Trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ, chuyển đổi số ngành bán lẻ tại Việt Nam đang trải qua sự chuyển biến tích cực, mang lại nhiều cơ hội và thách thức cho các doanh nghiệp. Đây không chỉ là xu hướng mà còn là một yếu tố quan trọng giúp các chuỗi bán lẻ thích ứng với sự thay đổi của thị trường, nâng cao hiệu quả kinh doanh và đáp ứng nhu cầu của khách hàng trong kỷ nguyên mới.
Xu thế tất yếu của thị trường
Chuyển đổi số trong ngành bán lẻ là sự thay đổi mô hình kinh doanh tập trung vào sản phẩm theo chuỗi sang mô hình kinh doanh tập trung vào khách hàng dựa trên dữ liệu được thu thập từ chuỗi kỹ thuật số. Hiểu một cách đơn giản thì đây là quá trình tích hợp công nghệ số vào mọi hoạt động kinh doanh của một chuỗi cửa hàng, từ quản lý hàng tồn kho, sử dụng phần mềm quản lý bán hàng, hệ thống thanh toán điện tử, đến việc mở rộng các kênh bán hàng trực tuyến. Khi đại dịch Covid-19 bùng nổ, chuyển đổi số ngành bán lẻ ngày càng bùng nổ mạnh mẽ hơn với các xu hướng như: chuyển từ mua sắm trực tiếp tại điểm bán sang mua sắm trực tuyến thông qua Internet; thanh toán điện tử phát triển mạnh mẽ với nhiều hình thức như: thanh toán bằng thẻ ngân hàng, chuyển khoản, ví điện tử,… dần thay thế tiền mặt; lượng truy cập mạng xã hội, website, sàn thương mại điện tử với mục đích mua sắm trực tuyến tăng cao; nhiều chương trình khuyến mãi, săn sale giá rẻ ra đời.
Ngành bán lẻ đã có sự chuyển đổi sâu sắc trong những năm gần đây nhờ ứng dụng công nghệ vào tiến trình chuyển đổi số. Chuyển đổi số không chỉ thay đổi cách các nhà bán lẻ tương tác với khách hàng mà còn thay đổi cách họ quản lý các hoạt động kinh doanh và chuỗi cung ứng. Nhiều doanh nghiệp đã tiến hành chuyển đổi số bằng việc thay đổi quy trình vận hành bằng cách sử dụng các dịch vụ số hóa như: thanh toán điện tử, giao hàng tận nơi, tích điểm điện tử, mã khuyến mãi. Việc quản trị, chăm sóc khách hàng được tự động bằng việc sử dụng dữ liệu điện toán đám mây, phần mềm quản lý khách hàng. Ứng dụng công nghệ trong quản trị, vận hành doanh nghiệp bằng cách sử dụng những phần mềm cung cấp giải pháp quản lý bán hàng, bán hàng tự động, quản lý nhân sự, tài chính, hoạt động marketing,…
Việc ứng dụng công nghệ không chỉ là một lựa chọn mà còn là yếu tố quyết định sự thành bại của doanh nghiệp. Công nghệ không chỉ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình, giảm chi phí mà còn mang đến những trải nghiệm mới mẻ cho khách hàng, từ đó tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững. Bằng việc áp dụng các công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và thương mại điện tử, các doanh nghiệp bán lẻ đang nhanh chóng thích nghi và phát triển mạnh mẽ trong thời đại số hóa. Tuy nhiên, mức độ ứng dụng và hiệu quả của chuyển đổi số còn phụ thuộc vào quy mô và khả năng đầu tư của từng doanh nghiệp. Thực trạng chuyển đổi số trong ngành bán lẻ tại Việt Nam, các doanh nghiệp lớn thường có khả năng đầu tư mạnh vào công nghệ và nhân lực, do đó tiến trình chuyển đổi số diễn ra nhanh chóng và toàn diện hơn. Ngược lại, các doanh nghiệp nhỏ gặp khó khăn trong việc triển khai do hạn chế về nguồn lực và kỹ năng công nghệ. Điều này tạo ra một bức tranh không đồng đều về mức độ chuyển đổi số trong ngành bán lẻ tại Việt Nam.
Lợi thế từ việc đón đầu xu thế
Xuất phát điểm là một công ty sản xuất hàng tiêu dùng, sau 28 năm, Masan Group đã trở thành doanh nghiệp đầu ngành tiêu dùng bán lẻ hiện đại với hệ thống quy mô bậc nhất. Với những bước đi mạnh mẽ để chuyển đổi, năm 2022, Tập đoàn đã công bố triển khai Hệ sinh thái Tiêu dùng – Công nghệ POL. Hiện, Masan là hệ sinh thái tiêu dùng bán lẻ tích hợp offline-to-online duy nhất tại Việt Nam sở hữu nền tảng sản xuất và phân phối trực tiếp đến người tiêu dùng thông qua chuỗi siêu thị và cửa hàng WinMart/WinMart+/WIN hiện đại và lớn nhất Việt Nam về quy mô điểm bán. Tại một buổi chia sẻ về chủ đề “Ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), máy học (ML) và Khoa học dữ liệu trong tiêu dùng – bán lẻ” hồi cuối năm 2023, ông Danny Le, Tổng Giám đốc Masan Group cho biết: “Tại Masan, chúng tôi tin rằng công nghệ sẽ là yếu tố chuyển đổi bức tranh tiêu dùng và xem đây là một trong những trụ cột chiến lược cần ưu tiên. Điểm khác biệt duy nhất là chúng tôi không xem công nghệ như một mô hình kinh doanh độc lập, mà là một công cụ mạnh mẽ để cá nhân hóa dịch vụ sản phẩm nhằm mang đến cho người tiêu dùng trải nghiệm vượt trội. Ứng dụng công nghệ để giải quyết những nhu cầu lớn chưa được đáp ứng của người tiêu dùng là cách để đạt được tăng trưởng và gia tăng lợi nhuận, đồng thời, quan trọng hơn hết là thực thi sứ mệnh nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người Việt.
Theo đó, cùng với việc gia tăng sở hữu tại WinCommerce, những năm trở lại đây, Masan mở rộng đầu tư vào công nghệ với trọng tâm áp dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo và công nghệ máy học để cải thiện hiệu quả kinh doanh cũng như tái định hình trải nghiệm tiêu dùng. Theo chia sẻ của bà Nguyễn Thị Phương – Tổng Giám Đốc WinCommerce, doanh nghiệp luôn xem chuyển đổi số là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động và tối ưu trải nghiệm khách hàng. WinCommerce đã linh hoạt áp dụng công nghệ vào hai lĩnh vực cốt lõi. Đầu tiên là trong quản lý vận hành, WinCommerce sử dụng công nghệ máy học để cải thiện toàn diện các quy trình quản lý hàng hóa và vận chuyển. Việc ứng dụng ML giúp tối ưu hóa quy trình nhập – xuất – tồn kho, giảm thiểu lãng phí, đảm bảo nguồn cung luôn sẵn sàng và đáp ứng kịp thời nhu cầu tại các siêu thị, cửa hàng. Bên cạnh đó, WinCommerce xây dựng ứng dụng riêng để quản lý các tác vụ vận hành, qua nền tảng này, nhân sự có thể theo dõi công ca, thu nhập, thưởng,… Nhờ đó, doanh nghiệp vừa tiết kiệm chi phí vận hành vừa nâng cao hiệu suất. Thứ hai, WinCommerce tập trung vào việc tăng cường trải nghiệm số hóa cho khách hàng, toàn bộ hệ thống WinMart/WinMart+/WiN đã triển khai các phương thức thanh toán không tiền mặt, như quét mã QR tích hợp với các ngân hàng, thanh toán 1 chạm, giúp quá trình thanh toán trở nên nhanh gọn và tiện hơn. Những nỗ lực này không chỉ hỗ trợ WinCommerce vận hành hiệu quả mà còn mang đến cho khách hàng trải nghiệm mua sắm dễ dàng, tiện lợi trong thời đại công nghệ số.
Đối với WinCommerce, công nghệ là công cụ đắc lực giúp tối ưu hóa quy trình vận hành, từ đó giảm chi phí, nâng cao năng suất và hiệu quả hoạt động, tạo điều kiện để doanh nghiệp tập trung vào chiến lược giá tốt cho khách hàng. Các giải pháp công nghệ giúp đảm bảo hàng hoá luôn đầy đủ tại các siêu thị và cửa hàng để người tiêu dùng được phụ vụ kịp thời với giá cả cạnh tranh nhờ giảm thiểu lãng phí trong chuỗi cung ứng. Nhờ vào việc kết hợp các nền tảng hàng đầu trên thế giới với công cụ AI hỗ trợ giúp chúng tôi dự đoán các hành vi và gia tăng thấu hiểu người tiêu dùng, từ đó cung cấp sản phẩm, ưu đãi đúng nhu cầu của khách hàng. Trong thị trường bán lẻ đầy cạnh tranh tại Việt Nam, những cải tiến này tạo ra lợi thế vượt trội, không chỉ giúp WinCommerce giữ vững vị thế dẫn đầu mà còn giúp doanh nghiệp nhanh nhạy hơn trong việc đáp ứng nhu cầu thay đổi của khách hàng.
Tương lai của ngành bán lẻ
Với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, chuyển đổi số trong bán hàng được dự báo sẽ tiếp tục tăng trưởng và chiếm tỷ trọng lớn trong tổng doanh thu bán lẻ. Các doanh nghiệp sẽ cải thiện dịch vụ khách hàng và tối ưu hóa quy trình kinh doanh nhờ vào việc ứng dụng các công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu và điện toán đám mây. Việc sử dụng dữ liệu sẽ giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn về nhu cầu cụ thể của từng khách hàng, từ đó cung cấp các dịch vụ và sản phẩm phù hợp, nâng cao trải nghiệm mua sắm. Điều này không chỉ giúp giữ chân khách hàng hiện tại mà còn thu hút được nhiều khách hàng mới, góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành bán lẻ.
Theo nhận định của bà Phương, trong những năm tới, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ hứa hẹn mang đến nhiều xu hướng mới giúp cải thiện hiệu quả kinh doanh và tối ưu hóa trải nghiệm khách hàng. Đầu tiên, công nghệ cá nhân hóa trải nghiệm mua sắm sẽ ngày càng được chú trọng. Với sự hỗ trợ của AI và phân tích dữ liệu lớn, doanh nghiệp có thể đưa ra các dự đoán nhu cầu, gợi ý mua sắm và ưu đãi được thiết kế riêng cho từng nhóm khách hàng, giúp nâng cao trải nghiệm và xây dựng sự trung thành. Bên cạnh đó, thương mại điện tử tích hợp đa kênh sẽ là xu hướng tất yếu. Sự kết hợp giữa mua sắm trực tuyến và mua sắm trực tiếp tại cửa hàng, không chỉ mang lại trải nghiệm liền mạch, xuyên suốt ở tất cả các điểm chạm từ online đến offline; mà còn giúp nhà bán lẻ mở rộng phạm vi khách hàng tiềm năng, tăng tỷ lệ giữ chân khách hàng.
Công nghệ phát triển trao cho các doanh nghiệp ngành bán lẻ cơ hội chuyển mình mạnh mẽ nhờ tối ưu hoạt động và mở rộng khách hàng trên phạm vi toàn cầu. Chuyển đổi số là một hành trình dài và đòi hỏi sự đầu tư lớn. Tuy nhiên, những lợi ích mà nó mang lại là không thể phủ nhận. Để tận dụng cơ hội nhằm tồn tại và phát triển vững mạnh, nhà bán lẻ cần đặt công nghệ làm chiến lược hàng đầu, đồng thời nắm rõ các vấn đề tồn tại trong doanh nghiệp mình, từ đó chọn ra các giải pháp cải tiến phù hợp nhất cho doanh nghiệp.
Trung Anh