Các công ty tái chế pin xe điện vẫn chưa thể 'ăn nên làm ra'?

Doanh số bán ô tô và xe tải điện đang tăng mạnh, ngành công nghiệp ô tô và pin đang được đầu tư hàng tỷ đô la để nâng cấp và xây dựng các nhà máy. Xe điện có thể giúp giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu, nhưng pin lại gây ra những vấn đề riêng, đặc biệt là yêu cầu xử lý các chất thải độc hại.

May mắn thay, những thành phần pin xe điện cũng có khả năng tái sử dụng cao. Giờ đây, một cuộc đua đang diễn ra để thu thập và tái chế pin lithium-ion đã qua sử dụng. Các nhà đầu tư mạo hiểm, các nhà sản xuất ô tô và các công ty năng lượng đang đổ tiền vào hàng chục công ty tái chế khởi nghiệp ở Bắc Mỹ, châu Âu và một số nơi khác.

“Chúng ta đang loại bỏ nhiên liệu hóa thạch và các sản phẩm sử dụng nhiều carbon ra khỏi toàn bộ xã hội”, Gavin Harper - một nhà nghiên cứu tại Đại học Birmingham ở Anh, người nghiên cứu về tái chế pin cho biết chúng ta không thể đánh giá thấp quy mô của thách thức đó, bởi “nhu cầu sẽ là rất lớn”. Bất chấp sự lạc quan đó, ngành kinh doanh mới này phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức bởi sẽ có rất ít pin để tái chế trong hơn một thập kỷ tới đây.

Tesla, công ty thống trị mảng kinh doanh xe điện bắt đầu bán ô tô từ năm 2008 và cho đến năm 2017 bán được chưa đến 100.000 xe mỗi năm. Ngày nay, dù có nhiều nguồn khác để tái chế, bao gồm cả xe hybrid và đồ điện tử tiêu dùng, nhưng nguồn cung hạn chế và việc thu gom có ​​thể gặp nhiều trở ngại. Điều này đang khiến các công ty tái chế rơi vào tình thế khó khăn.

Bản thân các doanh nghiệp tái chế cần nguồn lực rất lớn cho đầu tư nhà xưởng, máy móc và công nhân nếu muốn chiếm lĩnh thị trường cũng như vượt trội hơn đối thủ cạnh tranh. Nhưng nếu họ đầu tư quá nhanh, họ có thể hết tiền trước khi rất nhiều bình ắc quy già cỗi cập bến.

Các công ty cũng phải tìm ra cách để thu thập và tháo dỡ pin, họ cần nhiều thợ tháo dỡ hơn cũng như phải có bãi phế liệu và các nhóm phi lợi nhuận. Bởi pin vốn dễ cháy, chúng được đóng gói cũng như chế tạo bằng các kiểu máy khác nhau nên việc tháo rời chúng có thể phức tạp và nguy hiểm.

Trong số các công ty tái chế pin, Redwood Materials đang là doanh nghiệp nổi trội. Công ty này được thành lập bởi JB Straubel - cựu giám đốc điều hành hàng đầu của Tesla đã huy động được hơn 1 tỷ đô la Mỹ (tương đường khoảng 24 ngàn tỷ đồng) từ các nhà đầu tư. Redwood chủ yếu sản xuất vật liệu pin, pin của hãng này chủ yếu được làm từ kim loại thu hồi hoặc nguyên liệu khai thác. Hãng này cũng đã thiết lập quan hệ đối tác tái chế với Ford Motor, Toyota, Volkswagen và Volvo…

Tuần trước, Redwood công bố khoản đầu tư khổng lồ 3,5 tỷ đô la Mỹ cho nhà máy ở Nam Carolina, một khu vực đang nhanh chóng trở thành trung tâm sản xuất pin và xe điện của Mỹ. Lãnh đạo Redwood cho biết tất cả pin đều trải qua quá trình ngâm hóa chất và các quy trình khác để cô lập và chiết xuất các kim loại cụ thể. Dù vậy, hãng vẫn buộc phải mua kim loại nguyên chất vì không có đủ pin cũ và phế liệu để thực hiện việc tái chế.

Theo các chuyên gia, có thể mất nhiều năm để tái chế trở thành một ngành phát triển mạnh ở Hoa Kỳ, hay kể cả ở những quốc gia khác như Việt Nam. Hiện chúng ta có tương đối ít xe điện đang lưu thông trên đường, trong khi các xe đang sử dụng hầu hết là xe mới. Điện thoại thông minh, máy tính xách tay và các thiết bị điện tử khác cũng chứa pin lithium-ion, nhưng chúng rất khó thu thập và không đủ để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của ngành công nghiệp ô tô.

Trong bối cảnh đó, các nhà lập pháp và các nhóm môi trường muốn việc tái chế diễn ra nhanh hơn để cắt giảm lượng khí thải carbon, bảo vệ quốc gia khỏi sự phụ thuộc quá mức vào các nhà sản xuất nước ngoài, đồng thời thúc đẩy việc xử lý pin an toàn hơn. Chẳng hạn, Đạo luật Giảm lạm phát do Tổng thống Mỹ Joe Biden ký vào mùa hè đã yêu cầu tỷ lệ ngày càng tăng các khoáng chất có giá trị trong pin phải có nguồn gốc trong nước hoặc từ một đồng minh thương mại trước khi các phương tiện đủ điều kiện nhận được khoản tín dụng thuế ưu đãi. Liên minh châu Âu gần đây cũng đã yêu cầu một lượng nội dung tái chế tối thiểu trong tất cả các loại pin xe điện.

Nhờ có nhiều ưu đãi, xe điện đang nhanh chóng trở thành xu thế toàn cầu, đi kèm với đó là các nhà máy pin khổng lồ đang được mọc lên trên khắp thế giới. Những nhà máy đó có thể cung cấp cho các nhà tái chế rất nhiều vật liệu pin bị lỗi hoặc dư thừa, đặc biệt là những năm đầu sản xuất. Theo một báo cáo gần đây của Sarah Colbourn, nhà phân tích tại Benchmark Mineral Inteligence, Mỹ cho biết phế liệu như vậy sẽ chiếm khoảng 78% vật liệu có thể tái chế trên toàn cầu vào năm 2025, đây vẫn là nguồn chính cho các nhà tái chế cho đến giữa những năm 2030, khi pin đã qua sử dụng trở nên dễ tiếp cận.

Tuy nhiên, việc tái chế những viên pin chết đó sẽ không dễ dàng. Các vật liệu tương tự từ các nhà máy được xử lý theo lô, pin đã qua sử dụng có nhiều hình dạng và kích cỡ khác nhau nên sẽ gây nhiều khó khăn cho các nhà tái chế. Trong khi hầu hết các công ty ô tô và nhà sản xuất pin đều tỏ ra ít quan tâm đến điều này, thay vào đó, họ đang nghiên cứu các phương pháp khác nhau để tạo ra những chiếc ô tô có tính cạnh tranh cao hơn và có thể di chuyển xa hơn trong một lần sạc, điều này càng tạo thêm áp lực với các doanh nghiệp tái chế.

Pin xe điện có tuổi thọ kéo dài từ 15 đến 20 năm. Ngay cả sau thời gian đó, nhiều loại pin sẽ tìm thấy cuộc sống thứ hai, chẳng hạn như dùng pin cũ để lưu trữ năng lượng gió và mặt trời khi trời không có gió hoặc nắng trước khi chúng được tái chế.

Theo các nhà nghiên cứu, sẽ không có nhiều vật liệu để tái chế trong một thời gian dài nữa. Đó rõ ràng là một điều tích cực, vì lý do chính là do pin nằm trong ô tô, nhưng ngành công nghiệp tái chế sẽ ra sao khi mà nguồn cung cho tái chế pin còn rất hạn chế.

Theo New York Times

Thái Đạt (lược dịch)