Thanh tra Chính phủ mới đây đã chỉ ra nhiều khuyết điểm, vi phạm trong việc phê duyệt bổ sung các dự án điện mặt trời và quá trình triển khai thi công xây dựng tại tỉnh Long An.
Hàng loạt sai phạm về việc giao đất tại các dự án điện mặt trời
Việc đấu giá cho thuê quyền sử dụng đất, theo KLTT, mặc dù, Thủ tướng Chính phủ chưa chấp thuận chủ trương cho UBND tỉnh Long An chuyển đổi mục đích sử dụng đất, rừng sản suất đối với 124,84 ha sang mục đích đất công trình năng lượng, nhưng Tổng cục Lâm nghiệp đã hướng dẫn Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Long An tổ chức đấu giá cho thuê quyền sử dụng 124,84 ha đất có nguồn gốc đất, rừng sản xuất vào mục đích đất công trình năng lượng (Thông báo số 1638/TB-TCLN-KL ngày 18/10/2019) là vi phạm các quy định tại điểm b khoản 2 Điều 6 Thông tư số 14/2015/TTLT- BTNMT-BTP và khoản 2 Điều 117 Luật Đất đai 2013.
Việc UBND tỉnh Long An tổ chức đấu giá cho thuê quyền sử dụng 124,84 ha đất có nguồn gốc đất, rừng sản xuất vào mục đích đất công trình năng lượng là vi phạm quy định tại khoản 5 Điều 14 và khoản 2 Điều 20 Luật Lâm nghiệp năm 2017.
Nhà máy điện mặt trời BCG - Băng Dương tăng sai 0,6 ha.
Đối với Ban Quản lý Dự án Đầu tư xây dựng huyện Thạnh Hóa, tỉnh Long An đã tổ chức bàn giao trên thực địa 124,8 ha đất cho Công ty cổ phần năng lượng Hanwha - BCG Băng Dương, bàn giao 50 ha đất cho Công ty cổ phần năng lượng BCG - Băng Dương trước khi được UBND tỉnh Long An cho thuê đất là không đúng quy định tại khoản 5 Điều 68 Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Luật Đất đai 2013.
Đối với việc cho thuê đất quá hạn mức, KLTT chỉ ra, trong việc phê duyệt Thiết kế kỹ thuật, Bộ Công Thương đã phê duyệt diện tích sử dụng đất đối với một số dự án tăng sai so với định mức quy định tại khoản 4 Điều 10 Thông tư số 16/2017/TT-BCT ngày 12/9/2017 của Bộ Công Thương với tổng diện tích 14,56 ha.
Cụ thể gồm: Nhà máy điện mặt trời TTC - Đức Huệ 1 tăng sai 9,76 ha (Văn bản số 2219/ĐL-NLTT ngày 02/12/2018); Nhà máy điện mặt trời BCG - Băng Dương tăng sai 0,6 ha (Văn bản số 239/ĐL-NLTT ngày 18/02/2019); Nhà máy điện mặt trời GALA tăng sai 4,2 ha (Văn bản số 868/ĐL-NLTT ngày 28/5/2019.
Trong việc cho thuê đất, UBND tỉnh Long An đã cho các chủ đầu tư thuê đất để đầu tư xây dựng các nhà máy điện mặt trời vượt hạn mức quy định với tổng diện tích 11,05 ha, gồm: cho Công ty cổ phần điện TTC - Đức Huệ Long An thuê vượt 9,76 ha, cho Công ty cổ phần Năng lượng BCG - Băng Dương thuê vượt 1,29 ha, vi phạm quy định tại khoản 4 Điều 10 Thông tư số 16/2017/TT-BCT ngày 12/9/2017 của Bộ Công Thương.
Nhà máy điện mặt trời TTC - Đức Huệ 1 tăng sai 9,76 ha.
Theo KLTT còn chỉ ra, việc khởi công dự án khi chưa được thuê đất, các doanh nghiệp, gồm: Công ty cổ phần năng lượng Hanwha - BCG Băng Dương - Nhà máy điện mặt trời GAIA khởi công xây dựng trên diện tích 124,8 ha đất rừng sản xuất; Công ty TNHH Hoàn cầu Long An - Nhà máy điện mặt trời Solar Park 01 khởi công xây dựng trên diện tích 52,53 ha đất rừng sản xuất; Công ty cổ phần VIETNAMSOLAR - Nhà máy điện mặt trời Solar Park 02 khởi công xây dựng trên diện tích 50,3 ha đất; Công ty cổ phần Long An Solar Park - Nhà máy điện mặt trời Solar Park 03 khởi công xây dựng trên diện tích 48,3 ha đất; Công ty cổ phần Solar Energy LA - Nhà máy điện mặt trời Solar Park 04 khởi công xây dựng trên diện tích 49,5 ha; Công ty cổ phần điện mặt trời Europlast Long An - Nhà máy điện mặt trời Europlast Long An khởi công xây dựng trên diện tích 58,66 ha, việc các chủ đầu tư khởi công xây dựng dự án khi chưa được UBND tỉnh Long An cho thuê đất là vi phạm một trong những hành vi bị nghiêm cấm quy định tại khoản 1 Điều 12 Luật Đất đai năm 2013.
Những khuyết điểm, vi phạm trong việc quản lý, sử dụng đất đai để thực hiện đầu tư xây dựng các dự án năng lượng nêu trên, trách nhiệm quản lý thuộc về UBND tỉnh Long An; UBND huyện Đức Huệ, ƯBND các xã: Binh Hòa Nam, Mỹ Thạnh Bắc; UBND huyện Thạnh Hóa, UBND xã Thạnh An theo quy định tại Điều 208 Luật Đất đai năm 2013.
Có 8 dự án đã đưa vào sử dụng khi chưa được nghiệm thu
Việc kiểm tra công tác nghiêm thu của chủ đầu tư trước khi đưa công trình vào sử dụng và công nhận ngày vận hành thương mại (COD), theo KLTT, qua kiểm tra 08 dự án điện mặt trời cho thấy, 08 dự án đã được (Chủ đầu tư, Công ty Mua bán điện thuộc EVN...) đưa vào sử dụng khi chưa được cơ quan nhà nước có thẩm quyền (Cục Điện lực và Năng lượng tái tạo hoặc Sở Công Thương) kiểm tra công tác nghiệm thu và ra văn bản chấp thuận kết quả nghiệm thu của chủ đầu tư là vi phạm quy định tại khoản 1 Điều 32, khoản 4 Điều 31 Nghị định số 46/2015/NĐ-CP, khoản 4 Điều 123 Luật Xây dựng.
Đối với Nhà máy điện mặt trời GAIA do Công ty cổ phần Năng lượng Hanwha - BCG Băng Dương là chủ đầu tư, đến ngày vận hành thương mại (17/9/2020) và đến thời điểm thanh tra (tháng 6/2022) vẫn chưa có Biên bản chấp thuận nghiệm thu phòng cháy chữa cháy, vi phạm quy định tại điểm c khoản 2 Điều 31 Nghị định số 46/2015/NĐ-CP.
Việc Công ty Mua bán điện công nhận ngày vận hành thương mại và mua điện của 08 Nhà máy điện mặt trời nêu trên với giá cố định trong 20 năm (04 Nhà máy được bán điện với giá FIT1 là 9,35 UScent/kWh; 04 Nhà máy được bán điện với giá FIT 2 là 7,09 UScent/kWh) khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền chưa kiểm tra công tác nghiệm thu và ra văn bản chấp thuận kết quả nghiệm thu của chủ đầu tư (kết luận công trình đủ điều kiện để đưa vào sử dụng và sẵn sàng bán điện) là vi phạm khoản 3 Điều 3 Thông tư số 16/2017/TT- BCT ngày 12/9/2017, điểm d khoản 1 Điều 51 Thông tư số 39/2015/TT-BCT ngày 18/11/2015 của Bộ Công Thương.
Công ty Mua bán điện công nhận ngày vận hành thương mại đối với 08/08 nhà máy điện mặt trời và mua điện của các nhà máy có vi phạm quy định về pháp luật về nghiệm thu công ưình nhưng được hưởng giá bán điện cố định trong 20 năm và được ưu tiên mua hết sản lượng điện từ các nhà máy điện là vi phạm điểm a khoản 1 Điều 14; khoản 2 Điều 7 Quyết định số 11/2017/QĐ-TTg ngày 11/4/2017; khoản 2 Điều 6 Quyết định số 13/2020/QĐ-TTg ngày 06/4/2020 của Thủ tướng Chính phủ.
Từ những khuyết điểm, vi phạm nêu ưên nên việc mua bán điện theo giá cố định tại các Quyết định của Thủ tướng Chính phủ là chưa đủ cơ sở pháp luật. Trách nhiệm thuộc về Công ty Mua bán điện, EVN, các chủ đầu tư dự án.
Nhà máy điện mặt trời TTC Đức Huệ 1 đã được Cục Điện lực và Năng lượng tái tạo ra Văn bản số 1069/ĐL-NLTT ngày 26/6/2019 thông báo kết quả kiểm ưa công tác nghiệm thu hoàn thành hạng mục công trình, công trình xây dựng (trước ngày 30/6/2019 là thời điểm Quyết định số 11/2017/QĐ-TTg hết hiệu lực áp dụng). Vì vậy, 07/08 nhà máy đã được đưa vào vận hành thương mại khi chưa được Cục Điện lực và Năng lượng tái tạo hoặc Sở Công Thương kiểm tra công tác nghiệm thu và ra văn bản chấp thuận kết quả nghiệm thu cùa chủ đầu tư theo các quy định pháp luật nêu trên cần phải được rà soát, xem xét việc hưởng cơ chế khuyến khích.
Xây dựng Nhà máy nhiệt điện LNG Long An I và Long An II trên đất không có chức năng sản xuất công nghiệp
Trong quá trình chấp thuận chủ trương đầu tư, lựa chọn địa điểm xây dựng dự án Nhiệt điện khí LNG Long An I và Long An I có khuyết điểm, vi phạm.
Cụ thể, theo KLTT, Việc bảo đảm thực hiện dự án đầu tư, Công ty VinaCapital GS Energy Pte.Ltd chưa thực hiện ký quỹ hoặc bảo lãnh ngân hàng về nghĩa vụ ký quỹ để bảo đảm thực hiện dự án đầu tư với tỷ lệ 1 % ưên vốn đầu tư quy định tại điểm c khoản 2 Điều 26 Nghị định số 31/2021/NĐ-CP với số tiền khoảng 726,507 tỷ đồng (tương đương khoảng 31.287.998 USD) là thực hiện chưa đúng quy định tại Điều 43 Luật Đầu tư năm 2020; khoản 5 Điều 26 Nghị định số 31/2021/NĐ-CP ngày 26/3/2021 của Chính phủ.
Về địa điểm xây dựng nhà máy, UBND tỉnh Long An phê duyệt địa điểm xây dựng Nhà máy nhiệt điện LNG Long An I và Long An II tại Khu Dịch vụ công nghiệp Đông Nam Á Long An không có chức năng sản xuất công nghiệp, UBND tỉnh Long An điều chỉnh phân khu chức năng vào quy hoạch phát triển khu công nghiệp khi chưa báo cáo Bộ Kế hoạch và Đầu tư thẩm định và trình Thủ tướng Chính phủ xem xét là chưa thực hiện đúng quy định tại Điều 6, Điều 37 Nghị định số 82/2018/NĐ-CP ngày 22/5/2018 của Chính phủ quy định về quản lý Khu công nghiệp và Khu kinh tế. Trách nhiệm thuộc về UBND tỉnh Long An và các sở, ngành có liên quan.
Kiến nghị xử lý trách nhiệm
Trên cơ sở kết quả thanh tra, Tổng Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành có liên quan, UBND tỉnh Long An thực hiện các biện pháp xử lý.
Theo đó, đối với UBND tỉnh Long An: Chủ trì, chỉ đạo kiểm điểm, xử lý trách nhiệm theo quy định của pháp luật đối với các tổ chức, cá nhân có liên quan đến những khuyết điểm, vi phạm nêu tại Kết luận thanh tra.
Đổi với Bộ Công Thương: Chủ trì, chỉ đạo kiểm điểm, xử lý trách nhiệm theo quy định của pháp luật đối với tập thể, cá nhân có liên quan đến những khuyết điểm, vi phạm nêu tại Kết luận thanh tra, trong đó có việc phê duyệt sai định mức 14,56 ha đất đế đầu tư xây dựng các dự án năng lượng tại tỉnh Long An nêu tại Kết luận thanh tra (Công ty cổ phần điện TTC- Đức Huệ Long An, tăng sai 9,76 ha; Công ty cổ phần năng lượng BCG - Băng Dương, tăng sai 0,6 ha; Công ty cổ phần năng lượng Hanwha-BCG Băng Dương, tăng sai 4,2 ha).
Đổi với Bộ Nông nghiệp và PTNT: Chỉ đạo, tổ chức kiểm điểm, xử lý trách nhiệm theo quy định của pháp luật đối với Tổng cục Lâm nghiệp trong việc hướng dẫn đấu giá cho thuê quyền sử dụng 124,8 ha đất, rừng sản xuất khi chưa được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận chủ trương chuyển mục đích sử dụng rừng, mục đích sử dụng đất đối với dự án năng lượng tại tỉnh Long An.
UBND tỉnh Long An, các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh xem xét, xử lý việc thu hồi diện tích đất cho thuê vượt định mức quy định, tăng sai 11,05 ha (Công ty cổ phần điện TTC- Đức Huệ Long An, tăng sai 9,76 ha; Công ty cổ phần Năng lượng BCG - Băng Dương, tăng sai 1,29 ha).
UBND tỉnh Long An tổ chức kiểm tra, rà soát, điều chỉnh, cập nhật vị trí xây dựng Nhà máy điện LNG Long An I và Long An II vào Quy hoạch Khu công nghiệp Đông Nam Á; thực hiện các thủ tục đầu tư dự án theo quy định của pháp luật; trình cơ quan có thẩm quyền thẩm định và chấp thuận bổ sung chức năng phát triển công nghiệp và điều chỉnh phân khu chức năng công nghiệp tại Khu Dịch vụ công nghiệp Đông Nam Á Long An, xã Phước Vĩnh Đông, huyện Cần Giuộc, tỉnh Long An theo quy định của pháp luật.
UBND tỉnh Long An chỉ đạo các cơ quan chuyên môn và Nhà đầu tư thực hiện ngay việc bảo đảm đầu tư theo quy định của pháp luật, tránh rủi ro trong quá trình đầu tư dự án Nhà máy điện LNG Long An I và Long An II.
Thiên An