Bài 2: Đứng ngồi không yên vì 'giun tặc' khi chưa có chế tài xử lý

Do được người Trung Quốc thu mua với giá rất cao, nạn “giun tặc” ngày càng trở thành nỗi lo lắng của rất nhiều người dân. Mặc dù đã dùng nhiều biện pháp ngăn chặn nhưng tình trạng không thuyên giảm, nguyên nhân là do vẫn chưa có chế tài nào xử lý những người sơ chế, mua bán giun.

Đứng ngồi không yên vì "giun tặc"

Do việc kích bắt giun tràn lan, ảnh hưởng đến cây cối nên tại nhiều địa phương người dân đang gồng mình để chống lại “giun tặc”.

Tại huyện Cao Phong (Hòa Bình) rất nhiều chủ vườn cam đang mất ăn mất ngủ vì nạn “giun tặc”. Dẫn chúng tôi đi thăm vườn cam có diện tích 1.8ha tại thị trấn Cao Phong, chị Vũ Thị Hạnh không giấu được vẻ lo lắng. Bởi, nếu tình trạng “giun tặc” còn diễn ra thì vườn cam của chị sẽ chết hết.

“Trước đây họ chỉ dùng kích 1500V nhưng bây giờ để có được nhiều giun họ nâng hẳn lên nguồn điện 4500V. Nếu chẳng may chạm phải thì đến người cũng chết chứ nói gì giun. Vì điện quá mạnh nên chỉ cần dí kích xuống giun bò lên một lúc là chết. Cỏ xung quanh gốc cây chết trắng ra, dễ cam cũng chết như bị dội nước sôi. Cứ tầm 2, 3m nó lại kích một mũi như thế” - chị Hạnh bức xúc kể với phóng viên.

Để bảo vệ vườn cam, chị Hạnh và gia đình phải làm mọi biện pháp để ngăn chặn nhưng vẫn khó ngăn cản. Xung quanh vườn chị Hạnh cho gắn biển với nội dung: Cấm kích giun, cam đang hỏng rễ, bắt được đền cả vườn, nếu ai bắt được thưởng 2 triệu. Không những vậy, gia đình chị Hạnh còn cắt cử người trông vườn 24/24.

“Gia đình tôi đã tốn cả trăm triệu tiền mua lưới B40, cọc bê tông nhưng vẫn có người lẻn vào kích trộm giun. Lúc mưa mới phát hiện ra có người vào kích giun vì những vết chân lạ và đất dính vào lưới, kiểm tra thấy ruồi bâu giun chết trên mặt đất, cỏ chết khô. Giữa tháng 7 vừa qua, khi trên địa bàn liên tiếp bắt được quả tang người kích giun trong vườn, tôi phải thuê người trông coi đêm với giá 3 triệu đồng” – Chị Hạnh cho biết thêm.

Cùng chung cảnh ngộ, gia đinh anh Phạm Khánh Tùng (Thị trấn Cao Phong) cũng đang đau đầu với nạn “giun tặc”.  Anh Tùng cho biết:  “Nếu cứ kích điện bắt giun cây sẽ bị chết rễ, cây tự nhiên héo vàng. Gia đình tôi cũng cắt cử người canh gác nhưng vườn rộng như thế, canh chỗ này thì chúng lại chạy chỗ khác nên cũng như muối bỏ biển thôi. Quan điểm của tôi, để ngăn chặn được nạn kích giun thì trước hết chính quyền phải dẹp hết những lò sấy giun. Chừng nào lò sấy còn hoạt động thì những kẻ kích giun còn lùng sục khắp nơi”.

Theo anh Tùng chia sẻ thì nạn kích giun trộm không phải bây giờ mới có mà đã xuất hiện từ trước đó vài năm. Tuy nhiên, năm nay, giá giun tăng cao khiến người đi kích giun nhiều hơn. Nếu như trước đó, 1kg giun thường bán với giá 35-40 nghìn đồng thì đến nay, giá có thể lên tới 70 – 75 nghìn đồng. 1ha trồng cam nếu “giun tặc” kích hết một lượt sẽ thu về khoảng 1 tấn giun.

Được biết, thời gian hoạt động của “giun tặc” thường từ 11h30 cho tới khoảng 2,3 giờ sáng. Tuy nhiên, để tránh sự canh gác của người dân nhiều khi “giun tặc” cũng thườn xuyên thay đổi cung giờ hoạt động.

Để nhận biết vườn có bị kẻ xấu kích giun hay không không chỉ dựa vào việc cỏ trên mặt đất cháy rụi, cây cam vàng lá mà ngay trên mặt đất, xác giun còn vương vãi nhiều. “Bọn chúng thường kích điện vào ban đêm nên khi nhặt giun thường không thể hết vì nhìn không rõ” - anh Tùng cho hay.

Chưa có chế tài xử lý

Qua tìm hiểu của phóng viên, riêng trên địa bàn tỉnh Hòa Bình có tới hàng chục lò sấy giun, tập trung chủ yếu tại huyện Kim Bôi, Cao Phong và thành phố Hòa Bình. Để tiếp cận một số lò sấy giun, trong vai người đang có ý định mở lò sấy muốn học hỏi kinh nghiệm, tham quan mô hình. Chúng tôi đến xóm Thung Dao Bắc, xã Tú Sơn (Kim Bôi, Hòa Bình) thì đều được người dân cảnh giác, không muốn chia sẻ. Thậm chí có người còn nói, giờ ở đây không ai sấy giun nữa.

Do một người quen giới thiệu, chúng tôi mới có thể tiếp cận được lò sấy giun của ông M – một trong những chủ lò nổi tiếng nhất trong khu vực. Ông M. cho hay, số tiền bỏ ra để xây dựng lò sấy khoảng 100 triệu đồng. Trong đó đầu tư khoảng 5-10 triệu đồng để làm lò, khoảng 10 máy kích điện chủ yếu là hàng của Trung Quốc, mua ở đâu cũng có (mỗi máy khoảng 5-6 triệu đồng) và tiền vốn để thu mua giun tươi.

Mỗi ngày lò của ông M. sấy khoảng 300- 400kg giun tươi, cần 2 người mổ, 3 người xếp giun lên khay và đưa vào sấy. “Quy trình sấy giun rất đơn giản, sau khi mổ sơ chế, xếp giun lên khai, sau đó đưa vào lò và dùng củi đốt tạo nhiệt và sấy khoảng 6-8 tiếng tùy thuộc vào thời tiết là có thể ra được thành phẩm”, ông M. tiết lộ.

Sở dĩ có nghề sấy giun tại Kim Bôi là bởi, vào năm 2017 có người từ Vĩnh Phúc lên kích sau đó sấy luôn tại chỗ, từ đó người dân làm theo. Đặc biệt, người dân chỉ biết bắt giun sau đó sấy thành thường phẩm rồi bán cho thương lái người Trung Quốc chứ hoàn toàn không biết họ sử dụng vào việc gì.

Có được sự “bảo lãnh” của ông M., chúng tôi được mục sở thị một số lò sấy giun cũng như quá trình sơ chế cũng như sấy thành phẩm. Tất cả các lò sấy đều được đặt ở những nơi hẻo lánh, sát bờ suối và ngụy trang bởi cây cỏ và rất nhiều củi khô. Mỗi lò sấy có khoảng 3-5 người làm việc, 1 người trông lò, 1 người mổ giun và 2 người xếp lên khay.

Trao đổi với ông Triệu Xuân Tình – Trưởng xóm Thung Dao Bắc, riêng xóm này đã có khoảng 13- 14 lò sấy giun đang hoạt động. Chủ yếu giun được thu mua ở những nơi khác trên địa bàn xóm, hiện tại không có gia nào nuôi giun.

Nói về tình trạng này, ông Bạch Công Dương, Phó Chủ tịch UBND xã Tú Sơn cho hay, trên địa bàn xã, đặc biệt là xóm Thung Dao Bắc vẫn còn rất nhiều các lò sấy giun đang hoạt động. Các lò này không được cấp phép, hoạt động kiểu tự phát và xây dựng trong đất của gia đình. “Hiện chưa có căn cứ nào để xử lý các lò sấy và cũng gây khó khăn cho địa phương. Trong khi đó, người dân cũng đang bức xúc về tình trạng kích trộm giun, sấy giun. Trong các buổi tiếp xúc cử tri đã có nhiều ý kiến về việc này, chúng tôi cũng rất mong sớm có quy định để xử lý” - Ông Dương nhấn mạnh.

Quang Anh