6 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam đạt 69 triệu USD, tăng 67% so với cùng kỳ năm 2025. Kết quả này cho thấy dư địa tăng trưởng của ngành còn lớn, song để hướng tới mục tiêu 250 - 350 triệu USD, thậm chí 500 triệu USD vào năm 2030, cá rô phi Việt Nam cần chuyển mạnh sang sản xuất quy mô, kiểm soát chất lượng, chế biến sâu và đa dạng hóa thị trường.
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam trong 6 tháng đầu năm 2026 ghi nhận mức tăng trưởng tích cực. Kim ngạch đạt 69 triệu USD, tăng 67% so với cùng kỳ năm 2025. Riêng tháng 6, xuất khẩu đạt 7 triệu USD, giảm 32% so với cùng kỳ, cho thấy tốc độ tăng trưởng có dấu hiệu chững lại trong ngắn hạn. Tuy nhiên, kết quả lũy kế 6 tháng vẫn phản ánh rõ tiềm năng mở rộng của ngành hàng này.
Triển vọng đến năm 2030 được đánh giá tích cực khi nhu cầu cá rô phi trên thị trường thế giới tiếp tục mở ra nhiều cơ hội cho các nhà cung cấp mới. Mỹ vẫn là một trong những thị trường tiêu thụ lớn, dù nhu cầu và chính sách thương mại có thể tiếp tục biến động. Trong khi đó, xu hướng đa dạng hóa nguồn cung, giảm phụ thuộc vào một số nguồn cung truyền thống, trong đó có Trung Quốc, đang tạo thêm dư địa cho cá rô phi Việt Nam.
Cùng với nhu cầu thị trường, cơ cấu sản phẩm cũng đem lại cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam. Nhu cầu đối với phile đông lạnh và các sản phẩm cá rô phi có giá trị gia tăng được kỳ vọng tiếp tục tăng, phù hợp với năng lực chế biến của Việt Nam. Đây cũng là hướng đi giúp ngành giảm dần sự phụ thuộc vào cạnh tranh về giá và nâng cao giá trị của sản phẩm xuất khẩu.
Từ mở rộng sản lượng đến xây dựng chuỗi cung ứng
Để tận dụng cơ hội, việc gia tăng sản lượng cần đi cùng với xây dựng chuỗi cung ứng có kiểm soát và khả năng truy xuất nguồn gốc. Việc mở rộng các vùng nuôi tập trung, kiểm soát chất lượng con giống, thức ăn và quy trình nuôi sẽ là nền tảng để nâng cao tính ổn định của nguồn nguyên liệu.
Cùng với đó, việc áp dụng các tiêu chuẩn như VietGAP, GlobalGAP sẽ giúp sản phẩm đáp ứng tốt hơn các yêu cầu ngày càng cao của thị trường nhập khẩu. Đây cũng là điều kiện quan trọng để ngành cá rô phi nâng cao khả năng cạnh tranh khi các thị trường ngày càng chú trọng đến chất lượng, an toàn thực phẩm và tính minh bạch của chuỗi cung ứng.
Một hướng đi quan trọng khác là gia tăng tỷ trọng các sản phẩm chế biến sâu. Thay vì chủ yếu cạnh tranh về giá với những nhà cung cấp lớn như Trung Quốc, cá rô phi Việt Nam có thể tạo lợi thế thông qua các dòng sản phẩm phile chất lượng cao, sản phẩm chia khẩu phần, tẩm bột, chế biến sẵn và các sản phẩm được thiết kế phù hợp với nhu cầu riêng của từng thị trường.
Việc phát triển các sản phẩm giá trị gia tăng không chỉ giúp nâng cao giá trị xuất khẩu mà còn mở rộng khả năng tiếp cận các phân khúc tiêu dùng mới. Đây được xem là hướng phù hợp với lợi thế về năng lực chế biến của ngành thủy sản Việt Nam, đồng thời giúp cá rô phi từng bước xây dựng vị thế riêng thay vì chỉ tham gia vào phân khúc cạnh tranh về giá.
Mở rộng thị trường, hướng tới mục tiêu 500 triệu USD
Về thị trường, bên cạnh Mỹ, cá rô phi Việt Nam còn có cơ hội mở rộng xuất khẩu sang EU, Trung Đông, Canada và Australia. Việc đa dạng hóa thị trường sẽ giúp ngành giảm mức độ phụ thuộc vào một số thị trường nhất định, đồng thời tạo thêm dư địa tăng trưởng khi nhu cầu tiêu thụ thủy sản tại nhiều khu vực tiếp tục thay đổi.
Với vị trí địa lý thuận lợi và năng lực chế biến ngày càng được cải thiện, Việt Nam cũng có thể từng bước trở thành một nguồn cung cá rô phi quan trọng tại châu Á. Điều này mở ra hướng phát triển dài hạn cho ngành, thay vì chỉ tập trung khai thác một số thị trường truyền thống.
Từ nay đến năm 2030, ngành cá rô phi Việt Nam có thể hướng tới kịch bản xuất khẩu khoảng 250–350 triệu USD. Trong trường hợp hình thành được chuỗi sản xuất quy mô lớn, đồng bộ từ con giống, vùng nuôi đến chế biến và thị trường, kim ngạch xuất khẩu có thể hướng tới mốc 500 triệu USD.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, ngành cá rô phi cần chuyển từ mô hình sản xuất phân tán sang phát triển vùng nuôi quy mô, có chứng nhận và truy xuất nguồn gốc; đồng thời đẩy mạnh chế biến sâu và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Khi các khâu từ sản xuất nguyên liệu, kiểm soát chất lượng đến chế biến và tiêu thụ được kết nối chặt chẽ, cá rô phi có cơ sở để trở thành một ngành hàng xuất khẩu có giá trị và vị thế riêng của thủy sản Việt Nam vào năm 2030.
Trung Anh