Thanh tra Chính phủ vừa ban hành Thông báo Kết luận thanh tra việc chấp hành chính sách, pháp luật trong quản lý, thực hiện quy hoạch và đầu tư xây dựng các công trình điện theo Quy hoạch điện VII và Quy hoạch điện VII điều chỉnh. Trong đó chỉ rõ những sai phạm về quản lý, sử dụng đất để đầu tư xây dựng các nhà máy điện mặt trời tại tỉnh Bình Phước.
Hàng loạt sai phạm tại Công ty cổ phần Năng lượng Lộc Ninh 3
Theo KLTT, đối với diện tích đất xây dựng Nhà máy điện mặt trời Lộc Ninh 3 (Diện tích sử dụng đất 149,59 ha), đến thời điểm thanh tra, Thủ tướng Chính phủ chưa có ý kiến đối với việc chuyển đổi mục đích sử dụng 149,59 ha đất rừng sản xuất do Công ty TNHH MTV Cao su Lộc Ninh quản lý, sử dụng sang đất công trình năng lượng theo đề nghị của UBND tỉnh Bình Phước; diện tích 149,59 ha đất rừng sản xuất chưa được UBND tỉnh Bình Phước chuyển mục đích sử dụng sang đất xây dựng công trình năng lượng, chưa cho Công ty cổ phần Năng lượng Lộc Ninh 3 thuê đất, tuy nhiên, trong thời gian UBND tỉnh Bình Phước làm thủ tục điều chỉnh diện tích, vị trí xây dựng nhà máy,...
Công ty cổ phần Năng lượng Lộc Ninh 3 đã xây dựng Nhà máy điện mặt trời Lộc Ninh 3 trên diện tích 149,59 ha, vi phạm hành vi bị nghiêm cấm quy định tại khoản 1 Điều 12 Luật Đất đai 2013; Công ty TNHH MTV Cao su Lộc Ninh đã để Công ty cổ phần Năng lượng Lộc Ninh 3 sử dụng 149,59 ha đất rừng sản xuất để xây dựng Nhà máy điện mặt trời Lộc Ninh 3, vi phạm quy định về nghĩa vụ của người sử dụng đất quy định tại khoản 4 Điều 170 Luật Đất đai năm 2013.
Công ty cổ phần Năng lượng Lộc Ninh 3 sử dụng đất rừng sản xuất để xây dựng Nhà máy điện mặt trời.
Trách nhiệm đối với những khuyết điểm, vi phạm trong việc quản lý, sử dụng đất nêu trên thuộc về UBND tỉnh Bình Phước, Công ty TNHH MTV Cao su Lộc Ninh, Công ty cổ phần Năng lượng Lộc Ninh 3.
Theo báo cáo giải trình của UBND tỉnh Bình Phước tại Văn bản số 46/UBND-TH ngàỵ 16/02/2023: UBND tỉnh đã xử phạt vi phạm hành chính đối với Công ty cổ phần Năng lượng Lộc Ninh 3 (Quyết định số 1141/QĐ-XPHC ngày 20/6/2022), Chủ đầu tư dự án đã nộp tiền xử phạt theo quyết định.
Diện tích sử dụng đất của Nhà máy điện mặt ười Lộc Ninh 3 tại vị trí mới đảm bảo phù hợp với Quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 và Kế hoạch sử dụng đất kỳ cuối 2016 - 2020 của tỉnh Bình Phước tại Nghị quyết số 149/NQ-CP ngày 13/12/2018 của Chính phủ và Quy hoạch sử dụng đất huyện Lộc Ninh đến năm 2020 được UBND tỉnh phê duyệt tại Quyết định số 1663/QĐ-UBND ngày 21/7/2020.
Theo KLTT, đối với diện tích đất xây dựng Nhà máy điện mặt trời Lộc Ninh 4 (diện tích sử dụng đất khoảng 240 ha), Công ty cổ phần Năng lượng Lộc Ninh 4 đã sử dụng tổng diện tích khoảng 240 ha để đầu tư xây dựng Nhà máy điện mặt trời Lộc Ninh 4, trong đó 63 ha chưa được UBND tỉnh Bình Phước cho thuê đất là vi phạm một trong những hành vi bị nghiêm cấm quy định tại khoản 1 Điều 12 Luật Đất đai năm 2013.
UBND tỉnh Bình Phước đã xử phạt vi phạm hành chính đối với Công ty cổ phần Năng lượng Lộc Ninh 4 tại Quyết định số 1140/QĐ-XPHC ngày 20/6/2022, Chủ đầu tư đã nộp tiền xử phạt theo quyết định. Trách nhiệm đối với những khuyết điểm, vi phạm trong việc quản lý, sử dụng đẩt nêu trên thuộc về UBND tỉnh Bình Phước, Công ty cổ phần Năng lượng Lộc Ninh 4.
Hàng loạt nhà máy điện mặt trời khởi công xây dựng “chui”
Về điều kiện khỏi công xây dựng dự án, theo KLTT, UBND tỉnh Bình Phước đã ra Văn bản số 305/TB-UBND ngày 03/10/2019 Thông báo kết luận của Chủ tịch UBND tỉnh thống nhất chủ trương cho các chủ đầu tư dự án Nhà máy điện mặt trời được triển khai thi công một số hạng mục của dự án khi chưa được bàn giao mặt bằng xây dựng; các chủ đầu tư dự án NMĐMT Lộc Ninh 3, NMĐMT Lộc Ninh 4, NMĐMT Lộc Ninh 5 đã khởi công xây dựng công trình khi chưa được bàn giao mặt bằng thi công, chưa được cấp giấy phép xây dựng là vi phạm điểm a, điểm b Điều 107 Luật Xây dựng số 50/2014/QH13 ngày 18/6/2014.
Sở Xây dựng tỉnh Bình Phước cấp Giấy phép xây dựng cho Công ty cổ phần Năng Lượng Lộc Ninh 4 và Công ty cổ phần Năng Lượng Lộc Ninh 5 (số 153/GPXD-SXD-HCC ngày 22/12/2020, số 154/GPXD-SXD-HCC ngày 22/12/2020) nhưng không tiến hành kiểm ưa thực địa là vi phạm quy định tại điểm c khoản 1 Điều 102 Luật Xây dựng số 50/2014/QH13 năm 2014.
Mặc dù trong quá trình thực hiện đầu tư dự án (từ ngày khởi công đến ngày vận hành thương mại) hầu hết các chủ đầu tư đã hoàn thiện, khắc phục các vi phạm này, tuy nhiên, các vi phạm có ảnh hưởng đến tiến độ thi công dự án để nhà máy điện mặt ười đạt ngày vận hành thương mại trước các mốc thời gian ngày 01/7/2019, 01/01/2021 để được áp dụng cơ chế khuyến khích (giá FIT áp dụng ưong 20 năm).
Công ty cổ phần Năng lượng Lộc Ninh 3, đến thời điểm thanh ưa vẫn chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép chuyển mục đích sử dụng 149,59 ha rừng sản xuất, chưa được thuê đất nhưng đã xây dựng Nhà máy ĐMT Lộc Ninh 3 (vận hành thương mại ngày 24/12/2020), theo quy định tại khoản 2 Điều 6 Quyết định số 13/2020/QĐ-TTg thi không đáp ứng đủ điều kiện để được áp dụng giá điện 7,09 UScent/kWh quy định tại Quyết định 13/2020/QĐ-TTg.
Có 6 nhà máy điện mặt trời vi phạm quy định về nghiệm thu công trình nhưng được hưởng giá bán điện cố định
Theo KLTT, việc Chủ đầu tư, Công ty Mua bán điện công nhận ngày vận hành thương mại, đưa vào sử dụng và mua điện của 06/06 nhà máy điện mặt trời với giá cố định 7,09 UScent/kWh, áp dụng trong 20 năm khi chưa được cơ quan nhà nước có thẩm quyền (Cục Điện lực và Năng lượng tái tạo hoặc Sở Công Thương) kiểm tra công tác nghiệm thu và ra văn bản chấp thuận kết quả nghiệm thu của chủ đầu tư, kết luận công trình đủ điều kiện đưa vào sử dụng và sẵn sàng bán điện là vi phạm khoản 1 Điều 32; khoản 4 Điều 31 Nghị định số 46/2015/NĐ-
CP; khoản 4 Điều 123 Luật Xây dựng; khoản 3 Điều 3 Thông tư số 16/2017/TT- BCT ngày 12/9/2017; điểm d khoản 1 Điều 51 Thông tư số 39/2015/TT-BCT ngày 18/11/2015 của Bộ Công Thương, trong đó có 01 dự án đến ngày 31/12/2020 và đến thời điểm thanh tra vẫn chưa được UBND tỉnh Bình Phước cho thuê đất nên không đủ điều kiện hưởng giá bán điện 7,09 UScent/kWh.
Công ty Mua bán điện công nhận ngày vận hành thương mại và mua điện của 06/06 nhà máy điện mặt trời trong khi có vi phạm quy định pháp luật về nghiệm thu công trình nhưng được hưởng giá bán điện cố định trong suốt thời gian 20 năm và được ưu tiên mua hết sản lượng điện từ các nhà máy là vi phạm điểm a khoản 1 Điều 14; khoản 2 Điều 7 Quyết định số ll/2017/QĐ-TTg ngày 11/4/2017 của Thủ tướng Chính phủ về cơ chế khuyến khích phát triển các dự án điện mặt trời tại Việt Nam, khoản 2 Điều 6 Quyết định số 13/2020/QĐ-TTg ngày 06/4/2020 của Thủ tướng Chính phủ.
Từ những khuyết điểm, vi phạm nêu trên dẫn đến, việc mua bán điện theo giá cố định quy định tại các quyết định của Thủ tướng Chính phủ là chưa đủ cơ sở pháp luật, 06/06 dự án đã được (Chủ đầu tư, Công ty Mua bán điện...) đưa vào sử dụng khi chưa được cơ quan nhà nước có thẩm quyền (Cục Điện lực và Năng lượng tái tạo hoặc Sở Công Thương) kiểm tra công tác nghiệm thu và ra văn bản chấp thuận kết quả nghiệm thu của chủ đầu tư theo quy định pháp luật là chưa đủ điều kiện để được hưởng cơ chế khuyến khích.
Trách nhiệm đổi với những khuyết điểm, vi phạm nêu trên thuộc về các Chủ đầu tư dự án, Công ty Mua bán điện, EVN.
Trên cơ sở kết quả thanh tra, Tổng Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành, UBND tỉnh Bình Phước thực hiện các biện pháp xử lý.
Cụ thể, UBND tỉnh Bình Phước chủ trì, chỉ đạo kiểm điểm, xử lý trách nhiệm theo quy định của pháp luật đối với các tổ chức, cá nhân có liên quan đến những khuyết điểm, vi phạm nêu tại Kết luận thanh tra.
UBND tỉnh Bình Phước chịu trách nhiệm trong việc báo cáo, xin ý kiến của Thủ tướng Chính phủ trong việc chấp thuận chủ trương chuyển đổi mục đích sử dụng 149,59 ha rừng sản xuất (rừng trồng) sang đất xây dựng công trình năng lượng (diện tích sử dụng xây dựng Nhà máy điện mặt trời Lộc Ninh 3); thực hiện việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất, cho thuê đất theo quy định của pháp luật.
UBND tỉnh Bình Phước chịu trách nhiệm trong việc thực hiện các thủ tục hoàn thiện hồ sơ quản lý đất đai, cho thuê đất theo quy định của pháp luật đối với 63 ha đất đã sử dụng xây dựng Nhà máy điện mặt trời Lộc Ninh 4.
Thiên An