Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc cho rằng, nhà ở xã hội do nhà nước đầu tư hay do doanh nghiệp đầu tư thì nhà nước phải quy định giá bán để bán, cho thuê đúng đối tượng. Còn nếu không khống chế giá bán tối đa, sẽ rơi vào “kênh” nhà ở thương mại. Cùng với đó, Bộ trưởng đề xuất nhà nước sẽ làm hạ tầng, có đất sạch thì chỉ định để chủ đầu tư làm nhà ở xã hội theo đúng quy hoạch được phê duyệt.
Làm rõ “chi phí hợp lý” được tính vào giá bán
Ngày 5/6, sau khi nghe tờ trình, thẩm tra, Quốc hội thảo luận tại tổ Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi). Nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm thảo luận về các vấn đề liên quan đến nhà ở xã hội đã sửa đổi, bổ sung, trong đó có việc xác định giá bán, giá thuê, giá thuê mua.
Theo Luật Nhà ở hiện hành, việc xác định giá bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở xã hội còn chưa tính đến các chi phí hợp lệ, hợp lý như chi phí tổ chức bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp và các chi phí hợp lý khác... dẫn đến không thu hút được nhiều chủ đầu tư xây dựng nhà ở xã hội.
Vì vậy, dự thảo luật bổ sung chính sách cụ thể như sau: Giá bán được xác định trên cơ sở tính đủ các chi phí để thu hồi vốn đầu tư xây dựng nhà ở... các chi phí hợp lý, hợp lệ của doanh nghiệp (chi phí tổ chức bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp, chi phí hợp lý khác)…
Thẩm tra vấn đề này, tại Ủy ban Pháp luật của Quốc hội đã nhận được đa số phiếu tán thành. Tuy nhiên, theo cơ quan này, để kiểm soát chặt chẽ giá bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở xã hội trên cơ sở hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư, người dân mua, thuê, thuê mua nhà ở xã hội, nhà ở cho lực lượng vũ trang, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu làm rõ các chi phí hợp lý khác được tính vào giá bán hoặc phải quy định các nguyên tắc, điều kiện để chi phí có thể coi là hợp lý, hợp lệ khi tính vào giá bán.
Do đó, Ủy ban Pháp luật khuyến nghị: Có thể tham khảo Điều 9 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp quy định một số nguyên tắc để chi phí được khấu trừ khi tính thu nhập chịu thuế. Ủy ban Pháp luật đề nghị làm rõ đối với các nhà ở xã hội đã hoàn thành trước ngày luật này có hiệu lực thi hành nhưng chưa bán, chưa cho thuê, chưa cho thuê mua hoặc đang cho thuê mua mà chưa đến hạn trả hết tiền thuê mua thì có được áp dụng quy định tại điều này hay không để bảo đảm quyền lợi của các chủ đầu tư nhà ở xã hội. Trường hợp có áp dụng thì cần bổ sung vào điều khoản chuyển tiếp.
Bộ trưởng Hồ Đức Phớc: Nếu không khống chế, giá bán nhà ở xã hội sẽ thành nhà ở thương mại.
Phát biểu tại tổ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc cho rằng, có 2 loại nhà ở xã hội là nhà ở do Nhà nước đầu tư và nhà ở từ nguồn vốn xã hội hóa, tức do doanh nghiệp đầu tư. Theo Bộ trưởng, nếu nhà ở xã hội do Nhà nước đầu tư thì dự thảo cần quy định rõ UBND tỉnh có thẩm quyền giao chủ đầu tư thực hiện và “là người quy định giá bán và giá thuê”.
Nhưng với nhà ở xã hội do doanh nghiệp đầu tư, dự thảo Luật sửa đổi chưa quy định ai quyết định giá bán. Theo Bộ trưởng Hồ Đức Phớc, doanh nghiệp bỏ vốn đầu tư nhưng đất là Nhà nước giao đất sạch, không thu tiền sử dụng đất thì Nhà nước phải khống chế mức bán tối đa thì mới bán và cho thuê đúng đối tượng, nếu không sẽ rơi vào “kênh” nhà ở thương mại.
“Nhà nước phải quyết giá với nhà ở xã hội. Dự án do Nhà nước đầu tư thì bán đúng giá, còn doanh nghiệp đầu tư thì phải quy định giá tối đa. Khi có giá tối đa thì doanh nghiệp sẽ tiết kiệm hơn, có lời hơn”, Bộ trưởng Hồ Đức Phớc nhấn mạnh.
Đề xuất chỉ định chủ đầu tư làm nhà ở xã hội
Ngoài ra, Bộ trưởng Bộ Tài chính cũng nhấn mạnh, phí bảo trì và quản lý nhà ở xã hội phải giao cho UBND tỉnh ban hành, nếu không thì mỗi khu chung cư lại đặt ra một mức phí. Nhà ở xã hội trước đây quy định không quá 5 tầng nên chỉ đi cầu thang bộ, nhưng giờ phải đi thang máy và các hạ tầng hiện đại hơn, đòi hỏi bộ máy quản lý phải chuyên nghiệp.
"Muốn chuyên nghiệp thì phải có kinh phí bảo trì. Mà kinh phí bảo trì do người lao động, những đối tượng sử dụng nhà ở xã hội trả. Đây là những đối tượng nghèo, yếu thế, cho nên phải duyệt giá, phí, chứ không thể để chủ đầu tư tự nâng lên thế nào cũng được", ông Phớc nói.
Theo dự thảo luật: “Căn cứ vào nhu cầu đầu tư xây dựng nhà ở được xác định trong chương trình, kế hoạch phát triển nhà ở của địa phương, UBND cấp tỉnh có trách nhiệm báo cáo HĐND cùng cấp việc dành một tỷ lệ nhất định nguồn tiền thu được từ tiền sử dụng đất, tiền thuê đất của các dự án đầu tư xây dựng nhà ở thương mại, khu đô thị trên địa bàn để thực hiện công tác đền bù, bồi thường, giải phóng mặt bằng (nếu có) và đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật cho các dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội hoặc đầu tư xây dựng dự án nhà ở xã hội, dự án nhà lưu trú công nhân trên phạm vi địa bàn”.
Theo Bộ trưởng Hồ Đức Phớc, Luật Ngân sách nhà nước quy định, các khoản thu ngân sách không quy định nhiệm vụ chi. Tức thu vào để hòa chung vào ngân sách chứ không quy định nhiệm vụ chi những việc cụ thể. "Nếu quy định như dự thảo sẽ rất khó khăn", Bộ trưởng Hồ Đức nhận xét.
Do đó, ông Phớc đề nghị thiết kế lại theo hướng: Nhà nước có trách nhiệm đền bù, bồi thường, giải phóng mặt bằng để giao đất sạch; xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật cho khu vực nhà ở xã hội.
“Chúng ta làm hạ tầng, có đất sạch thì chỉ định để chủ đầu tư làm nhà ở xã hội theo đúng quy hoạch được phê duyệt”, ông Phớc nói.
Phân biệt rõ ràng mục đích thương mại với mục đích ở, tránh đẩy giá nhà lên cao
Đại biểu Nguyễn Trường Giang (Đắk Nông) cho rằng, theo khoản 1 Điều 22 của Hiến pháp, một trong những quyền rất quan trọng của công dân là công dân có quyền có nơi ở hợp pháp. Việc ban hành Luật Nhà ở (sửa đổi) phải tạo lập được cho công dân có chỗ ở hợp pháp, đảm bảo thực hiện quyền của công dân như đã quy định. Tuy nhiên, về tổng thể, Luật Nhà ở mới đang tập trung chủ yếu vào sở hữu nhà ở, xử lý những vấn đề liên quan đến nhà chung cư cũ, nhà ở xã hội, nhà lưu trú công nhân.
Liên quan đến nhà ở kết hợp với mục đích thương mại, đại biểu phản ánh, hiện nay trong dự thảo luật chưa tách bạch được mục đích thương mại với mục đích ở. Khi Nhà nước giao đất cho chủ đầu tư thực hiện các dự án nhà ở thương mại, luôn có sự kết hợp giữa mục đích ở và các mục đích khác, khiến giá nhà ở bị đẩy lên cao. Đại biểu cho rằng cần có sự phân biệt, tách bạch rõ ràng về mục đích sử dụng đất để có những quy định phù hợp với thực tiễn.
Đại biểu Nguyễn Trường Giang (Đắk Nông). (Ảnh Quochoi.vn)
Về xác định giá bán, giá thuê, giá thuê mua nhà ở xã hội không do nhà nước đầu tư xây dựng, đại biểu cơ bản tán thành với quy định tại Điều 84 trong dự thảo luật, theo đó, các chi phí được tính đủ vào giá bán để thu hồi vốn đầu tư của doanh nghiệp, bảo đảm quyền và lợi ích chính đáng của nhà đầu tư.
Tuy nhiên, có ý kiến đề nghị nghiên cứu làm rõ “các chi phí hợp lý khác” được tính vào giá bán hoặc quy định các nguyên tắc, điều kiện để chi phí có thể coi là hợp lý khi tính vào giá bán.
Đại biểu Tạ Thị Yên cho rằng, chính sách nhà ở xã hội của Singapore là một ví dụ thành công về mô hình nhà ở xã hội; đảm bảo cả xã hội được hưởng quyền lợi về nhà ở và khoảng 85% dân số của Singapore sống trong nhà ở công. Do đó, đại biểu đề nghị cần phải có những quy định cụ thể hơn, chi tiết hơn trong chính sách nhà ở xã hội để dễ dàng thực thi trong thực tế, nhất là về quy trình, trình tự thủ tục đầu tư, phân phối, cũng như các tiêu chuẩn, định mức kỹ thuật nhà ở xã hội.
Về tài chính cho phát triển nhà ở, nữ đại biểu đoàn Điện Biên đánh giá, so với Luật Nhà ở hiện hành, dự thảo Luật sửa đổi lần này có một số điểm mới, quy định về các nguồn vốn, nguyên tắc huy động, sử dụng nguồn vốn cho phát triển nhà ở, vay vốn ưu đãi thông qua Ngân hàng Chính sách xã hội để phát triển nhà ở xã hội.
Đại biểu đồng tình với quy định nhiều cơ chế ưu đãi đối với chủ đầu tư nhà ở xã hội như: miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất; ưu đãi về thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp theo pháp luật về thuế; được hưởng lợi nhuận định mức;vay vốn ưu đãi…
Bên cạnh đó, đại biểu cũng ủng hộ ghi vào luật tăng quyền chủ động cho địa phương trong hỗ trợ tài chính cho nhà ở xã hội. Bởi vì chỉ khi đó đối tượng của nhà ở xã hội mới có thể tiếp cận, hay lựa chọn được nhà ở với diện tích hợp lý, chất lượng xây dựng với giá cả phải chăng.
Đinh Hiệu (t/h)