Kết luận thanh tra cho thấy Bộ Dân tộc và Tôn giáo có 12 cơ sở nhà, đất, nhưng ba địa điểm ở Hà Nội, Đắk Lắk và Cần Thơ có diện tích sử dụng vượt tiêu chuẩn, định mức.
Bộ Dân tộc và Tôn giáo được thành lập từ ngày 1/3/2025 trên cơ sở tổ chức lại Ủy ban Dân tộc và tiếp nhận chức năng quản lý nhà nước về tôn giáo từ Bộ Nội vụ. Sau sắp xếp, Bộ có 22 vụ, đơn vị, gồm 8 đơn vị quản lý nhà nước, 13 đơn vị sự nghiệp công lập và 1 Văn phòng Quốc gia về Dân tộc và Miền núi.
Trong quá trình tổ chức lại bộ máy, vấn đề quản lý, sử dụng cơ sở nhà, đất trở thành một nội dung cần được rà soát để bảo đảm tài sản công được bố trí đúng mục đích, đúng đối tượng và phù hợp với quy mô tổ chức mới. Theo Thông báo kết luận thanh tra, tính đến thời điểm thanh tra, Bộ Dân tộc và Tôn giáo quản lý 12 cơ sở nhà, đất. Trước đó, một cơ sở đã được chuyển sang Bộ Công an phục vụ mục đích an ninh, quốc phòng và Bộ tiếp nhận thêm một cơ sở nhà, đất từ Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh.
Trụ sở Bộ Dân tộc và Tôn giáo - số 349 Đội Cấn, phường Ngọc Hà, Hà Nội
Điểm đáng chú ý là sau sắp xếp tổ chức, Bộ báo cáo không có cơ sở nhà, đất dôi dư. Tuy nhiên, kết quả thanh tra cho thấy tại một số địa điểm, diện tích nhà làm việc đang được quản lý, sử dụng lớn hơn tiêu chuẩn, định mức được quy định. Đây là vấn đề cần được xử lý để tránh tình trạng nguồn lực công tiếp tục bị sử dụng chưa tối ưu.
Ba cơ sở sử dụng diện tích vượt định mức
Theo kết luận, công tác quản lý, sử dụng các cơ sở nhà, đất nhìn chung đã được thực hiện theo đúng mục đích và đối tượng. Các đơn vị đã thực hiện kiểm kê, kê khai, công khai và cập nhật cơ sở dữ liệu về tài sản công. Bộ cũng đã ban hành văn bản chỉ đạo, đôn đốc và giao trách nhiệm cho người đứng đầu các đơn vị đang quản lý, sử dụng cơ sở nhà, đất thực hiện rà soát, sắp xếp, xử lý.
Tuy nhiên, hạn chế nổi bật nằm ở việc chưa kịp thời rà soát, báo cáo và đề xuất xử lý phần diện tích nhà làm việc lớn hơn tiêu chuẩn, định mức. Thanh tra trực tiếp chỉ ra ba cơ sở có diện tích vượt mức.
Tại cơ sở nhà, đất số 349 Đội Cấn, phường Ngọc Hà, Hà Nội, là trụ sở Bộ Dân tộc và Tôn giáo, diện tích làm việc thực tế lên tới 12.717,29 m². Tổng số biên chế được giao và số người làm việc thực tế tại các vụ, đơn vị làm việc ở tòa nhà là 365 người. Trong khi đó, diện tích làm việc theo tiêu chuẩn, định mức đối với số biên chế và người làm việc thực tế là 12.062 m². Như vậy, diện tích sử dụng lớn hơn tiêu chuẩn, định mức 655,29 m², toàn bộ là diện tích sử dụng chung.
Tại cơ sở số 135 Lê Thánh Tông, phường Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk, diện tích làm việc thực tế là 940 m², trong khi diện tích theo tiêu chuẩn, định mức đối với 10 biên chế và người làm việc thực tế chỉ là 249,75 m². Phần diện tích lớn hơn tiêu chuẩn, định mức lên tới 690,25 m². Trong số này, 291 m² là diện tích phục vụ công tác của các chức danh và 399,25 m² là diện tích sử dụng chung.
Còn tại cơ sở số 18 Nguyễn Đình Chiểu, phường Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ, diện tích làm việc thực tế là 1.015,5 m², trong khi diện tích theo tiêu chuẩn, định mức đối với 15 người làm việc chỉ là 434,75 m². Phần diện tích vượt lên tới 580,75 m², toàn bộ là diện tích sử dụng chung.
Như vậy, riêng ba địa điểm được thanh tra trực tiếp đã có tổng diện tích sử dụng lớn hơn tiêu chuẩn, định mức khoảng 1.926,29 m². Đây là con số cho thấy yêu cầu sắp xếp lại tài sản công không chỉ nằm ở việc xác định tài sản nào “dôi dư” hay không, mà còn phải đánh giá mức độ phù hợp giữa diện tích sử dụng với quy mô bộ máy và số lượng người làm việc thực tế.
Rà soát trách nhiệm, xử lý phần diện tích vượt chuẩn
Kết luận thanh tra cho rằng những hạn chế trên xuất phát từ cả nguyên nhân khách quan và chủ quan. Về khách quan, sau khi bộ máy được sắp xếp, nhiều văn bản pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công tiếp tục được ban hành, điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung. Trong khi đó, việc ban hành các văn bản thuộc thẩm quyền của Bộ về quản lý, sử dụng tài sản công còn chậm.
Một yếu tố khác là cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ và số lượng biên chế, người làm việc tại các vụ, đơn vị thay đổi đáng kể sau khi Bộ được thành lập. Việc giảm biên chế, giảm số lượng người làm việc theo chủ trương sắp xếp bộ máy đã làm phát sinh phần diện tích đang được quản lý, sử dụng vượt tiêu chuẩn, định mức tại Hà Nội, Đắk Lắk và Cần Thơ.
Tuy nhiên, thanh tra cũng chỉ rõ những nguyên nhân chủ quan. Bộ Dân tộc và Tôn giáo chưa kiểm tra, giám sát trực tiếp đối với các đơn vị được giao quản lý, sử dụng cơ sở nhà, đất trong việc chấp hành quy định về tiêu chuẩn, định mức trụ sở làm việc. Các đơn vị trực tiếp quản lý, sử dụng tài sản cũng chưa chủ động kiểm tra, rà soát, báo cáo và đề xuất xử lý phần diện tích sử dụng lớn hơn quy định.
Bên cạnh đó, công chức, cá nhân được giao nhiệm vụ tham mưu, theo dõi, quản lý cơ sở nhà, đất chưa kịp thời cập nhật các quy định pháp luật về quản lý tài sản công và các quy định liên quan. Những yếu tố này dẫn tới việc nhận diện, xử lý phần diện tích vượt tiêu chuẩn chưa được thực hiện kịp thời.
Từ những tồn tại được chỉ ra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Dân tộc và Tôn giáo ban hành các văn bản thuộc thẩm quyền về tiêu chuẩn, định mức chuyên dùng trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp; đồng thời xây dựng quy chế quản lý, sử dụng tài sản công theo quy định hiện hành.
Đáng chú ý, Bộ được yêu cầu chỉ đạo, xử lý đối với phần diện tích làm việc đang được các vụ, đơn vị quản lý, sử dụng lớn hơn tiêu chuẩn, định mức tại ba địa điểm Hà Nội, Đắk Lắk và Cần Thơ. Đây là yêu cầu trực tiếp nhằm đưa việc sử dụng cơ sở nhà, đất về đúng khuôn khổ quy định.
Không dừng ở việc xử lý diện tích vượt chuẩn, Thanh tra Chính phủ còn yêu cầu Bộ Dân tộc và Tôn giáo rà soát, làm rõ tính chất, mức độ, nguyên nhân và trách nhiệm cụ thể của từng tổ chức, cá nhân có liên quan qua từng thời kỳ. Nếu có đủ căn cứ, cơ sở theo quy định thì tổ chức xem xét trách nhiệm để xử lý nghiêm; trường hợp vượt thẩm quyền phải báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, chỉ đạo.
Từ câu chuyện tại Bộ Dân tộc và Tôn giáo, yêu cầu đặt ra đối với việc sắp xếp tài sản công sau tinh gọn bộ máy cũng trở nên rõ hơn. Một cơ quan có thể không có tài sản được xác định là “dôi dư” theo nghĩa phải thu hồi, nhưng vẫn có thể tồn tại diện tích sử dụng vượt tiêu chuẩn, định mức. Vì vậy, hiệu quả quản lý tài sản công cần được đánh giá không chỉ bằng số lượng tài sản được giữ lại hay xử lý, mà còn bằng mức độ phù hợp giữa tài sản với nhu cầu sử dụng thực tế.
Phượng Hòa