Bàn giải pháp phát triển cây sầu riêng gắn với mã vùng trồng

Hiện nay, yêu cầu về mã số vùng trồng của nông sản xuất khẩu là yêu cầu cần thiết, bắt buộc đối với những thị trường xuất khẩu khó tính. Đặc biệt, một số thị trường xuất khẩu trái cây vốn trước đây được xem là dễ tính như thị trường Trung Quốc cũng đã đặt ra yêu cầu trên.

Ngày 15/11, tại TP Cần Thơ, vừa diễn ra hội nghị “Giải pháp phát triển cây sầu riêng với mã số vùng trồng”. Theo thông tin tại hội nghị, năm 2021, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam đạt được thành tích kỷ lục với giá trị trên 48,6 tỷ USD. Trong đó, có 6 nhóm mặt hàng đạt trên 3 tỷ USD gồm: gỗ và sản phẩm gỗ, thủy sản, hạt điều, cao su, rau quả, gạo.10 tháng đầu năm 2022, đã xuất khẩu nông sản đạt 44,9 tỷ USD. 

Mục tiêu đặt ra trong năm 2022 của ngành nông nghiệp Việt Nam sẽ xuất khẩu đạt khoảng 50 tỷ USD. Tuy nhiên, nông sản chỉ có thể đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu khi tuân thủ đầy đủ, nghiêm ngặt các quy định, chuẩn mực từ thị trường đối tác. Trong đó, tổ chức lại sản xuất, gắn với chuẩn hóa quy trình sản xuất; xây dựng mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, truy xuất nguồn gốc, để đảm bảo quản lý chất lượng sản phẩm từ gốc, là những vấn đề cần đặc biệt chú trọng.

Hiện nay, yêu cầu về mã số vùng trồng của nông sản xuất khẩu là yêu cầu cần thiết, bắt buộc đối với những thị trường xuất khẩu khó tính. Nhiều quốc gia trên thế giới như Mỹ, Úc, Nhật Bản, Hàn Quốc... đã có quy định bắt buộc trái cây tươi từ các nước khác muốn xuất khẩu vào nước họ phải được cấp mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói. Đặc biệt, một số thị trường xuất khẩu trái cây vốn trước đây được xem là dễ tính như thị trường Trung Quốc cũng đã đặt ra yêu cầu trên.

Mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói là mã số định danh cho một vùng trồng hoặc một cơ sở đóng gói. Để được cấp mã số vùng trồng phải bảo đảm diện tích vùng trồng tối thiểu là 10 ha với cùng một loại cây trồng; bảo đảm về yêu cầu sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật thì tuyệt đối không được sử dụng loại bị cấm sử dụng tại Việt Nam và nước nhập khẩu. Vùng trồng phải có sổ ghi chép nhật ký sản xuất…Đối với các cơ sở đóng gói, để được cấp mã số phải bảo đảm các yêu cầu hồ sơ về quy trình đóng gói (tiếp nhận, phân loại, xử lý, đóng gói), hồ sơ nguồn gốc nông sản (khối lượng, mã số vùng trồng, thông tin khách hàng…)

Nhằm kịp thời hướng dẫn thực hiện cấp, quản lý mã số vùng trồng, ngày 19/8/2022, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đã ban hành Quyết định số 3156/QĐ-BNN-TT về việc ban hành tài liệu hướng dẫn tạm thời về cấp, quản lý mã số vùng trồng; đồng thời công bố triển khai hệ thống thống tin và cơ sở dữ liệu, cấp, quản lý mã số vùng trồng. Cả nước hiện có 4.507 mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu tại 54 tỉnh, thành phố và 1.419 mã số cơ sở đóng gói.

Tại TP Cần Thơ, có hơn 23.500 ha cây ăn trái, với sản luợng đạt gần 170.000 tấn/năm. Trong đó hiện có 2.500 ha diện tích trồng sầu riêng, với hơn 86% là giống cà phê Ri 6.

Hiện Cần Thơ có 8 HTX với 154 hộ trồng sầu riêng tập trung ở các huyện Phong Điền, Thới Lai và Ô Môn, có thể cung ứng ra thị trường hơn 2.800 tấn sầu riêng mỗi năm.

Năm 2022, TP Cần Thơ đã cấp 28 mã số cho 13 vùng trồng với diện tích hơn 200 ha. Nếu tính cả các loại trái cây khác thì TP Cần Thơ đã cấp được 46 mã số cho 37 vùng trồng, với tổng diện tích hơn 600 ha và 7 mã số cho 5 cơ sở đóng gói để phục vụ các thị trường xuất khẩu: Mỹ, Úc, Trung Quốc...

Theo các đại biểu dự hội nghị, những con số kể trên còn khá khiêm tốn so với tiềm năng của TP Cần Thơ. Song song với việc chuẩn hóa quy trình sản xuất, cần thiết phải đẩy mạnh việc xây dựng mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, kết hợp với truy xuất nguồn gốc cho nông sản. Đây chính là tiền đề, cơ hội, điều kiện giúp nông sản, trái cây của Cần Thơ vươn ra thế giới.

Tại hội nghị các đại biểu tập cũng trung phân tích thực trạng, giải pháp phát triển cây sầu riêng tại TP Cần Thơ; hướng dẫn thủ tục cấp mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói; quy trình xử lý sầu riêng ra hoa rải vụ; chính sách liên kết và bao tiêu sản phẩm sầu riêng; thiết lập hồ sơ mã số vùng trồng và những khó khăn trong quá trình thực hiện hồ sơ mã vùng trồng. Bên cạnh đó, các đại biểu cũng trao đổi thảo luận trực tiếp với nông dân về các kết quả nghiên cứu, các tiến bộ kỹ thuật mới về giống, canh tác, bảo vệ thực vật, giải pháp phát triển bền vững đối với cây sầu riêng trên địa bàn TP Cần Thơ.

Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Ngọc Hè, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ cho rằng việc tổ chức hội nghị “Giải pháp phát triển cây sầu riêng với mã số vùng trồng” là rất cần thiết nhằm góp phần tìm giải pháp phát triển bền vững cây sầu riêng, thúc đẩy xây dựng mã số vùng trồng gắn với tiêu thụ, thực hiện liên kết sản xuất. 

Đồng thời, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ đề nghị các cấp chính quyền, nhất là ngành chức năng tại địa phương cần quan tâm tăng cường tuyên truyền, hỗ trợ, hướng dẫn bà con nông dân, các Hợp tác xã, Tổ hợp tác, các cơ sở trong xây dựng mã số vùng trồng. Bên cạnh đó, cần lưu ý đổi mới và nâng cao hiệu quả trong công tác cấp và quản lý mã số vùng trồng, kịp thời chấn chỉnh, phòng ngừa các trường hợp vi phạm để bảo vệ uy tín, thương hiệu của trái cây Việt Nam.

Ngoài ra, người nông dân, hộ sản xuất phải áp dụng, đảm bảo thực hiện một cách nghiêm túc quy trình kỹ thuật, tiêu chuẩn trong trồng trọt ghi chép nhật ký, đảm bảo truy xuất nguồn gốc, sản xuất chất lượng, an toàn và cần thiết phải bắt tay xây dựng mã số vùng trồng cho mặt hàng trái cây đặc sản của địa phương.

Quang Tuấn