Bộ Xây dựng yêu cầu công khai thông tin, thị trường bất động sản hết "sốt ảo"?

Bộ Xây dựng mới đây đã có văn bản đề nghị UBND các tỉnh, thành kiểm tra hạ tầng kỹ thuật công nghệ thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản để triển khai thực hiện Nghị định số 44/2022/NĐ-CP.

Kiểm tra hạ tầng kỹ thuật thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản

Mới đây, Bộ Xây dựng vừa có công văn 2653/BXD-QLN về việc đề nghị UBND các tỉnh, thành kiểm tra hạ tầng kỹ thuật công nghệ thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản để triển khai thực hiện Nghị định số 44/2022/NĐ-CP.

Theo đó, Bộ Xây dựng yêu cầu UBND các tỉnh, thành thực hiện kiểm tra việc đảm bảo hạ tầng kỹ thuật công nghệ thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản (máy chủ, máy trạm); chỉ đạo Cơ quan quản lý hệ thống thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản xây dựng thực hiện các giải pháp về an ninh, an toàn thông tin; Trực tiếp hoặc giao tổ chức có đủ điều kiện năng lực đảm nhận thực hiện quản lý, vận hành các máy chủ, thiết bị tin học, mạng máy tính, bảo đảm sự vận hành của hệ thống.

Khi hệ thống phần mềm được hoàn thiện, UBND cấp tỉnh có trách nhiệm cấp và giao quyền truy cập cho cơ quan, tổ chức, cá nhân để kê khai, chia sẻ, cung cấp thông tin, dữ liệu và khai thác, sử dụng thông tin, dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản.

Bộ Xây dựng cũng yêu cầu UBND các tỉnh thành phố trực thuộc Trung ương, chỉ đạo Cơ quan quản lý hệ thống thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản (Sở Xây dựng hoặc cơ quan chuyên môn quản lý nhà ở và thị trường bất động sản địa phương cấp tỉnh) trong việc xử lý thông tin, dữ liệu trước khi được tích hợp và lưu trữ vào cơ sở dữ liệu để đảm bảo tính hợp lý, thống nhất.

Bộ giao Sở Xây dựng hoặc cơ quan chuyên môn quản lý nhà ở và thị trường bất động sản địa phương cấp tỉnh chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan xây dựng Quy chế phối hợp xây dựng, duy trì hệ thống thông tin, chia sẻ, cung cấp thông tin, dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản địa phương; Tổ chức vận hành hệ thống thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản tại địa phương.

Đồng thời chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan thu thập các thông tin liên quan đến nhà ở và thị trường bất động sản địa phương; tiếp nhận các thông tin liên quan đến nhà ở và thị trường bất động sản địa phương do cơ quan, tổ chức, cá nhân chia sẻ, cung cấp; Chia sẻ, cung cấp thông tin cho các cơ quan, tổ chức, cá nhân có nhu cầu khai thác, sử dụng thông tin theo quy định của pháp luật.

Đối với các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Bộ Xây dựng đề nghị phối hợp với Bộ trong việc kết nối, chia sẻ thông tin từ các cơ sở dữ liệu có liên quan do Bộ, ngành quản lý, đồng thời đảm bảo cho việc duy trì, kết nối, chia sẻ thông tin với cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản.

Nhiều bất cập hệ thống thông tin

Trước đó, trong báo cáo đánh giá tình hình thị trường bất động sản 6 tháng đầu năm 2022, Viện Kinh tế xây dựng (Bộ Xây dựng) cho biết ngay sau khi kỳ nghỉ Tết Nguyên đán kết thúc đã xuất hiện hiện tượng Sốt đất cục bộ tại một số địa phương do các đối tượng môi giới lợi dụng thông tin tại địa phương có quy hoạch đầu tư các dự án lớn để thổi giá, tạo nên những cơn Sốt đất ảo.

Trước tình trạng này, chính quyền địa phương đã có những chính sách quản lý kịp thời đã khiến cho các cơn Sốt đất nhanh chóng hạ nhiệt. Tuy nhiên, giá chào bán đất nền sau các đợt tăng nóng tuy có giảm nhưng vẫn giữ ở mức cao so với thời điểm trước đó.

Trong những tháng cuối năm, Bộ yêu cầu các địa phương cần tiếp tục kiểm soát chặt chẽ hoạt động khai thác, sử dụng đất; cung cấp thông tin đầy đủ, kịp thời, minh bạch về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, lộ trình triển khai các dự án; phát hiện và xử lý triệt để các đối tượng đưa tin sai sự thật, gây ảnh hưởng tiêu cực đến thị trường.

Trước đó, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 44/2022/NĐ-CP về xây dựng, quản lý và sử dụng hệ thống thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản; trong đó có quy định cho phép các cơ quan, tổ chức, cá nhân có nhu cầu sử dụng thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản được nộp kinh phí khai thác sử dụng.

Cụ thể, từ 15/8/2022 người dân khi trả phí sẽ được khai thác, sử dụng các dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản, gồm: Hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật về nhà ở và đất ở do Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ngành ban hành theo thẩm quyền.

Số liệu, kết quả, báo cáo của các chương trình điều tra, thống kê quốc gia về nhà ở. Các thông tin, dữ liệu về chương trình, kế hoạch phát triển nhà ở và kết quả thực hiện phát triển nhà ở trên toàn quốc được tổng hợp từ cơ sở dữ liệu nhà ở địa phương.

Hệ thống cơ sở dữ liệu về nhà ở địa phương, gồm: hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về nhà ở và đất ở do địa phương ban hành; số liệu, kết quả, báo cáo của các chương trình điều tra, thống kê về nhà ở tại địa phương (số lượng và diện tích nhà ở, dân số khu vực đô thị, nông thôn); các thông tin, dữ liệu về việc thực hiện chương trình kế hoạch phát triển nhà ở trên địa bàn với các trường hợp: nhà ở thương mại, nhà ở xã hội, nhà ở công vụ, nhà ở - đất ở để phục vụ tái định cư, nhà ở hỗ trợ theo các chính sách.

Các thông tin, dữ liệu về biến động liên quan đến quá trình quản lý, sử dụng nhà ở, đất ở trên địa bàn, gồm: Số lượng, diện tích về nhà ở đô thị, nông thôn; Số lượng nhà ở, đất ở được cấp Giấy chứng nhận sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất…

Chia sẻ với báo chí về nội dung này, PGS. TS. Trần Kim Chung - Nguyên Phó Viện trưởng, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương chỉ rõ, tại Việt Nam đang có nhiều bất cập đối với hệ thống thông tin đất đai , nhà ở và bất động sản. Thứ nhất, thể chế trong lĩnh vực này chậm được hoàn thiện, đặc biệt là một số quy định thiếu đồng bộ, chưa phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, thúc đẩy tính minh bạch, an toàn của các giao dịch.

Thứ hai, mô hình cơ quan đăng ký quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất chưa phù hợp, còn lúng túng trong quá trình tiếp nhận, giải quyết hồ sơ của người dân, doanh nghiệp. Thứ ba, quy trình đăng ký thủ công, tồn tại nhiều sai sót, dễ dẫn đến tình trạng nhũng nhiễu từ phía cán bộ đăng ký. Thứ tư, thông tin về quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất trong một số trường hợp đã không phản ánh chính xác, từ đó dẫn đến tranh chấp, khiếu nại kéo dài, gây bức xúc trong xã hội.

Thực tế còn cho thấy, Việt Nam chưa có các chỉ số giá đất đai, nhà ở, bất động sản cũng như chỉ số thị trường đất đai, nhà ở, bất động sản được công bố chính thức bởi Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Xây dựng hay Tổng cục Thống kê.

"Năm 2009, Bộ Xây dựng đã đưa vào tính thử các chỉ số liên qua đến giá và thị trường bất động sản. Tuy nhiên, do nhiều lý do và nguyên nhân, đến nay, các chỉ số của Bộ Xây dựng vẫn chưa được chính thức công bố. Tương tự như vậy, Tổng cục Thống kê cũng đã có sự án về điều tra, tính toán chỉ số giá thị trường bất động sản từ năm 2018. Tuy vậy, đến nay, chỉ số giá bất động sản chính thức của Tổng cục Thống kê cũng vẫn chưa hiện thực" - ông Chung dẫn chứng.

Theo ông Chung, Quốc hội cần ban hành các luật Đất đai, Nhà ở và Kinh doanh bất động sản mới, đáp ứng được yêu cầu của sự phát triển kinh tế xã hội đất nước trong giai đoạn đến năm 2030 và tầm nhìn 2045. Trong đó, nội dung thông tin đất đai, nhà ở và thị trường bất động sản phải tương thích, phối hợp với nhau thành một chỉnh thể thống nhất.

Đưa vào các Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản nội dung tính toán các chỉ số giá đất, giá nhà, giá bất động sản; chỉ số thị trường đất đai, thị trường nhà ở và thị trường bất động sản theo hướng: Cập nhật tự động theo thời gian; Thông tin phải phủ trùm cả nước; Thông tin đất đai, nhà ở, bất động sản phải kết nối thông tin với dữ liệu cá nhân (Căn cước công dân…); Thông tin phải công khai, minh bạch và dự báo được; Sử dụng thông tin có tính phí…

"Giao cơ quan quản lý đất đai, nhà ở và thị trường bất động sản công bố chỉ số giá, chỉ số thị trường đất đai, nhà ở, bất động sản hàng tháng, hàng quý, 6 tháng và hàng năm. Đưa chỉ số đất đai, nhà ở và bất động sản vào tiêu chí thống kê của hệ thống thống kê quốc gia" - ông Chung đề xuất.

Hồng Quang