sử dụng.

Vậy đối với Công ty Cổ phần dược phẩm LOCIFA và những công ty khác sẽ như thế nào khi sản phẩm của họ đang quảng cáo vi phạm, lừa dối người tiêu dùng? Cục An toàn thực phẩm và các cơ quan chức năng của Bộ Thông tin và Truyền thông sẽ có biện pháp nào để xử lý triệt để những vi phạm này như thế nào?

Thương Trường sẽ tiếp tục thông tin trong bài viết “Bài 2: Sai phạm của TPBVSK ZAWA: Doanh nghiệp từ chối trách nhiệm, cơ quan chức năng “bó tay”?

Đinh Hiệu - Hà Phương