Bộ Xây dựng đề nghị UBND TP.HCM kiểm tra, xử lý thông tin người dân phản ánh về việc khi làm hồ sơ đăng ký mua nhà ở xã hội, cán bộ UBND xã/phường nơi đăng ký tạm trú yêu cầu đương đơn phải có bản sao công chứng giấy chứng nhận nhà đất nơi ở trọ.
Kểm tra, xử lý nghiêm sai phạm
Mới đây, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh ký Văn bản gửi UBND TP.HCM về việc kiểm tra thông tin liên quan đến mua nhà ở xã hội (NƠXH) trên địa bàn cần phải có bản sao công chứng “sổ đỏ… nhà trọ”.
Theo đó, cuối tháng 10/2023, dư luận và trên các phương tiện thông tin đại chúng có phản ánh nội dung liên quan đến việc mua nhà ở xã hội tại TP.HCM, như “muốn mua nhà ở xã hội phải nộp thêm bản sao công chứng sổ đỏ của ngôi nhà… đang thuê trọ (tạm trú), phải thu thập căn cước công dân của tất cả các thành viên trong gia đình, xác nhận điều kiện thu nhập, thực trạng nhà ở…”.
Ngay sau khi có phản ánh từ dư luận, căn cứ quy định tại khoản 5 Điều 30 của Nghị định số 100/2015/NĐ-CP ngày 20/10/2015 của Chính phủ về phát triển, quản lý nhà ở xã hội, Bộ Xây dựng đề nghị UBND TP.HCM chỉ đạo các cơ quan chức năng của Thành phố kiểm tra, giải quyết nội dung nêu trên (nếu có), đảm bảo thực hiện đúng các quy định của pháp luật, không làm phát sinh thủ tục ngoài quy định gây khó khăn cho người dân trong tiếp cận NƠXH.
Đồng thời, Bộ Xây dựng đề nghị xử lý nghiêm các vi phạm (nếu có) theo đúng thẩm quyền và báo cáo kết quả giải quyết về Bộ trước ngày 15/11/2023.
Nhiều người cho biết nộp hồ sơ mua nhà ở xã hội nhiều năm, hoàn tất nhiều thủ tục phức tạp nhưng vẫn chưa mua được nhà. (Ảnh minh họa)
Hiện tượng được phản ánh bởi dư luận, chúng tôi cho rằng là rào cản trong hàng loạt thủ tục mà người dân muốn được thuê, mua nhà ở xã hội phải trải qua trước khi nộp hồ sơ, chưa kể những khó khăn trong các khâu hoàn thành hồ sơ, đi ngược lại chủ trương, chính sách hỗ trợ, phát triển NƠXH và cải cách thủ tục hành chính của Trung ương.
Thời gian qua, thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước, Chính phủ về thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội, Bộ Xây dựng đã tham mưu trình Chính phủ ban hành Nghị định số 49/2021/NĐ-CP ngày 01/4/2021 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 100/2015/NĐ-CP ngày 20/10/2015 của Chính phủ về phát triển và quản lý NƠXH. Có đưa ra những tháo gỡ khó khăn, đề xuất các cơ chế chính sách thông thoáng, rút ngắn các thủ tục không cần thiết, tạo điều kiện cho doanh nghiệp, người dân trong đầu tư xây dựng, thuê mua NƠXH.
Bên cạnh đó, Bộ Xây dựng cũng ban hành Thông tư số 09/2021/TT-BXD hướng dẫn thực hiện một số nội dung liên quan đến phát triển nhà ở xã hội. Trong Thông tư này đã dành một Chương quy định cụ thể về mẫu giấy tờ chứng minh đối tượng, điều kiện để được hưởng chính sách hỗ trợ; thông tin các đối tượng được mua, thuê, thuê mua nhà ở xã hội và hợp đồng mua bán, thuê, thuê mua NƠXH. Các quy định này đã góp phần minh bạch hóa thủ tục hành chính giúp cho người dân khi đăng ký mua, thuê, thuê mua NƠXH.
Hiện nay, dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) đang được các Đại biểu Quốc hội khóa XV trao đổi, cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 6 và dự kiến bấm nút thông qua vào cuối tháng 11/2023 này. Dự thảo Luật với nhiều chính sách mới thúc đẩy phát triển NƠXH và tạo cơ chế tiếp cận NƠXH dễ dàng hơn, minh bạch hơn cho người dân có thu nhập thấp.
Mua nhà xã hội phải có bản sao công chứng sổ hồng nơi trọ?
Trước đó, như báo chí đã phản ánh về những khó khăn của một số người dân khi làm hồ sơ đăng ký mua NƠXH tại TP.HCM.
Cụ thể, theo bà L.T.D (ngụ TP.Thủ Đức), năm 2019, bà bắt đầu làm hồ sơ đăng ký mua căn hộ tại một dự án chung cư NƠXH trên địa bàn TP.Thủ Đức. Trong thành phần hồ sơ có thủ tục bắt buộc phải có giấy “xác nhận thực trạng nhà ở” của UBND cấp xã/phường nơi đương đơn đăng ký thường trú/tạm trú.
Vì chưa có nhà riêng, sau khi khai vào mục “chưa có nhà ở thuộc sở hữu hộ gia đình”, bà D. nộp giấy “xác nhận thực trạng nhà ở” cho UBND phường nơi tạm trú. Tuy nhiên, UBND phường yêu cầu bà phải có bản sao công chứng giấy chứng nhận nhà đất nơi ở trọ.
Nhiều lần nài nỉ, cuối cùng bà D. cũng được chủ trọ cung cấp cho một bản sao công chứng giấy chứng nhận nhà đất nơi trọ. Nhưng trong giấy xác nhận cho bà D, cán bộ UBND phường viết thêm rằng “bà D. chưa sở hữu nhà ở tại phường”.
Bà D. nộp giấy xác nhận này lên Sở Xây dựng TP.HCM thì bị trả về. Người thụ lý hồ sơ tại Sở Xây dựng nói với bà D. rằng cán bộ UBND phường không được viết gì thêm, chỉ cần ký tên, đóng dấu theo mẫu.
Theo bà D., cán bộ phường nói chỉ xác nhận việc bà chưa có nhà tại phường này thôi, còn việc bà có sở hữu nhà tại nơi khác hay không thì họ không thể xác nhận được.
5 năm qua, chỉ với thủ tục “xác nhận thực trạng nhà ở” như trên nhưng bà D. vẫn chưa làm xong.
Khi xác nhận hồ sơ mua nhà ở xã hội, nhiều địa phương yêu cầu người nộp phải bổ sung bản sao công chứng của… nhà trọ, dù không có trong quy định. (Ảnh minh họa)
Theo ông Huỳnh Thanh Khiết, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM, thời gian qua, đơn vị nhận được rất nhiều phản ánh của chủ đầu tư lẫn người mua nhà NƠXH về thủ tục “xác nhận thực trạng nhà ở”.
Hầu hết người mua NƠXH đều khai “chưa có nhà ở thuộc sở hữu hộ gia đình”. Thực tế, nhiều UBND cấp xã/phường không chịu xác nhận theo mẫu, có trường hợp xác nhận thì viết thêm “đương đơn tự cam kết và tự chịu trách nhiệm”.
Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM cho biết, những xác nhận như trên không đúng theo yêu cầu của Thông tư 09/2021. Nhưng nếu yêu cầu xác nhận theo mẫu thì gây khó khăn cho chính quyền địa phương, gây ách tắc trong việc giải quyết hồ sơ đăng ký mua NƠXH.
Từ vướng mắc đó, Sở Xây dựng đã có văn bản trình để UBND TP.HCM kiến nghị Bộ Xây dựng hướng dẫn lại thủ tục “xác nhận thực trạng nhà ở” hoặc chấp nhận cách xác nhận của UBND cấp xã/phường theo hướng đương đơn tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về thông tin đã cung cấp và sẽ bị thu hồi nhà nếu khai gian dối.
Hồng Quang