Nguồn cung gạo toàn cầu suy giảm, nhiều quốc gia đang có kế hoạch tăng cường kho dự trữ quốc gia, đây được xem là cơ hội cho các doanh nghiệp xuất khẩu gạo Việt Nam.
Nguồn cung gạo toàn cầu suy giảm trong khi sản xuất ngũ cốc tại châu Á dự báo đối mặt với thời tiết khô nóng (các nhà khí tượng thủy văn nhận định hình thái thời tiết El Nino sẽ xuất hiện trong nửa cuối năm 2023), đe dọa nguồn cung và làm tăng rủi ro lạm phát giá thực phẩm.
Do đó, nhiều quốc gia đang có kế hoạch tăng cường kho dự trữ quốc gia, đây được xem là cơ hội cho các doanh nghiệp xuất khẩu gạo Việt Nam.
Trong báo cáo tháng 3 của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), cơ quan này đã nâng dự báo sản lượng sản xuất gạo toàn cầu trong niên vụ 2022-2023 lên mức 509,9 triệu tấn, tăng 1,4% so với báo cáo trước, chủ yếu là do sản lượng gạo của Ấn Độ cao hơn dự kiến ban đầu. Tuy nhiên, sản lượng trong niên vụ hiện tại vẫn thấp hơn 0,8% so với niên vụ 2021-2022 do nguồn cung sụt giảm tại Trung Quốc, Mỹ, Pakistan và châu Âu.
Như vậy, tổng nguồn cung toàn cầu (sản xuất + tồn kho) sẽ vào khoảng 693,3 triệu tấn trong niên vụ hiện tại, giảm 9,3 triệu tấn so với niên vụ 2021-2022.
Ở chiều ngược lại, tiêu thụ gạo thế giới được dự báo đạt kỷ lục 520 triệu tấn trong niên vụ 2022-2023, tăng 2,8 triệu tấn so với dự báo trước và tăng 770.000 tấn so với niên vụ 2021-2022. Tồn kho gạo toàn cầu dự kiến giảm 10,1 triệu tấn so với vụ trước xuống còn 173,3 triệu tấn, mức thấp nhất trong nhiều năm qua.
USDA cũng dự báo thương mại gạo toàn cầu năm dương lịch 2023 ở mức 54,9 triệu tấn, tăng 850.000 tấn so với dự báo tháng trước song giảm 1,5 triệu tấn so với năm 2022.
Với thị trường Philippines, thị trường xuất khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam, USDA dự báo nhập khẩu gạo của của nước này trong năm nay sẽ vào khoảng 3,6 triệu tấn nhằm bù đắp cho sự sụt giảm về sản lượng và tiêu thụ tăng cao.
USDA cho biết sản lượng gạo của Philippines trong năm 2023 được dự báo ở mức 12,4 triệu tấn, giảm hơn 129.000 tấn so với năm ngoái. Trong khi tiêu thụ gạo của nước này dự kiến tăng lên mức kỷ lục 15,7 triệu tấn từ mức 15,4 triệu tấn của năm ngoái.
Nhằm bảo đảm an ninh lương thực, Indonesia vừa qua đã quyết định gia tăng lượng gạo thu mua dự trữ lên 2,4 triệu tấn thay vì khoảng 1,2 triệu tấn như hiện nay. Lượng gạo dự trữ quốc gia nhập khẩu sẽ được sử dụng vào chương trình bình ổn giá gạo, hỗ trợ gạo cho 21,53 triệu hộ nghèo và sử dụng cho các mục đích khác. Cơ quan hậu cần quốc gia tiếp tục được chỉ định là đầu mối nhập khẩu, trong đó 500.000 tấn sẽ được thực hiện sớm nhất có thể. Hiện giá gạo bán lẻ trên thị trường nội địa Indonesia trong tháng 3-2023 vẫn đang có xu hướng gia tăng.
Bộ Nông nghiệp Indonesia cho biết, trong năm 2023 nước này phấn đấu sản xuất 54,5 triệu tấn thóc, tương đương với 32,07 triệu tấn gạo. Tuy nhiên, Bộ Nông nghiệp Indonesia dự báo hiện tượng EL Nino có thể xảy ra, gây hạn hán từ tháng 5 đến tháng 7, vì vậy có khả năng sẽ ảnh hưởng tới diện tích và sản lượng vụ thu hoạch tháng 7 và tháng 8.
Một trong những thị trường tiêu thụ gạo hàng đầu khác của Việt Nam là Trung Quốc cũng đang quay trở lại nhập khẩu gạo nhiều hơn sau hơn một năm bị ảnh hưởng bởi đại dịch COVID-19.
Số liệu của Cơ quan Hải quan Trung Quốc cho thấy, nhập khẩu gạo của nước này trong 2 tháng đầu năm đạt 610.000 tấn, giảm 46% (520.000 tấn) so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, Trung Quốc giảm nhập khẩu gạo từ Ấn Độ, Pakistan, Thái Lan… nhưng tăng mạnh nhập khẩu từ Việt Nam.
Cụ thể, Việt Nam đứng thứ hai về cung cấp gạo cho Trung Quốc trong 2 tháng đầu năm với khối lượng đạt 117.000 tấn, tăng 55,2% so với cùng kỳ năm ngoái. Thị phần của Việt Nam trong tổng nhập khẩu gạo của Trung Quốc tăng lên mức 19,2% so với 6,7% của cùng kỳ.
Trung Anh