Thấy gì từ những bất thường tại chuỗi cửa hàng bán lẻ Japanshop.vn?

Người tiêu dùng đặt nghi vấn về các sản phẩm đang bày bán tại chuỗi bán lẻ Japanshop (chỉ bán Nhật) có thực bảo đảm hay không khi nhiều sản phẩm có dấu hiệu vi phạm quy định về quảng cáo và ghi nhãn phụ tiếng Việt?

Thông thường các sản phẩm hàng hoá do nước ngoài sản xuất được nhập khẩu vào Việt Nam đều có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, có thông thông tin đơn vị nhập khẩu và chịu trách nhiệm đưa sản phẩm ra thị trường. Tuy nhiên, thời gian gần đây, qua kiểm tra cơ quan chức năng đã phát hiện nhiều vụ việc đáng tiếc, trong đó có nhiều sản phẩm thực phẩm chức năng được làm giả trong nước rồi gắn tem mác và ghi bằng tiếng nước ngoài để lừa dối người tiêu dùng trong nước. Đơn cử như vụ việc mới đây, cơ quan chức năng đã bắt giữ hàng loạt đối tượng trong đường dây sản xuất thực phẩm chức năng chống đột quỵ giả ở Thanh Hoá. Gần đây nhất, tại Hà Nội, lực lượng chức năng cũng đã thu giữ 2.000 viên thực phẩm chức năng giảm cân giả mang nhãn hiệu X1000 và X7 plus…

Sau những vụ việc được phát hiện nêu trên, người tiêu dùng đặt nhiều nghi vấn đối với các cơ sở bán lẻ hàng hoá có xuất xứ từ nước ngoài. Mặc dù trên thị trường, có nhiều cơ sở nghiêm túc tuân thủ quy định của pháp luật về ghi nhãn hàng hoá, trong đó bắt buộc phải ghi nhãn phụ tiếng Việt cũng như thực hiện nghiêm túc quy định của pháp luật về quảng cáo sản phẩm. Thế nhưng, trên thị trường cũng có không ít cơ sở bán lẻ phớt lờ quy định khiến người tiêu dùng không khỏi nghi ngờ về tích xác thực và độ an toàn của sản phẩm nhập ngoại và tại chuỗi bán lẻ Japanshop cũng đang xuất hiện vấn đề này.

Mập mờ ghi nhãn phụ tiếng Việt

Theo tìm hiểu của phóng viên, hệ thống chuỗi cửa hàng bán lẻ Japanshop đang hiện diện tại tại Hà Nội, với khoảng 7 cửa hàng, tập trung tại Cầu Giấy, Hà Đông, Nam Từ Liêm, Hai Bà Trưng.

Trong vai người mua hàng, mới đây PV Thương Trường đã “thực mục sở thị” tại một số cơ sở của chuỗi cửa hàng bán lẻ này. Theo quan sát của PV, hệ thống bán lẻ này đang bày bán rất nhiều sản phẩm hàng hoá, chủ yếu có xuất xứ từ Nhật Bản như: mỹ phẩm, quần áo, giày dép, mỹ phẩm và sản phẩm chăm sóc cơ thể, thực phẩm chức năng, các dạng thực phẩm cung cấp vitamin, collagen… Bên cạnh một số ít mặt hàng có đầy đủ tem, nhãn phụ và thể hiện rõ đơn vị nhập khẩu theo quy định, thì tại đây cũng xuất hiện nhiều sản phẩm dán tem nhãn phụ tiếng Việt không đáp ứng yêu cầu về ghi nhãn hàng hoá theo quy định tại Điều 10 Nghị định 43/2017/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung khoản 5 Điều 1 Nghị định 111/2021/NĐ-CP).

Đối với hàng hoá nhập khẩu vào Việt Nam có nhãn gốc tiếng nước ngoài theo quy định điểm a, b, c khoản 2 Điều 10 Nghị định 43/2017/NĐ-CP, sau khi thực hiện thủ tục thông quan và chuyển về kho lưu trữ, tổ chức, cá nhân nhập khẩu phải thực hiện việc bổ sung nhãn hàng hoá ghi bằng tiếng Việt theo quy định tại khoản 1 Điều 10 Nghị định 43/2017/NĐ-CP trước khi đưa hàng hoá vào lưu thông tại thị trường Việt Nam. Nhãn phụ của hàng hoá phải thể hiện các nội dung, gồm: Tên hàng hoá; Tên và địa chỉ của tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm về hàng hoá; Xuất xứ hàng hoá; và các nội dung khác tuỳ theo tính chất của mỗi loại hàng hoá theo quy định của Phụ lục I ban hành kèm theo Nghị định 43/2017/NĐ-CP và các văn bản quy phạm pháp luật liên quan, ví dụ như định lượng, ngày sản xuất, thông tin cảnh báo, hướng dẫn sử dụng, hướng dẫn bảo quản,...

Tuy nhiên, qua khảo sát của PV Thương Trường tại cửa hàng bán lẻ Japanshop ở Đỗ Quang và Trần Đăng Ninh (Hà Nội), nhiều sản phẩm mỹ phẩm, thực phẩm chức năng đang bày bán tại đây ghi tem nhãn phụ sơ sài, thiếu thông tin cần thiết. Đáng chú ý là phần lớn đều không có thông tin đơn vị chịu trách nhiệm nhập khẩu và cơ sở chịu trách nhiệm đưa sản phẩm ra thị trường. Trong đó có các sản phẩm mỹ phẩm như: Tinh chất Melano CC, kem dưỡng da Transino loại 30ml, hay viên uống Transino EX loại 240 viên/hộp... Câu hỏi đặt ra là khi người tiêu dùng mua và sử dụng sản phẩm, nếu có sự cố nào đó xảy ra, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Đối với các sản phẩm có ảnh hưởng trực tiếp tới sức khoẻ, thông thường đều phải thể hiện rõ các thông tin được chỉ định và chống chỉ định. Chẳng hạn như với các sản phẩm chăm sóc da sẽ được chỉ định sử dụng trên nền những loại da khác nhau, nếu không sẽ gây kích ứng cho người dùng. Tương tự như vậy, các dòng thực phẩm chức năng cũng được chỉ định dành cho những đối tượng nhất định. Đặc biệt, khi sử dụng thực phẩm chức năng phải có tư vấn của bác sĩ, những sản phẩm không rõ nguồn gốc sẽ gây nguy hiểm cho sức khỏe người dùng.

Đối với các sản phẩm thực phẩm chức năng, cần nhất là rõ thông tin và hồ sơ sản phẩm, đơn vị nhập khẩu, việc sử dụng thực phẩm chức năng thường phải có sự tư vấn của các bác sĩ có chuyên môn. Thế nhưng, các nhân viên bán hàng tại hệ thống này đều chỉ nắm sơ qua về cách sử dụng rồi đem tư vấn và bán cho người dùng. Còn thực hư sản phẩm ra sao, phù hợp với đối tượng nào, không phù hợp với đối tượng nào thì các nhân viên này đều “lờ mờ” không rõ.

Việc ghi và thể hiện nhãn phụ tiếng Việt sơ sài và chưa đúng theo quy định của pháp luật ở một số sản phẩm tại chuỗi cửa hàng bán lẻ Japanshop, cho thấy cơ sở này đang mập mờ việc ghi nhãn phụ hàng hoá nhập khẩu? Trước việc này, người tiêu dùng cũng có quyền đặt nghi vấn, liệu các sản phẩm bán tại chuỗi cửa hàng bán lẻ Japanshop có phải là hàng chính hãng, hay đó là hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ? Và ai sẽ chịu trách nhiệm về chất lượng sản phẩm trước người tiêu dùng khi có sự cố về sức khoẻ xảy ra? Liệu các sản phẩm thực phẩm chức năng cần phải công bố sản phẩm và được cơ quan chức năng cấp Giấy tiếp nhận công bố sản phẩm hay chưa?

Hơn thế, khi sản phẩm hàng hoá không rõ ràng thông tin trong việc ghi tem nhãn phụ tiếng Việt cũng đồng nghĩa với việc không rõ đơn vị nào nhập khẩu và chịu trách nhiệm lưu hành trên thị trường. Có chăng, đây là một trong những cách thức để cơ sở bán lẻ này lách luật, trốn thuế?

Theo thông tin mà Thương Trường có được, chuỗi cửa hàng bán lẻ Japanshop thuộc Công ty Cổ phần Japanshop.vn, có địa chỉ tại tầng 2 căn B-TT4-3 Him Lam, P. Vạn Phúc, Q. Hà Đông, Tp. Hà Nội, mã số thuế: 0110259421. Người đại diện pháp luật là bà Nguyễn Thị Thu Ngân.

Quy định của pháp luật về ghi tem nhãn phụ tiếng Việt

Theo quy định của pháp luật, sản phẩm bày bán phải có nhãn hàng hóa. Nhãn hàng hoá bao gồm hai loại là nhãn gốc và nhãn phụ. Nhãn gốc: Đây là nhãn được thể hiện lần đầu được gắn trên bao bì, hàng hóa do các cá nhân, tổ chức sản xuất hàng hóa tự gắn lên đó (được quy định tại khoản 3, Điều 3, Nghị định 43/2017/NĐ-CP).

Nhãn phụ cũng tương tự như nhãn gốc được gắn lên trên hàng hóa hoặc bao bì thương phẩm nhưng ngôn ngữ sử dụng phải là tiếng Việt, trên đó nêu rõ những nội dung bắt buộc trên nhãn gốc luật định các cá nhân, tổ chức phải dịch từ tiếng nước ngoài sang tiếng Việt hoặc là những nội dung mà nhãn gốc còn thiếu theo quy định của pháp luật Việt Nam cần phải bổ sung (được quy định tại khoản 4, Điều 3, Nghị định 43/2017/NĐ-CP).

Theo Nghị định số 43/2017/NĐ-CP và Nghị định số 98/2020/NĐ-CP quy định về thông tin in trên nhãn phụ và quy định về tem nhãn hàng hóa nhập khẩu, quy định về xử phạt hành vi vi phạm trong buôn bán hàng hóa nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc, hàng trôi nổi, hàng có dấu hiệu làm nhái, làm giả có thể phạt tiền đến 200 triệu đồng tùy vào mức độ vi phạm đối với tổ chức, cá nhân kinh doanh.

Cùng với đó, tại Điều 10, Nghị định số 43/2017/NĐ-CP quy định nhãn hàng hóa bắt buộc phải thể hiện các nội dung về tên hàng hóa; tên và địa chỉ của tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm về hàng hóa và xuất xứ hàng hóa.

Theo đó, trường hợp không thể thể hiện tất cả nội dung bắt buộc trên nhãn thì các nội dung: Tên hàng hóa; Tên tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm về hàng hóa; Định lượng; Ngày sản xuất; Hạn sử dụng; Xuất xứ hàng hóa... phải được ghi trên nhãn. Những nội dung bắt buộc khác phải được ghi trong tài liệu kèm theo và trên nhãn hàng hóa phải chỉ ra nơi ghi các nội dung đó.

Quy định của pháp luật đều đã rõ, thế nhưng nhiều sản phẩm bày bán tại chuỗi cửa hàng bán lẻ Japanshop lại thể hiện sơ sài, không tuân thủ quy định pháp luật. Việc này khiến người tiêu dùng khó khăn khi tìm hiểu về sản phẩm, vừa vi phạm quy định của pháp luật, vừa khiến nhiều khách hàng đặt ra câu hỏi về nguồn gốc hàng hoá này như thế nào mà lại ghi nhãn phụ tiếng Việt không thể hiện rõ đơn vị nào nhập khẩu, đơn vị nào chịu trách nhiệm đưa sản phẩm ra thị trường?

Theo các luật sư, việc các sản phẩm bày bán tại siêu thị, cửa hàng tiện ích,... dù là hàng xách tay nếu không có dán tem, nhãn phụ hoặc thể hiện sơ sài không đúng như quy định của pháp luật về tem nhãn phụ tiếng Việt thì được coi là vi phạm quy định của pháp luật.

Trước thực trạng nêu trên, các luật sư, cho rằng cùng với sự nỗ lực của cơ quan chức năng, để mua được những sản phẩm đúng chất lượng, người tiêu dùng cần chủ động lựa chọn mua hàng ở các điểm kinh doanh, sàn thương mại uy tín; khi mua cần có sự tham khảo, khuyến cáo của người thực sự có chuyên môn; mua hàng có hóa đơn, chứng từ, nhãn mác rõ nguồn gốc nơi nhập khẩu, sản xuất, ai chịu trách nhiệm nhập khẩu, ai chịu trách nhiệm đưa sản phẩm lưu thông trên thị trường. Khách hàng kiên quyết tẩy chay với các hàng hóa thiếu các thông tin, xuất xứ theo quy định; chủ động tìm hiểu về sản phẩm trên các trang thông tin của ngành chuyên môn để bảo đảm sản phẩm đã được cấp phép hoặc sản phẩm không thuộc diện bị thu hồi do phát hiện các lỗi sau khi đưa ra thị trường.

Thực tế thời gian qua, lực lượng chức năng, đặc biệt là Quản lý thị trường đã kiểm tra, phát hiện nhiều vụ bán hàng hóa không có hóa đơn chứng từ, không rõ nguồn gốc xuất xứ, không có hoặc thông tin sơ sài về tem và nhãn phụ theo quy định. Các hàng hóa vi phạm này, ngoài bị xử phạt vi phạm hành chính, còn bị tịch thu tang vật và xử lý theo quy định.

Vấn nạn hàng giả, hàng nhái, hàng nhập lậu, hàng trốn thuế... nhất là với mặt hàng mỹ phẩm, thực phẩm chức năng đang là thực trạng đáng quan ngại ở Việt Nam hiện nay, ảnh hưởng đến người tiêu dùng. Trước vấn đề này, đề nghị các cơ quan chức năng vào cuộc xem xét và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, tạo môi trường kinh doanh lành mạnh, bình đẳng cho các doanh nghiệp, đồng thời bảo vệ tối đa quyền và lợi ích chính đáng cho người tiêu dùng.

Thương Trường sẽ tiếp tục thông tin!

Minh Đức