Bài 3 – Khắc phục sai phạm tại Dự án Tiểu khu đô thị số 3 (Lào Cai): Trên bảo dưới không nghe?

Sau loạt sai phạm trong quá trình giao đất tái định cư tại dự án Tiểu khu đô thị số 3, Sở TN & MT tỉnh Lào Cai đã kiến nghị các biện pháp khắc phục hậu quả, thu hồi các giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hủy các quyết định thu hồi đất, quyết định giao đất tái định cư vi phạm quy định pháp luật. Tuy nhiên, sau thời gian dài, công tác khắc phục hậu quả và xử lý trách nhiệm chưa hoàn thành.

Kết luận một đằng….

Sau khi đã chỉ ra hàng loạt những sai phạm trong quá trình giao đất tái định cư tại dự án Tiểu khu đô thị số 3 (TP Lào Cai) mà Thương Trường đã thông tin trong bài viết Bài 2 - Tiểu khu đô thị số 3: UBND TP Lào Cai giao đất tái định cư cho… “người đã chết” Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lào Cai cũng đã phân tích cụ thể các nguyên nhân dẫn đến sai phạm này. Cùng với đó, kiến nghị phương án xử lý cụ thể với từng trường hợp để khắc phục sai phạm tại dự án này.

Theo đó, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lào Cai cho rằng, một trong những nguyên nhân để xảy ra sai phạm trên là do công tác quản lý đất đai, xây dựng chưa được chặt chẽ, vẫn còn để xảy ra tình trạng sử dụng đất sai mục đích, xây dựng nhà trên đất không phù hợp với mục đích sử dụng đất, xây dựng công trình tại đô thị không phép, xác định không đúng đối tượng thu hồi đất. Công tác xét duyệt, giao đất tái định cư chưa chặt chẽ, một số trường hợp được xét duyệt tái định cư chưa đảm bảo điều kiện, tiêu chuẩn theo quy định.

Một phần nguyên nhân cũng đến từ việc thực hiện công tác thu hồi đất của một số hộ gia đình không tuân thủ theo hồ sơ địa chính. Thiếu xác định nguồn gốc chủ sử dụng đất, phiếu lấy ý kiến khu dân cư dẫn đến việc thu hồi chồng chéo, thu hồi đất trùng vị trí, xác định đối tượng, loại đất thu hồi không đúng.

Ngoài ra, các đơn vị triển khai cũng không kịp thời giao đất tái định cư cho nhân dân sau khi nhận được quý đất tái định cư từ chủ đầu tư, dẫn đến tình trạng hộ phát sinh trước thời điểm hộ chính chủ được giao đất.

Từ những sai phạm bị phát hiện, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lào Cai đã chỉ rõ biện pháp khắc phục hậu quả với từng trường hợp. Theo đó, đối với 12 trường hợp đã thực hiện thu hồi đất có hợp đồng chuyển nhượng nhưng chưa thực hiện thủ tục đăng ký đất đai, kết luận thanh tra kiến nghị hủy các quyết định thu hồi đất, hủy quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ với tất cả các trường hợp này.

Thực hiện việc thu hồi, bồi thường, hỗ trợ với các hộ có tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Trong đó, với 08 trường hợp đã thực hiện chuyển nhượng quyền sử dụng đất thì yêu cầu người được giao đất thực hiện nghĩa vụ tài chính với nhà nước hoặc quy trách nhiệm bồi thường cho cán bộ tham mưu trực tiếp và người ký quyết định thu hồi đất, giao đất. (Phụ lục 01).

Đối với 16 trường hợp được giao đất tái định cư, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà đã chuyển nhượng (thuộc 26 trường hợp không thuộc đối tượng bị thu hồi đất – phụ lục 02), Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lào Cai kiến nghị yêu cầu người được giao đất thực hiện nghĩa vụ tài chính theo quy định hoặc quy trách nhiệm bồi thường cho cán bộ tham mưu trực tiếp và người ký quyết định thu hồi đất, giao đất. Với 10 trường hợp còn lại thì thực hiện việc thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và đưa vào quỹ đất công để quản lý.

Với 06 trường hợp được giao đất tái định cư thuộc diện phát sinh nhưng không đủ điều kiện theo quy định (phục lục 03) kết luận thanh tra kiện nghị xử lý 04 trường hợp đã chuyển nhượng thì yêu cầu người được giao đất thực hiện nghĩa vụ tài chính theo quy định. Hoặc, quy trách nhiệm bồi thường cho cán bộ tham mưu trực tiếp và người ký quyết định thu hồi đất, giao đất.

Hai trường hợp còn lại chưa chuyển nhượng quyền sử dụng đất thì thực hiện việc thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và đưa vào quỹ đất công để quản lý.

Riêng với trường hợp hộ ông Đặng Đình Nhạn (đã chết) – bà Nguyễn Thị Huyền được UBND TP Lào Cai giao đất tái định cư khi không hồ sơ không thể hiện quyết định thu hồi đất mang tên hộ Đặng Đình Nhạn, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lào Cai yêu cầu thu hồi lại đất tái định cư đã giao, thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp để quản lý theo diện đất công.

Còn đối với các trường hợp giao đất tái định cư cho các hộ thu hồi đất trùng vị trí (phụ lục 05), kết luận thanh tra yêu cầu hủy toàn bộ các quyết định thu hồi đất, hủy các quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và truy thu lại toàn bộ các khoản tiền ngân sách đã chi.

Cụ thể, 06 trường hợp đã chuyển nhượng đất tái định cư thì yêu cầu người được giao đất thực hiện nghĩa vụ tài chính theo quy định hoặc quy trách nhiệm bồi thường cho cán bộ tham mưu trực tiếp và người ký quyết định thu hồi đất, giao đất.

Còn lại 08 trường hợp chưa chuyển nhượng quyền sử dụng đất tái định cư thì thực hiện việc thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và đưa vào quỹ đất công để quản lý, thoái trả lại tiền sử dụng đất đã nộp cho người dân (nếu có).

Cùng với đó, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lào Cai yêu cầu UBND TP Lào Cai nghiêm túc triển khai thực hiện các nội dung kết luận thanh tra và báo cáo kết quả về Sở Tài nguyên và Môi trường sau 40 ngày kể từ ngày công bố Kết luận thanh tra (ngày 23/09/2021).

… xử lý một lẻo

Dù yêu cầu UBND TP Lào Cai nghiêm túc triển khai thực hiện các nội dung kết luận thanh tra và báo cáo kết quả đã hoàn thành nhưng chưa nói đến thời hạn 40 ngày, mà rất lâu sau ngày công bố Kết luận những dung yêu cầu vẫn chưa thể thực hiện xong.

Nhiều nội dung triển khai công việc của UBND TP Lào Cai còn trái ngược với những yêu cầu của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lào Cai. Không những vậy, còn làm phức tạp hơn những nội dung, không tuân thủ kết luận thanh tra và liên tục lỡ hẹn hoàn thành theo cam kết.

Điều này đã được thể hiện rõ qua nội dung báo cáo số 670/BC-UBND ngày 19/12/2022 của UBND TP Lào Cai về kết quả thực hiện nội dung kết luận thanh tra nói trên.

Theo đó, tại báo cáo này, với 29 trường hợp được duyệt giao đất tái định cư nhưng chưa ban hành Quyết định giao đất, UBND TP Lào Cai cho biết, qua rà soát nhận thấy chưa giao đất cho 29 hộ dân này.

Hiện, UBND TP Lào Cai đang thống kê, kiểm đếm, tổng hợp hồ sơ và lập phương án bồi thường. Trong đó, sẽ xem xét thực hiện giao đất tái định cư theo đúng quy định hiện hành.

Đáng nói, việc UBND TP Lào Cai xem xét thực hiện giao đất tái định cư cho 29 hộ dân này là rất bất ngờ bởi trước đó, trong nội dung kết luận thanh tra đã nêu rõ 29 trường hợp này thuộc 55 trường hợp được xét duyệt giao đất mà không thuộc đối tượng bị thu hồi đất.

Việc 29 trường hợp này được duyệt và đã có biên bản xác định vị trí tái định cư trên bản đồ là không đúng quy định pháp luật và vi phạm khoản 2 Điều 79 Luật Đất đai 2013; khoản 4, điều 6, Nghị định 47/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ; vi phạm Điều 18 Thông tư 14/2009/TT-BTNMT; vi phạm khoản 3 điều 13 Quyết định 26/2013/QĐ-UBND ngày 25/7/2013 của UBND tỉnh Lào Cai.

Trong khi đó, đối với 16 trường hợp được giao đất tái định cư, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà đã chuyển nhượng (thuộc 26 trường hợp không thuộc đối tượng bị thu hồi đất – phụ lục 02) bị kiến nghị thu hồi, đến nay UBND TP Lào Cai đã rà soát được 09 hộ.

Theo đó, có 04 trường hợp được UBND TP Lào Cai xác định là có hộ tách khẩu từ bố mẹ có đất ở bị thu hồi, được UBND phường xác nhận là hộ phải di chuyển và không còn nơi ở nào khác.

Do đó, UBND TP Lào Cai chỉ đạo các đơn vị tiếp tục giao đất tái định cư cho các hộ này theo diện sống chung trên thử đất ở thu hồi. Điều này là trái ngược với kiến nghị thu hồi của kết luận thanh tra.

Ngoài ra, UBND TP Lào Cai cũng không thu hồi đất theo kiến nghị của kết luận thanh tra mà giữ nguyên kết quả giao đất tái định cư với 01 hộ ông Lê Duy Long – bà Ngô Thị Phương Anh. Lý do được UBND TP Lào Cai đưa ra là do hộ này có đất nông nghiệp được cấp giấy chứng nhận, phù hợp quy hoạch đất ở, có hộ khẩu và sinh sống tại nơi đất bị thu hồi,….

Căn cứ để UBND TP Lào Cai đưa ra là biên bản họp dân ngày 15/10, 16/10/2022; ngày 08/11/2022, ngày 14/11/2022 và rà soát hộ khẩu của Công an phường Bắc Cường.

Liệu rằng những văn bản họp dân này có đủ căn cứ để UBND TP Lào Cai không thực hiện kết luận thanh tra của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lào Cai? Liệu rằng những biên bản họp dân sau này có chính xác với thời điểm  thu hồi đất đã diễn ra cách đó hàng chục năm? Có hay không việc “hợp thức sai phạm”, chống đối kết luận thanh tra?

Đáng nói nhất, với trường hợp hộ ông Đặng Đình Nhạn (đã chết) – bà Nguyễn Thị Huyền mà Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lào Cai yêu cầu thu hồi lại đất tái định cư đã giao, thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp (phụ lục 04), UBND TP Lào Cai tiếp tục giữ nguyên kết quả giao đất tái định cư cho hộ gia đình này.

Lý do được UBND TP Lào Cai giải thích, tại thời điểm thanh tra, UBND phường Bắc Cường và UBND thành phố chưa cung cấp được Quyết định thu hồi đất nên Thanh tra Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lào Cai chưa xem xét được hết nội dung có liên quan. UBND TP Lào Cai cho biết, hộ gia đình này có Quyết định thu hồi đất số 1284/QĐ-UBND ngày 29/4/2014.

Điều này là hoàn toàn trái ngược với kết luận thanh tra trước đó. Cụ thể, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lào Cai kết luận, UBND TP Lào Cai giao đất tái định cư khi không hồ sơ không thể hiện quyết định thu hồi đất mang tên hộ Đặng Đình Nhạn.

Đối với trường hợp này, biên bản thống kê tài sản trên đất gồm: Nhà gỗ tạm diện tích 4 m x 4,7 m, không vách, mái lợp fibroximang, cao 2,4 m, nền đất; hoàn toàn không đủ điều kiện tối thiểu để sinh sống nhưng vẫn được tính là hộ bị thu hồi chỗ ở.

UBND phường Bắc Cường cũng không xác định được thời điểm ông Đặng Đình Nhạn chết và tình trạng cư trú của bà Nguyễn Thị Huyền tại địa phương vào thời điểm giao đất tái định cư. Do đó, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lào Cai yêu cầu thu hồi lại đất tái định cư đã giao.

Vậy nhưng, khổng hiểu vì lý do gì, chỉ với 01 bản Quyết định thu hồi đất còn lại không có thêm hồ sơ tài liệu gì, UBND TP Lào Cai lại khẳng định Thanh tra Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lào Cai chưa xem xét được hết nội dung.

Từ đó, đề nghị công nhận kết quả giao đất tái định cư cho hộ gia đình này dù tài sản kiểm kê thu hồi không thể đủ điều kiện sinh sống, không xác định được thời điểm chết và tình trạng cư trú của ông Đặng Đình Nhạn và bà Nguyễn Thị Huyền? Liệu rằng có khuất tất gì ở đây? UBND TP Lào Cai có cố tình cho sai phạm tồn tại?

Đánh giá về những điểm bất đồng, không thống nhất với kết luận thanh tra mà UBND TP Lào Cai đưa ra, ông Phạm Thanh Hải – Chánh Thanh tra Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lào Cai cho biết, về nguyên tắc, khi kết luận thanh tra được ban hành, cơ quan bị kết luận vi phạm nếu không đồng ý với kết luận thì có thể khiếu nại kết luận thanh tra để yêu cầu sửa, hủy bỏ kết luận. Tuy nhiên, đối với kết luận 2586/KL-TT ngày 23/09/2021 của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lào Cai thì hoàn toàn không có khiếu nại nào.

“Do đó, kết luận hoàn toàn có hiệu lực. Các đơn vị có tên trong kết luận phải thực hiện đúng nội dung yêu cầu, kiến nghị của kết luận đưa ra. Là cơ quan ban hành kết luận, chúng tôi sẽ theo dõi, đôn đốc các tổ chức cá nhân thực hiện nội dung kết luận và hoàn toàn không sửa đổi gì.” - Chánh Thanh tra Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lào Cai khẳng định.

Như vậy có thể thấy, phần nào những kiến nghị, thực hiện của UBND TP Lào Cai là không đúng theo kết luận thanh tra của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lào Cai, không đúng quy định pháp luật.

Đề nghị UBND tỉnh Lào Cai, tiến hành vào cuộc, thanh kiểm tra lại công tác triển khai khắc phục sai phạm nói riêng và cả quá trình triển khai dự án nói chung. Từ đó, có những biện pháp xử lý nghiêm đối với những hành vi, cá nhân sai phạm, trả lại quyền lợi hợp pháp, chính đáng cho người dân, tránh gây thất thoát ngân sách nhà nước.

Những trách nhiệm để xảy ra những sai phạm này thuộc về ai? Cá nhân, tổ chức nào phải chịu trách nhiệm, bồi hoàn lại ngân sách nhà nước? Thương Trường sẽ tiếp tục thông tin./.

Quang Anh - Đinh Hiệu