Tại Tờ trình 6046 gửi Chính phủ Bộ Công thương đã đề nghị Chính phủ giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành để triển khai có hiệu quả Quy hoạch điện 8. Theo đó, đề nghị giao Bộ Tài chính chủ trì xây dựng cơ chế tài chính, huy động số vốn lên tới gần 135 tỷ USD đầu tư cho các dự án nguồn điện.
Đề nghị Chính phủ giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành
Trong tờ trình gửi tới Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà ngày 31/8/2023, Bộ Công Thương đề nghị Chính phủ giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành để triển khai có hiệu quả Quy hoạch điện VIII.
Theo tính toán của Bộ Công Thương, vốn đầu tư cho phát triển nguồn điện giai đoạn 2021-2025 lên tới 57,1 tỷ USD, trong đó nguồn điện 48,1 tỷ USD, lưới truyền tải 9,0 tỷ USD. Tổng vốn đầu tư giai đoạn 2026-2030 cần khoảng 77,6 tỷ USD trong đó nguồn điện 71,7 tỷ USD, lưới truyền tải 5,9 tỷ USD. Như vậy tổng nguồn vốn đầu tư cho nguồn điện đến năm 2030 là 134,7 tỷ USD.
"Toàn bộ vốn đầu tư cho các dự án đầu tư ngành điện sử dụng các nguồn vốn khác ngoài vốn đầu tư công", Tờ trình nêu rõ.
Từ đó, Bộ Công thương cũng đề nghị Chính phủ giao Bộ Tài chính chủ trì phối hợp với các bộ, ngành liên quan xây dựng cơ chế tài chính, cơ chế huy động vốn cho đầu tư phát triển ngành điện theo kịp quy hoạch và kế hoạch thực hiện quy hoạch điện được duyệt.
Đồng thời, giao Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Công thương xây dựng các chính sách về giá điện theo cơ chế thị trường; cơ chế tài chính, cơ chế giá điện, cơ chế khuyến khích để thực hiện. Cạnh đó là chủ trì, rà soát các văn bản pháp quy về thuế, tài chính, kế toán nhằm đảm bảo thi hành được các cơ chế tài chính; khuyến khích hỗ trợ thực hiện chương trình quản lý nhu cầu điện; chương trình điều chỉnh phụ tải, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.
Theo tờ trình này, Bộ Công thương sẽ chủ trì, tiếp tục làm việc với các chủ đầu tư các nhà máy điện than đang trong quá trình triển khai đầu tư, rà soát kỹ các quy định của pháp luật các cam kết, thỏa thuận giữa các bên để xử lý dứt điểm.
Bộ Kế hoạch và Đầu tư sẽ chủ trì xây dựng cơ chế đấu thầu công khai, minh bạch để lựa chọn các chủ đầu tư thực hiện các dự án điện, hướng dẫn các địa phương thực hiện. Đồng thời, xây dựng cơ chế chính sách để thu hút đầu tư nước ngoài, vốn ODA và các vốn đầu tư tư nhân cho phát triển ngành điện đồng bộ, cân đối, bền vững.
Ngân hàng Nhà nước chỉ đạo các tổ chức tín dụng nhằm tạo điều kiện cho các khách hàng, doanh nghiệp đầu tư các dự án điện thuộc Quy hoạch điện 8, kế hoạch thực hiện Quy hoạch điện 8 tiếp cận nguồn vốn tín dụng ngân hàng một cách thuận lợi theo quy định của pháp luật.
Nhiều khó khăn trong việc thực hiện Quy hoạch điện 8
Tại tờ trình này Bộ Công Thương cũng nêu nhiều khó khăn trong việc thực hiện Quy hoạch điện VIII. Cụ thể, theo thống kê, hiện có 23 dự án/phần dự án có quy mô công suất 2.360,42 MW các dự án điện mặt trời đã được phê duyệt, đã được chấp thuận chủ trương đầu tư và giao chủ đầu tư. Tuy nhiên theo tính toán cơ cấu nguồn điện của Đề án Quy hoạch điện VIII, tổng công suất các dự án có khả năng đưa quy hoạch vào chỉ là 1.500 MW.
Ngoài ra, hiện Đề án đã tính toán đến cấp độ dự án với khoảng 1.019 công trình nguồn và lưới điện quan trọng, ưu tiên đầu tư của ngành điện (67 công trình nguồn và 952 công trình lưới truyền tải), đã phân kỳ đầu tư tới năm 2025 và giai đoạn 2026-2030.
Tuy nhiên, các nguồn năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời, điện sinh khối, điện rác, thuỷ điện nhỏ lại không phân cấp đến mức độ dự án. Chưa kể nhiều dự án năng lượng tái tạo (theo báo cáo của các địa phương là trên 2.000 dự án) chưa xác định được vị trí nên chưa biết phương án đấu nối vào lưới điện.
Viện Năng lượng - cơ quan tư vấn lập kế hoạch thực hiện quy hoạch, cho rằng họ không có đủ thời gian, thông tin, số liệu, một số tiêu chí (quy định của pháp luật về quy hoạch, đầu tư và hiệu quả kinh tế, giá điện, chi phí truyền tải hợp lý...) nên không đủ cơ sở để xác định tiến độ các dự án trên. Viện này đề xuất các địa phương tổng hợp xếp hạng dự án, báo cáo Bộ Công Thương và Chính phủ để chọn dự án phát triển, đảm bảo tối ưu tổng thể theo quy hoạch điện.
Bên cạnh đó, kế hoạch thực hiện Quy hoạch điện VIII tính tới cấp độ dự án với khoảng 1.019 công trình nguồn và lưới điện ưu tiên đầu tư đến 2025 và 2030. Song các nguồn điện tái tạo (điện gió, mặt trời, sinh khối, thủy điện nhỏ) lại không phân cấp đến mức độ dự án do thiếu cơ sở xếp hạng ưu tiên gồm tình trạng pháp lý và quy hoạch (sử dụng đất, quy hoạch khác) cũng như giá điện, hiệu quả kinh tế của dự án.
Bộ Công Thương cho hay có hơn 2.000 dự án được lập kế hoạch thực hiện, nhưng nhiều dự án trong số này chưa xác định được vị trí nên không rõ phương án đấu nối vào lưới điện.
Trung Anh (t/h)