Bán hàng Nhật, Công ty Japana Việt Nam vô tư ‘vẽ’ công dụng mỹ phẩm như thuốc?

Hoạt động quảng cáo mỹ phẩm sai về bản chất so với tính năng, công dụng của mỹ phẩm đang là thực trạng “khó giải” với các cơ quan chức năng. Dù nhiều tổ chức, cá nhân đã bị xử phạt nghiêm khắc, nhưng Công ty cổ phần Japana Việt Nam vẫn vô tư "vẽ" công dụng mỹ phẩm như thuốc?

Không rõ thực hư chất lượng các sản phẩm mỹ phẩm ra sao, nhưng trên trang web https://japana.vn/, được giới thiệu thuộc sở hữu của Công ty cổ phần Japana Việt Nam, cho thấy đơn vị này đang quảng cáo mỹ phẩm có công dụng chữa trị rất nhiều bệnh lý liên quan đến mụn như: trị mụn thịt, trị mụn đầu đen, trị mụn trứng cá, trị mụn giảm thâm nám… không phù hợp với tính năng, công dụng sản phẩm, trái quy quy định pháp luật về quảng cáo sản phẩm mỹ phẩm.

Ngang nhiên “vẽ” công dụng mỹ phẩm như thuốc

Quảng cáo mỹ phẩm ngoài phải tuân thủ điều kiện chung được quy định tại Điều 4; Điều 6, Điều 15 Thông tư số 09/2015/TT-BYT ngày 25-5-2015 của Bộ Y Tế còn phải đáp ứng đủ điều kiện được quy định tại Điểm b Khoản 4 Điều 20 của Luật quảng cáo 2012, Điều 4 Nghị định số 181/2013/NĐ-CP ngày 14-11-2013.

Theo đó, việc quảng cáo mỹ phẩm phải có phiếu công bố sản phẩm mỹ phẩm theo quy định của pháp luật về y tế; Nội dung quảng cáo mỹ phẩm phải phù hợp với phiếu công bố sản phẩm mỹ phẩm theo quy định của pháp luật về dược; Tài liệu chứng minh tính an toàn, hiệu quả của mỹ phẩm và tuân thủ theo hướng dẫn về công bố tính năng sản phẩm mỹ phẩm của hiệp hội quốc tế (nếu có).

Nội dung quảng cáo không được sử dụng hình ảnh, trang phục, tên, thư tín, bài viết của các đơn vị, cơ sở y tế, bác sỹ, dược sỹ, nhân viên y tế khác; Tính năng, công dụng của sản phẩm phải phù hợp với bản chất của sản phẩm, phân loại sản phẩm và tính năng, công dụng đã được công bố theo quy định của pháp luật. Đặc biệt không được quảng cáo mỹ phẩm gây hiểu nhầm sản phẩm đó là thuốc.

Thông tư 06/2011/TT-BYT của Bộ Y tế quy định về quản lý mỹ phẩm, cùng với hướng dẫn của ASEAN về công bố tính năng của sản phẩm mỹ phẩm, những từ dùng cho quảng cáo như: đặc trị, điều trị, trị mụn, trị nám, chữa khỏi, làm lành mụn; giảm/kiểm soát sự sưng tấy phù nề; loại bỏ/giảm mỡ/giảm béo; diệt nấm; diệt virus; kích thích… không được chấp nhận dùng trong quảng cáo mỹ phẩm.

Theo quy định, mỹ phẩm là một chất hoặc chế phẩm được sử dụng để tiếp xúc với những bộ phận bên ngoài cơ thể con người (da, hệ thống lông - tóc, móng, môi) hoặc răng và niêm mạc miệng với mục đích chính là để làm sạch, làm thơm, thay đổi diện mạo, hình thức, điều chỉnh mùi cơ thể, bảo vệ cơ thể hoặc giữ cơ thể trong điều kiện tốt. Mỹ phẩm không có tác dụng chữa bệnh hoặc thay thế thuốc chữa bệnh và không được phép kê đơn cho người bệnh.

Thế nhưng, theo quan sát của PV tại trang web https://japana.vn/, rất nhiều sản phẩm mỹ phẩm dạng kem, gel đang được giới thiệu có công dụng như thuốc chữa bệnh, gồm: “trị mụn”, “đặc trị mụn”, “trị mụn giảm nám”…

Cụ thể, với sản phẩm Whitening Revital Cream black head remover & rejuvenate hay được cơ sở này gọi là “Kem nén hoa cúc đặc trị mụn đầu đen”. Sản phẩm này được giới thiệu là kem “có tác động hai chiều từ ngoài vào trong và từ trong ra ngoài để điều trị mụn, cân bằng nội tiết tố. Giúp da kháng lại các tác nhân gây mụn để mụn nhanh khỏi, hạn chế hình thành nhân mụn mới. Đặc biệt, sản phẩm được bào chế hoàn toàn từ các thảo dược tự nhiên nên an toàn, không gây biến chứng”, đi kèm đó là công dụng “trị mụn cám, trị mụn đầu đen đáng ghét ở vùng mặt”.

Với sản phẩm Tsubuporon Night Patch loại 20g, cơ sở này giới thiệu đây là “Gel trị mụn thịt ban đêm”, có công dụng “Thúc đẩy nhanh quá trình khô mụn, kích thích rụng một cách tự nhiên; - Không gây đau, chảy máu hay khiến da tổn thương; Làm đều màu da, ngừa sẹo, hiệu quả cao sau 1 liệu trình”.

Tương tự, đối với sản phẩm có tên Oshirma Rejuvenating & Moisturizing loại 30g, được cơ sở này quảng cáo là “Kem thảo dược đặc trị mụn”. Theo giới thiệu tại trang web, thì “điểm nổi bật của kem nén Oshirma Rejuvenating & Moisturizing: Hết mụn, mờ thâm, da xinh, mặt sáng”. Đồng thời cũng không quên giới thiệu sản phẩm này là sự “kết hợp các chiết xuất thảo mộc tự nhiên như tinh chất phấn hoa quỳ, cam thảo, cúc La Mã, hương thảo và collagen, vitamin A, C, E,... không chỉ êm dịu và lành tính với làn da vốn nhạy cảm, mà còn góp phần làm lành nhanh những tổn thương, nuôi dưỡng làn da khoẻ mạnh từ trong ra ngoài, giảm thiểu sự quay lại của những nốt mụn”.

Quy định của pháp luật đều rất rõ, việc trang web https://japana.vn/ thuộc Công ty cổ phần Japana Việt Nam ngang nhiên “vẽ” công dụng điều trị bệnh của một số sản phẩm mỹ phẩm như nêu trên là hoàn toàn trái với quy định của pháp luật về quảng cáo, gây hiểu lầm giữa mỹ phẩm với thuốc, có dấu hiệu lừa dối người tiêu dùng? Câu hỏi đặt ra, các sản phẩm mỹ phẩm bán tại trang web https://japana.vn/ liệu đã được cấp phép trước khi đưa ra thị trường hay chưa? Đây là mỹ phẩm hay thuốc mà đơn vị này quảng cáo với công dụng đặc trị? Nếu chất lượng sản phẩm không như quảng cáo, người tiêu dùng có được đền bù hay bồi thường khi đã sử dụng sản phẩm?

Để tránh nguy cơ “mất tiền oan” với kiểu quảng cáo gây hiểu lầm nêu trên, các chuyên gia y tế khuyến cáo, người tiêu dùng khi mắc các loại bệnh lý về da nên đến các bệnh viện chuyên khoa da liễu thăm khám để có phác đồ điều trị kịp thời, hiệu quả. Không nên vì tin những sản phẩm bán tràn lan trên mạng "thổi phồng" công dụng coi mỹ phẩm như thuốc trị bệnh vừa tốn tiền lại không đạt hiệu quả như mong đợi.

Theo thông tin được giới thiệu trên cổng thông tin Quản lý hoạt động thương mại điện tử (Bộ Công Thương), trang web https://japana.vn/, thuộc Công ty cổ phần Japana Việt Nam. Công ty này có địa chỉ đăng ký hoạt động tại số 76 Nguyễn Háo Vĩnh, Phường Tân Quý, Quận Tân Phú Tp.Hồ Chí Minh, có mã số thuế: 0313518985. Đại diện pháp luật là người có tên Nguyễn Ngọc.

Quảng cáo gian dối có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự

Việc sử dụng từ ngữ như "trị", "điều trị", "đặc trị" là một trong những hành vi bị nghiêm cấm được quy định tại khoản 9 Điều 8 Luật Quảng cáo 2012. Hành vi vi phạm này cũng sẽ bị xử phạt hành chính từ 15 - 20 triệu đồng, bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả buộc cải chính thông tin và buộc tháo gỡ, xóa quảng cáo hoặc thu hồi sản phẩm in, tạp chí in quảng cáo, theo khoản 3 Điều 51 Nghị định 38/2021/NĐ-CP ngày 29-3-2021 (sửa đổi tại Nghị định 129/2021/NĐ-CP).

Đáng chú ý, theo một số Luật sư, trường hợp sử dụng các từ ngữ như “trị”, “điều trị” “đặc trị” khi quảng cáo mỹ phẩm có thể coi là hành vi có dấu hiệu của tội “Quảng cáo gian dối” được quy định tại Điều 197 Bộ Luật Hình sự 2015. Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật.

Về xử phạt hành chính: Đối với hành vi quảng cáo sai sự thật có thể bị xử phạt hành chính theo quy định tại khoản 5 Điều 34 Nghị định 38/2021/NĐ-CP thì phạt tiền từ 60.000.000 đồng đến 80.000.000 đồng, trừ trường hợp quy định tại khoản 4 Điều 51, điểm b khoản 4 Điều 52, khoản 1 Điều 60, điểm c khoản 1 Điều 61 Nghị định 38/2021/NĐ-CP.

Về truy cứu trách nhiệm hình sự: Đối với hành vi quảng cáo sai sự thật nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm thì có thể bị xử phạt hình sự theo Điều 197 Bộ Luật Hình sự 2015 về tội quảng cáo gian dối với mức phạt như sau:

- Người nào quảng cáo gian dối về hàng hóa, dịch vụ, đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm.

- Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

Xin được nói thêm, rằng thời gian qua, dù cơ quan chức năng đã nhiều lần phát đi cảnh báo cũng như tăng cường kiểm tra, xử phạt nghiêm các tổ chức, cá nhân vi phạm trong hoạt động sản xuất, kinh doanh mỹ phẩm, nhất là với hoạt động quảng cáo mỹ phẩm. Thế nhưng trên không gian mạng, nhiều cơ sở vẫn ngang nhiên quảng cáo, trước những dấu hiệu bất chấp quy định, đặc biệt việc mập mờ tên gọi, quảng cáo mỹ phẩm có công dụng như thuốc gây hiểu lầm cho người tiêu dùng, đề nghị các cơ quan chức năng cần nhanh chóng vào cuộc kiểm tra và xử lý nghiêm minh theo quy định của pháp luật.

Tại Tp Hồ Chí Minh, Sở Y tế thành phố vừa qua cũng đã có văn bản gửi UBND các quận huyện, TP Thủ Đức; các đơn vị sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu mỹ phẩm trên địa bàn về việc tăng cường công tác kiểm tra, chấn chỉnh hoạt động quảng cáo mỹ phẩm.

Theo đó, Sở này đề nghị UBND quận, huyện, TP Thủ Đức tăng cường phối hợp kiểm tra, xử phạt nghiêm các tổ chức, cá nhân vi phạm trong hoạt động sản xuất, kinh doanh mỹ phẩm nói chung và trong hoạt hoạt động quảng cáo mỹ phẩm khi chưa được cấp giấy xác nhận quảng theo quy định; quảng cáo mỹ phẩm có tính năng, công dụng không phù hợp hoặc vượt quá tính năng, công dụng như đã công bố tại cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền cấp giấy xác nhận nội dung quảng cáo.

Sở Y tế thành phố sẽ kiên quyết xử phạt, buộc thu hồi, loại bỏ các yếu tố vi phạm hoặc buộc tiêu hủy đối với các trường hợp thông tin, quảng cáo, tiếp thị, tư vấn, ghi nhãn, hướng dẫn sử dụng mỹ phẩm có tác dụng để phòng bệnh, chữa bệnh, chẩn đoán, điều trị, giảm nhẹ bệnh, điều chỉnh chức năng sinh lý cơ thể người khiến người tiêu dùng hiểu nhầm các sản phẩm đó là thuốc. Đồng thời, tăng cường tuyên truyền các quy định pháp luật đến tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh mỹ phẩm trên địa bàn.

Đồng thời yêu cầu các đơn vị sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, quảng cáo mỹ phẩm cần chủ động rà soát, tự kiểm tra, chấn chỉnh, tuân thủ các quy định của pháp luật trong hoạt động quảng cáo mỹ phẩm. Chỉ được phép hoạt động quảng cáo các sản phẩm mỹ phẩm trên các phương tiện quảng cáo sau khi được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp giấy xác nhận nội dung quảng cáo; đồng thời, phải tuân thủ các nội dung quảng cáo đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt.

Không được phép thông tin, quảng cáo, tiếp thị, tư vấn, ghi nhãn, hướng dẫn sử dụng mỹ phẩm không phù hợp với tính năng, công dụng đã công bố hoặc có tính năng, công dụng để phòng bệnh, chữa bệnh, chẩn đoán, điều trị, giảm nhẹ bệnh, điều chỉnh chức năng sinh lý cơ thể người khiến người tiêu dùng hiểu nhầm các sản phẩm đó là thuốc.

Minh Đức