Bí thư Thành ủy Hà Nội: Đề xuất quy định cho phép điều chuyển từ nhà tái định cư sang nhà ở xã hội

Theo Bí thư Thành uỷ Hà Nội, nhà tái định cư ở Hà Nội “thừa vẫn thừa, thiếu vẫn thiếu.” Thừa theo nhu cầu là vì vừa qua, một loạt dự án người dân chỉ nhận tiền, không nhận nhà; còn thiếu vì theo Luật Đất đai, phải có nhà tái định cư mới được triển khai dự án. Từ đó, ông đề xuất có hướng mở hơn trong luật, giao cho cấp tỉnh được điều chuyển từ nhà tái định cư sang nhà ở xã hội...

Đề xuất quy định cho phép điều chuyển từ nhà tái định cư sang nhà ở xã hội

Thảo luận ở tổ về dự án Luật Nhà ở (sửa đổi) tại Kỳ họp thứ 5, Quốc hội khoá XV, Bí thư Thành uỷ, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội Đinh Tiến Dũng nhận định, nhà tái định cư ở Hà Nội “nơi thừa vẫn thừa, nhưng thiếu vẫn thiếu”. Thừa theo nhu cầu vì vừa qua, một loạt dự án người dân chỉ nhận tiền, không nhận nhà, còn thiếu vì theo Luật Đất đai phải có nhà tái định cư mới được triển khai dự án.

Do đó, dự thảo Luật nên cân nhắc hướng mở hơn, hoàn toàn giao cấp tỉnh có thể bố trí từ nhà tái định cư sang nhà ở xã hội và ngược lại để linh hoạt hơn.

“Chẳng lẽ chúng ta bố trí người dân ở phía Nam Hà Nội, phía Tây Hà Nội sang quận Long Biên nhận nhà tái định cư thì rất vô lý. Tình trạng trên dẫn đến hệ quả là nơi thừa vẫn thừa, nơi thiếu vẫn thiếu và rất ách tắc trong việc triển khai các dự án giao thông, dự án trọng điểm của thành phố” - Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội nhấn mạnh.

Về trách nhiệm nhà đầu tư dự án nhà ở thương mại, Bí thư Hà Nội đề nghị bổ sung chế tài bắt buộc trong luật về việc các chủ đầu tư này phải đảm bảo việc đầu tư hạ tầng xã hội. Thực tế có chuyện, làm nhà bán xong nhưng rất thiếu hạ tầng xã hội trong các dự án, như thiếu trường học, bệnh viện.

“Nhiều khu làm nhà ở bán xong nhưng quay đi quay lại rất thiếu hạ tầng xã hội, trường học, bệnh viện. Có những dự án làm 20 năm nay mà chưa xây được trường học trong khi dân vào ở kín mít. Đây là thực tế mà Hà Nội đang phải tập trung giải quyết, thiếu nhiều lắm, cả bệnh viện, bãi đỗ xe”, ông Dũng nêu.

Theo Bí thư Thành uỷ, Hà Nội đang điều hành theo hướng, với các dự án không đầu tư sẽ thu hồi để tiếp tục đầu tư bằng ngân sách hoặc kêu gọi nhà đầu tư thứ phát.

“Rất nhiều khu đô thị thiếu trường học, trong khi dân vào ở trước. Mình nói hài hòa lợi ích nhà nước, nhà đầu tư và người dân nhưng thực tế đang rất thiếu. Hà Nội thậm chí quy định phải hoàn thành hạ tầng trước khi người dân vào ở”, ông Dũng quả quyết.

Muốn cải tạo chung cư, phải thỏa thuận với người dân

Liên quan cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ, Bí thư Thành uỷ Hà Nội nêu các bất cập khi chung cư là sở hữu của người dân nhưng lại quy định cải tạo bằng đầu tư công, hoặc việc người dân đóng góp kinh phí kiểm định nhà chung cư.

“Bây giờ chúng ta muốn cải tạo chung cư, phải thỏa thuận với người dân để người ta vui vẻ rời đi, lại bảo người ta góp tiền để kiểm định thì vô lý. Nhà nước phải có trách nhiệm, nguồn vốn dành cho việc cần thiết thì Nhà nước bỏ ra” – Bí thư Thành uỷ nêu quan điểm.

Bên cạnh đó, Bí thư Thành uỷ Hà Nội cho rằng, cải tạo chung cư cũ phải gắn với tái thiết đô thị và quy định thời hạn sở hữu chung cư mới giải quyết được vấn đề. Thay vì cách làm cải tạo từng tòa, nên cải tạo chung cư theo từng khu. Ví dụ nơi nào có 4-5 tòa chung cư cũ, mỗi tòa 4-5 tầng thì khi đầu tư xây dựng lại, chỉ làm 1-2 tòa và làm cao tầng hơn, còn bên dưới để làm không gian thương mại và dịch vụ, tầng hầm, bãi đỗ xe… Làm như vậy người dân sẽ có không gian sống đảm bảo hơn và nhà đầu tư cũng có lợi ích.

Bí thư Thành uỷ Hà Nội khẳng định, khi quy định chung cư có thời hạn, Nhà nước có trách nhiệm bảo vệ cuộc sống người dân, cưỡng chế di dời khi chung cư xuống cấp, nguy hiểm cũng là bình thường, vì lợi ích của người dân. Hoặc khi chưa đến thời hạn hoặc sát đến thời hạn rồi mà chung cư xuống cấp, người dân tự nguyện đồng tình thì Nhà nước cũng đứng ra làm.

 “Thực tế hiện nay có nhiều nhà chung cư cũ lắp ghép, cơi nới nên Hà Nội rất áp lực, lo lắng; nếu xảy ra cháy nổ, động đất thì không biết hậu quả thế nào. Do đó, cần thiết tính toán lại việc sở hữu chung cư không có thời hạn và phải gắn với tái thiết đô thị”- Bí thư Thành uỷ Hà Nội nhấn mạnh.

Quy định sở hữu chung cư vô thời hạn chủ đầu tư được hưởng lợi?

Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội Nguyễn Ngọc Tuấn cho hay, vấn đề cần quan tâm khi triển khai xây dựng các dự án, đó là phải đảm bảo đủ điều kiện an toàn PCCC. Vấn đề sở hữu chung - riêng giữa chủ đầu tư - cư dân - quản lý chung cư cũng cần phải quan tâm, kể cả khu vực để xe đạp cho người khuyết tật cũng có tranh chấp phức tạp. Sau này nên chăng trong bản vẽ thiết kế của Sở Xây dựng nên nghiên cứu cả vấn đề này.

“Liên quan cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ, Chính phủ đã có Nghị định 69/2021/NĐ-CP, nhưng ngoài rà soát, cần tính toán hài hòa lợi ích của người dân, doanh nghiệp, nhà nước. Đồng thời, khi xây dựng, cải tạo cần gắn với vấn đề quy hoạch để đảm bảo đồng bộ” - Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội Nguyễn Ngọc Tuấn nhấn mạnh.

Phát biểu thảo luận, đại biểu Hoàng Văn Cường bày đồng tình với dự thảo cũ của Bộ Xây dựng theo hướng chung cư phải có thời hạn của công trình. Trong trường hợp chung cư hết thời hạn, kiểm định vẫn tốt thì tiếp tục sử dụng, còn không bảo đảm thì phá dỡ.

Theo đại biểu Cường, nhà chung cư sở hữu dài hạn có giá 40 triệu/m2, nhưng chỉ sở hữu 50 năm thì giá chỉ 30 triệu/m2. Đại biểu Cường đặt câu hỏi giá chênh lệch rất nhiều như vậy thì ai là người hưởng lợi? Theo đại biểu, quy định như hiện nay thì chính chủ đầu tư hiện nay là đơn vị được hưởng lợi. Đưa ra thời hạn, nhiều ý kiến phản đối vì lợi ích của chủ đầu tư.

Đại biểu Cường cho rằng đất dành xây dựng nhà chung cư không nên có sổ đỏ vĩnh viễn mà nên là đất thuê có thời hạn 50-70 năm. Nếu quy định như vậy, tiền thuê đất sẽ rẻ hơn rất nhiều và người mua nhà sẽ được hưởng lợi.

Đại biểu Nguyễn Trúc Anh (Bí thư Huyện ủy Hoài Đức, TP Hà Nội) cho biết ở nhiều nước, tỉ lệ nhà ở có niên hạn sử dụng chiếm 70%, nhà ở lâu dài chiếm 30%. Xu hướng vợ chồng trẻ ở đô thị hiện nay cũng muốn sở hữu nhà có niên hạn hơn là tài sản mang tính kế thừa. Do vậy, đại biểu ủng hộ quy định chung cư có niên hạn.

Hồng Quang