Bộ trưởng Bộ Công Thương cho biết, "vừa qua cơn lốc chứng khoán, bất động sản có tác động nhất định đến nguồn cung xăng dầu. Thông thường những doanh nghiệp làm xăng dầu đều có tham gia ít nhiều bất động sản, chứng khoán, nên nguồn tiền bị vơi đi. Đến kỳ nhập hàng, bối cảnh nhập cao, bán thấp thì họ không có nguồn tiền nhập, là đương nhiên".
Giá xăng dầu ở Việt Nam thấp nhất thế giới?
Sáng 22/10, tại phiên thảo luận tổ của Quốc hội về tình hình kinh tế xã hội, Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên đã có những thông tin về tình hình xăng dầu và quản lý, vận hành thị trường xăng dầu trong thời gian qua.
Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên cho biết, cả thế giới điêu đứng trong vấn đề năng lượng. Giá cao nhưng cũng không có hàng để mua.
“Giá bán lẻ xăng dầu ở Việt Nam duy trì ở ngưỡng từ 21 nghìn – 25 nghìn, cao nhất, ở thời điểm này là 23 nghìn. Giá xăng dầu của chúng ta thấp nhất trong khu vực và có thể nói thấp nhất trên thế giới, trừ Malaysia trợ cấp trong nước thì không nói, còn người nước ngoài sống ở Malaysia vẫn phải mua giá của khu vực, cao hơn bình quân giá của chúng ta” – ông Nguyễn Hồng Diên nói.
Giá xăng dầu của chúng ta thấp nhất trong khu vực và có thể nói thấp nhất trên thế giới. (Ảnh minh họa)
Cũng theo Bộ trưởng Bộ Công Thương, do ảnh hưởng của tình hình thế giới nên biên độ giao động của giá xăng dầu rất cao, trong 10 kỳ điều hành liên tiếp (300 ngày) liên tục giảm, nhưng đến thời điểm này bắt đầu lên. “Như vậy, những DN kinh doanh xăng dầu nhập với giá cao ở kỳ trước nhưng bán giá thấp đương nhiên bị thua lỗ, chưa kể nguồn cung thế giới thiếu” – ông nói.
Đặt vấn đề tại sao có chuyện bảo đảm cung ứng xăng dầu mà lại có chuyện đứt gãy, nhiều cửa hàng đóng cửa, ông Nguyễn Hồng Diên khẳng định, về nguồn cung, Việt Nam chưa bao giờ thiếu nên dư luận cho rằng thiếu nguồn cung trong nước là hoàn toàn không chính xác. Bộ có những cơ sở, số liệu, kiểm tra, đánh giá một cách rất chi tiết.
Có khoảng 3 triệu m3 xăng dầu trong thời điểm cuối tháng 9, giữa tháng 10. Với lượng dự trữ này, ông Diên khẳng định hoàn toàn đáp ứng nguồn cung trong nước tới gần hết tháng 11 và tháng tới các doanh nghiệp tiếp tục sản xuất, nhập khẩu.
“Nguồn cung không thiếu nhưng bán ra thị trường có khó khăn. DN phải mua giá cao, nhập giá cao kỳ trước, bán trong kỳ với giá thấp thì lỗ, mà đã lỗ thì ai dám làm” – ông Diên nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, Bộ trưởng Bộ Công Thương cho rằng hàng loạt chi phí đã lỗi thời, từ lợi nhuận định mức, chi phí định mức, chi phí đưa xăng dầu từ nước ngoài về cảng; chi phí đưa xăng dầu từ nhà máy lọc dầu trong nước về các kho bãi…
Cơn lốc chứng khoán, bất động sản ảnh hưởng đến xăng dầu
Vậy tại sao không xảy ra việc đóng cửa cửa hàng xăng dầu trên phạm vi cả nước, mà chỉ tập trung ở TP HCM, miền Tây? Bộ trưởng nói rõ, quản lý mặt hàng xăng dầu, dư luận đặt vấn đề trách nhiệm thuộc ngành Công Thương.
"Đúng là chúng tôi được giao quản lý mặt hàng này. Nhưng xin thưa là quản lý xăng dầu gồm 7 bộ, ngành và địa phương cùng chịu trách nhiệm quản lý và bảo đảm nguồn cung xăng dầu. Bộ Công Thương chỉ được giao làm sao đảm bảo nguồn cung xăng dầu ra thị trường, quản lý hệ thống phân phối từ doanh nghiệp đầu mối cho tới thương nhân phân phối. Trong hệ thống kinh doanh xăng dầu hiện có 4 tầng nấc: doanh nghiệp đầu mối, thương nhân phân phối (đơn vị nhận hàng từ doanh nghiệp đầu mối), đại lý/tổng đại lý và cửa hàng bán lẻ.
Theo Bộ trưởng, tổng đại lý/đại lý và cửa hàng bán lẻ có khoảng 17.000 cửa hàng, đây là hệ thống do chính quyền các tỉnh, thành phố cấp, quản lý trực tiếp.
"Trong phân phối, chúng tôi có nguồn, nhưng để phân phối được, ngoài kiểm soát, điều phối doanh nghiệp đầu mối, thương nhân phân phối, thì cần sự vào cuộc của chính quyền địa phương quản lý, kiểm soát và xử lý hệ thống đại lý/tổng đại lý. Có như vậy mới đồng bộ", Bộ trưởng cho biết.
Còn thuế, chi phí định mức, chi phí kinh doanh xăng dầu… trong giá xăng dầu là Bộ Tài chính. Bộ Giao thông vận tải đảm bảo lưu thông mặt hàng này. Quản lý chất lượng xăng dầu là Bộ Khoa học Công nghệ, quản lý môi trường là Bộ Tài nguyên môi trường, ông Diên cho biết thêm.
Vậy thì làm sao chỉ xảy ra thiếu hụt xăng dầu ở phía Nam? Nhắc lại câu hỏi này, ông Diên khẳng định, khu vực này có lượng đáng kể xăng dầu trôi nổi, kể cả xăng dầu lậu, giả. Tháng 8 vừa qua bắt được vụ sản xuất, buôn xăng dầu lậu hàng trăm triệu lít. Có lượng xăng trôi nổi như vậy, người kinh doanh không quan tâm tới chi phí định mức, chiết khấu cũng như không quan tâm chuyện mua của ai một cách ổn định.
Giờ siết chặt xăng dầu lậu, chỉ còn xăng dầu chính thống. Mà xăng dầu chính thống, nguồn cung thế giới thiếu, giá biến động nên khó khăn, chiết khấu thấp. Đang kiếm được nhiều tiền, giờ ít hơn, thậm chí lỗ, thì không ai làm.
Bộ trưởng Bộ Công thương cho rằng, cơn lốc chứng khoán, bất động sản ảnh hưởng đến xăng dầu.
Thêm nữa, Bộ trưởng cho hay vừa qua cơn lốc về chứng khoán, bất động sản cũng có những tác động nhất định đến lĩnh vực xăng dầu. Trong đó, có một số ít doanh nghiệp ít nhiều quan tâm vào lĩnh vực bất động sản, chứng khoán, ảnh hưởng tới nguồn tiền trong nhập khẩu, đặc biệt khi giá cả biến động.
Một vấn đề được Bộ trưởng chỉ ra thêm là việc nới room tín dụng cũng ảnh hưởng tới doanh nghiệp. Theo đó, giá xăng dầu trước đây chỉ 50-60 USD/thùng nhưng hiện tăng ở mức cao, thậm chí có thời điểm tăng gấp 2 lần nhưng room tín dụng cho doanh nghiệp không thay đổi, khiến cho các doanh nghiệp làm ăn đứng đắn cũng không đủ tiền nhập hàng.
Về giải pháp, Bộ trưởng khẳng định tới đây sẽ đề xuất sửa đổi Nghị định 95 về kinh doanh xăng dầu, song trước mắt vẫn thực hiện theo quy định, nếu doanh nghiệp vi phạm sẽ xử phạt, thậm chí thu hồi giấy phép.
"Thời gian tới chúng tôi đề xuất hình thức nếu lần 1 kiểm tra phát hiện vi phạm sẽ phạt tiền, lần 2 vẫn vi phạm thì phạt tiền cao hơn và nếu vi phạm lần 3 thì thu hồi vĩnh viễn" - bộ trưởng nói.
Hồng Quang