Bài 2 - Tiểu khu đô thị số 3: UBND TP Lào Cai giao đất tái định cư cho… “người đã chết”

Khi thực hiện giao đất tái định cư dự án Tiểu khu đô thị số 3, UBND TP Lào Cai đã xét duyệt giao đất cho 55 trường hợp không thuộc đối tượng bị thu hồi đất (có nhà trên đất người khác), không thuộc diện phát sinh từ hộ chính chủ có đất ở bị thu hồi. Đáng nói, UBND TP Lào Cai còn giao đất tái định cư cho hộ ông Đặng Đình Nhạn (đã chết) khi không có quyết định thu hồi đất.

“Người khốn cùng – kẻ hưởng lợi”

Như Thương Trường đã thông tin trong bài viết “Bài 1 - Tiểu khu đô thị số 3: ‘Ao tù’ giữa thành phố Lào Cai” về việc những hộ dân còn “sót lại” khi giải phóng mặt bằng (GPMB) dự án này tại thành phố Lào Cai rơi vào cảnh đi không được, ở cũng không xong.

Sự khốn cùng của người dân bắt nguồn từ một dự án phát triển khu đô thị mới. Khi thu hồi đất, những người dân đáng ra là người được hưởng cuộc sống có điều kiện tốt hơn, đầy đủ hơn lại đang khổ cực. Trong khi đó có nhiều người xa lạ, không cư trú tại đây, không có đất bị thu hồi lại đang được ở phần đất khu đô thị, đất tái định cư, đang sống cuộc sống đủ đầy. Chuyện tưởng đùa mà lại là thật đang diễn ra giữa lòng thành phố Lào Cai.

Theo các hộ dân có đất bị thu hồi, nguyên nhân dẫn đến việc họ không đồng tình chuyển đi là do phương án bồi thường GPMB, phương án tổ chức tái định cư chưa phù hợp, việc áp dụng triển khai có nhiều sai phạm. Họ không thể chấp nhận, không thể làm ngơ trước những sai phạm gây ảnh hưởng đến chính quyền lợi của mình.

Cụ thể, theo người dân phản ánh, thời điểm tiến hành GPMB, thu hồi đất thời kỳ năm 2015 – 2016, tại khu vực quy hoạch triển khai dự án Tiểu khu đô thị số 3, xuất hiện rất nhiều các cá nhân là người lạ, sinh sống ở khu vực khác như huyện khác, thậm chí là những người ở các tỉnh khác đến để hỏi mua một phần diện tích đất ở đây.

Những diện tích họ hỏi mua thường rất nhỏ, hoặc mua diện tích lớn sau đó thực hiện chia tách, chuyển nhượng, giao dịch luôn những thửa đất đã được chia nhỏ này. Từ đó nhằm hưởng quyền nhận đất giao tái định cư khi bị thu hồi đất.

“Không biết bằng cách nào họ lại có thông tin được giao đất tái định cư mà tìm đến mua đất, dù đất đã nằm trong diện quy hoạch, bị thu hồi nhưng họ vẫn thuyết phục người dân bán đất cho họ. Thời đó, cứ có đất bán là họ mua, bất kể là đất nông nghiệp hay đất ở; đất có nhà hay không có nhà. Nếu không có nhà thì sau khi mua, họ sẽ xây dựng ngay một phần diện tích chỉ bằng cái chuồng lợn của nhà khác, không sinh sống nhưng sau đó vẫn được giao đất tái định cư. Còn chúng tôi đã ở đây rất lâu năm, đất ông cha để lại, đến khi làm thủ tục tặng cho, sang tên để xin đất tái định cư thì lại không được TP Lào Cai chấp thuận. Có trường hợp hồ sơ giống hệt nhà tôi được cấp đất trong khi nhà tôi thì lại không được” – Chị Hương bức xúc chia sẻ.

Cũng theo người dân “còn sót” lại tại dự án Tiểu Khu đô thị số 3 này, việc xét duyệt giao đất tái định cư thời điểm đó cũng được UBND TP Lào Cai thực hiện không đồng nhất.

Theo đó, một gia đình có 2 người con, cùng có hồ sơ như nhau nhưng lại chỉ có một người được hưởng tái định cư. Người còn lại thì chính quyền đồng ý giao đất tái định cư nhưng yêu cầu phải đóng hơn 1 tỷ đồng tiền sử dụng đất.

“Thu hồi cả mấy trăm mét đất đền bù cho dân được vài chục triệu, đến khi giao đất tái định cư lại bắt đóng hơn 1 tỷ thì người dân chúng tôi lấy đâu ra tiền để đóng. Còn tôi chưa có tiền đóng nên vẫn phải ở đây giữ đất, chưa đồng ý cho thu hổi GPMB. Giải quyết được quyền lợi chính đáng cho chúng tôi thì chúng tôi sẽ ngay lập tức đồng ý thu hồi đất. Bao nhiều người còn không có đất bị thu hồi vẫn được giao đất tái định cư kia” bà L. nêu ý kiến với phóng viên.

Để đấu tranh bảo vệ quyền lợi, các hộ dân tại tổ dân phố số 21, phường Bắc Cường đã khiếu nại tập thể đến chính quyền địa phương, cùng các cấp, các ban ngành của tỉnh và trung ương. Từ những khiếu nại này, ngày 01/03/2021, Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai đã có văn bản số 704/UBND-TNMT về việc giao Sở Tài nguyên và Môi trường thanh tra về đối tượng giao đất tái định cư tại dự án Tiểu khu đô thị số 3.

Sau đó, ngày 08/03/2021, Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lào Cai đã ban hành quyết định tổ chức thanh tra đột xuất về đối tượng giao đất tái định cư tại dự án này. Quá trình thanh tra hơn 6 tháng, cuối tháng 9 năm 2021, kết luận thanh tra đã chính thức được ban hành, chỉ ra những sai phạm tại dự án Tiểu khu đô thị số 3.

Cụ thể, dự án Tiểu Khu đô thị số 3 có 292 hộ được bố trí tái định cư tại dự án. Trong đó, số hộ được giao đất tái định cư chính chủ (hộ chính chủ) là 133 hộ; số được giao đất tái định cư phát sinh từ hộ chính chủ (hộ phát sinh) có đất ở thu hồi là 90 hộ. Số hộ có nhà trên đất nông nghiệp thu hồi là 14 hộ. Số hộ có nhà trên đất nông nghiệp của người khác là 55 hộ.

Kết luận thanh tra chỉ rõ, hồ sơ, tài liệu thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư dự án không được lưu trữ theo quy định. Đa số hồ sơ thu hồi đất của các hộ gia đình thuộc dự án chưa được cập nhật chỉnh lý biến động về đất đai sau khi có quyết định thu hồi đất, các bản gốc giấy chứng nhận quyền SDĐ chưa được thu hồi đầy đủ để quản lý.

Việc UBND TP Lào Cai thu hồi đất của các hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất (SDĐ), chưa được cấp giấy chứng nhận (không có giấy tờ về quyền SDĐ theo quy định của Luật Đất đai) dù không có xác nhận của UBND phường về nguồn gốc SDĐ, tình trạng tranh chấp đất đai đối với thửa đất… là chưa theo quy định của pháp luật

Giao đất tái định cư cho 55 trường hợp không bị thu hồi đất

Về công tác giao đất tái định cư, kết luận thanh tra chỉ rõ, UBND TP Lào Cai giao đất cho các hộ chính chủ khi không có tài liệu chứng minh các trường hợp không có chỗ ở khác trên địa bàn phường là thiếu căn cứ, không tuân thủ các quy định của pháp luật.

Cùng với đó, UBND TP Lào Cai giao đất cho các hộ phát sinh khi không có tài liệu chứng minh các trường hợp không có chỗ ở khác là thiếu căn cứ quy định tại khoản 4 Điều 4 Quyết định số 26/2013/QĐ-UBND  ngày 25/7/2013 của UBND tỉnh Lào Cai.

Ngoài ra, UBND TP Lào Cai đã thu hồi đất của 12 trường hợp có hợp đồng tặng cho, chuyển nhượng quyền sử dụng đất nhưng chưa thực hiện thủ tục đăng ký đất đai là không đúng đối tượng theo các quy định của pháp luật về đất đai, pháp luật dân sự.

Điều này dẫn đến việc giao đất tái định cư cho 12 trường hợp này là sai đối tượng. Trong đó, có 10 trường hợp nhận cho tặng chuyển nhượng đất ở, 02 trường hợp nhận cho tặng chuyển nhượng đất nông nghiệp nhưng vẫn được giao đất tái định cư.

Đặc biệt, kết luận thanh tra cũng chỉ ra, UBND TP Lào Cai đã xét duyệt giao đất cho 55 trường hợp không thuộc đối tượng bị thu hồi đất (Có nhà trên đất của người khác), không thuộc diện phát sinh từ hộ chính chủ có đất bị thu hồi.

Trong đó, UBND TP Lào Cai đã ban hành quyết định giao đất cho 26 trường hợp, còn lại 29 trường hợp đã có biên bản xác định vị trí, tái định cư trên sơ đồ nhưng chưa chính thức được nhận quyết định giao đất. Việc xét duyệt giao đất cho 55 trường hợp này là vi phạm quy định của pháp luật tại khoản 2 Điều 79 Luật Đất đai 2013; khoản 4, điều 6, Nghị định 47/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ; vi phạm Điều 18 Thông tư 14/2009/TT-BTNMT; vi phạm khoản 3 điều 13 Quyết định 26/2013/QĐ-UBND ngày 25/7/2013 của UBND tỉnh Lào Cai.

UBND TP Lào Cai giao đất tái định cư cho… “người đã chết”

Cùng với đó, Thanh tra Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lào Cai cũng kết luận, UBND TP Lào Cai giao đất cho 06 trường hợp phát sinh không đúng quy định. Cụ thể, các trường hợp này không thể hiện tình trạng hôn nhân, không thể hiện tách hộ từ hộ chính chủ,…

Tại kết luận thanh tra này cũng chỉ ra, UBND TP Lào Cai còn ban hành quyết định giao đất tái định cư thuộc diện chính chủ cho người đã chết. Theo đó, hộ ông Đặng Đình Nhạn (đã chết) – bà Nguyễn Thị Huyền được UBND TP Lào Cai giao đất tái định cư khi không hồ sơ không thể hiện quyết định thu hồi đất mang tên hộ Đặng Đình Nhạn. Điều này là vi phạm quy định của pháp luật về đất đai.

Đối với trường hợp này, biên bản thống kê tài sản trên đất gồm: Nhà gỗ tạm diện tích 4 m x 4,7 m, không vách, mái lợp fibroximang, cao 2,4 m, nền đất; hoàn toàn không đủ điều kiện tối thiểu để sinh sống nhưng vẫn được tính là hộ bị thu hồi chỗ ở. UBND phường Bắc Cường cũng không xác định được thời điểm ông Đặng Đình Nhạn chết và tình trạng cư trú của bà Nguyễn Thị Huyền tại địa phương vào thời điểm giao đất tái định cư.

Với những sai phạm nghiêm trọng này, trách nhiệm thuộc về cơ quan, tổ chức, cá nhân nào? Việc khắc phục hậu quả, xử lý kỷ luật như thế nào? Thương Trường sẽ tiếp tục thông tin./.

Quang Anh - Hồng Quang