Những cải cách vĩ mô quyết liệt, từ gỡ bỏ rào cản pháp lý đến thúc đẩy mở rộng thị trường, đang tạo nên cơ hội lớn cho xuất nhập khẩu Việt Nam. Không chỉ các tập đoàn lớn, mà chính doanh nghiệp nhỏ, vừa và startup mới là lực lượng có thể nắm bắt nhanh nhất thời cơ để vươn ra biển lớn.
Phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam cuối tuần qua, bà Nguyễn Cẩm Trang, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho hay hoạt động xuất nhập khẩu, một trong những trụ cột tăng trưởng kinh tế đã đạt kết quả tích cực, với kim ngạch xuất khẩu 9 tháng năm 2025 tăng trên 15%.
“Chúng tôi tin rằng nếu không xảy ra cú sốc lớn từ thị trường, mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu sẽ được hoàn thành, qua đó đóng góp quan trọng cho tăng trưởng kinh tế chung”, bà Trang nhấn mạnh.
Tiếp sức cho trụ cột xuất nhập khẩu
Trong bối cảnh kinh tế thế giới diễn biến khó lường, từ cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt, xung đột và bất ổn tại nhiều khu vực cho đến các chính sách thuế đối ứng từ Hoa Kỳ, hoạt động xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam trong thời gian tới được dự báo sẽ phải đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức. Điều này không chỉ gây áp lực lên doanh nghiệp xuất khẩu mà còn tác động trực tiếp đến mục tiêu tăng trưởng chung của nền kinh tế.
Để chủ động thích ứng với bối cảnh mới, tiếp tục thúc đẩy xuất khẩu và mở rộng thị trường quốc tế, hướng tới hoàn thành mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu, qua đó góp phần hiện thực hóa chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế 8,3 đến 8,5% trong năm 2025 và tiến tới đạt mức hai con số trong những năm tiếp theo, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 29/CT-TTg ngày 23 tháng 9.
Chỉ thị này nhấn mạnh một loạt nhiệm vụ trọng tâm như đẩy mạnh đa dạng hóa thị trường, sản phẩm và chuỗi cung ứng, triển khai các chương trình xúc tiến thương mại quy mô lớn, đồng thời cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính, tăng cường phân cấp, phân quyền, thúc đẩy quá trình số hóa và lành mạnh hóa môi trường đầu tư kinh doanh bằng việc dỡ bỏ các rào cản không cần thiết.
Theo bà Nguyễn Cẩm Trang, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, việc cải cách thể chế và tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp đã và đang được Chính phủ coi là ưu tiên hàng đầu. Những nghị quyết quan trọng như Nghị quyết số 66 về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật hay Nghị quyết số 68 về phát triển kinh tế tư nhân đang được triển khai một cách thực chất, hướng tới việc tạo dựng một môi trường kinh doanh minh bạch, thông thoáng và cạnh tranh lành mạnh hơn.
Cùng với đó, các cơ quan quản lý nhà nước đang tiến hành rà soát toàn diện hệ thống pháp lý, từ việc xử lý những quy định gây cản trở trong quá trình thực thi, gỡ bỏ tình trạng chồng chéo giữa các văn bản cho đến khắc phục các khoảng trống pháp luật chưa được điều chỉnh. Với những nội dung cần sửa đổi, bổ sung ở cấp nghị định hoặc luật, các bộ, ngành đã được giao xây dựng lộ trình cụ thể để bảo đảm quá trình thực hiện đồng bộ, minh bạch và có hiệu quả.
Đặc biệt, Bộ Công Thương cùng nhiều bộ, ngành khác đang khẩn trương soạn thảo, sửa đổi hàng loạt văn bản nhằm xử lý tận gốc những bất cập hiện hữu. Đây không chỉ là động thái mang tính kỹ thuật lập pháp, mà còn được coi là bước đi thiết thực nhằm tạo thêm động lực cho cộng đồng doanh nghiệp, giúp họ gia tăng sức cạnh tranh, tận dụng cơ hội từ các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, mở rộng thị trường và vươn mạnh ra biển lớn.
Những cải cách vĩ mô quyết liệt, từ gỡ bỏ rào cản pháp lý đến thúc đẩy mở rộng thị trường, đang tạo nên cơ hội lớn cho xuất nhập khẩu Việt Nam.
Thời cơ của SME và startup
Hành lang pháp lý ngày càng thông thoáng, thủ tục hành chính từng bước được đơn giản hóa, cùng với đó là các chính sách hỗ trợ hội nhập liên tục được triển khai. Tất cả đang tạo thành một lực đẩy quan trọng giúp ngành xuất nhập khẩu và cộng đồng doanh nghiệp trong lĩnh vực này không chỉ trụ vững mà còn có cơ hội bứt phá mạnh mẽ.
Đặc biệt, cánh cửa thị trường quốc tế đang mở rộng hơn bao giờ hết cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa, thậm chí cả những startup vốn thường bị xem là yếu thế. Trên thực tế, SME và startup lại đang nổi lên như một lực lượng mới, sở hữu lợi thế về sự linh hoạt và khả năng thích ứng nhanh. Chính những yếu tố đó giúp họ có thể tận dụng kịp thời cơ hội, chuyển đổi mô hình kinh doanh và vươn ra thị trường toàn cầu.
Ông Nguyễn Trung Thành, Giám đốc điều hành Công ty TNHH Xuất nhập khẩu National Fortune, nhận định rằng trong bối cảnh kinh tế số, thương mại điện tử xuyên biên giới và logistics hiện đại, xuất nhập khẩu không còn là “sân chơi” dành riêng cho các doanh nghiệp lớn mà đã trở thành cơ hội cho cả SME và startup.
Theo ông, thành công trong thời kỳ mới không nằm ở quy mô vốn hay thâm niên hoạt động, mà phụ thuộc vào khả năng đưa ra giải pháp sáng tạo, tư duy kết nối toàn cầu, tốc độ triển khai và giá trị thực sự mang lại cho khách hàng cũng như đối tác.
Ông Thành nhấn mạnh: “Thị trường thế giới với hơn 8 tỷ dân chắc chắn mở ra nhiều cơ hội hơn thị trường nội địa 100 triệu dân. Thậm chí, trong nhiều trường hợp, làm xuất nhập khẩu còn dễ hơn kinh doanh trong nước nếu doanh nghiệp biết cách tổ chức, bởi họ có thể tiếp cận một mạng lưới nhà cung cấp và khách hàng đa dạng hơn, nhiều lựa chọn hơn”.
Đồng tình với quan điểm này, PGS.TS Trịnh Thị Thu Hương, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế và Kinh doanh Quốc tế, Đại học Ngoại thương, cho rằng bức tranh xuất nhập khẩu hiện nay đã có nhiều thay đổi so với các mốc lịch sử quan trọng như năm 1986 khi bắt đầu công cuộc Đổi mới, năm 1995 khi Việt Nam gia nhập ASEAN hay năm 2007 khi chính thức trở thành thành viên WTO.
Theo bà, số lượng doanh nghiệp tham gia xuất nhập khẩu ngày càng gia tăng, trong đó không ít doanh nghiệp mới thành lập đã định hướng ngay từ đầu vào thị trường quốc tế. Cùng với đó, chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng khẳng định vai trò là hạt nhân trong thương mại quốc tế, mở ra nhiều cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn.
Tuy nhiên, bà Hương cũng lưu ý rằng trong bối cảnh thương mại thế giới tiềm ẩn nhiều bất định, các doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào thị trường mà cần chú trọng đến việc xây dựng nội lực và củng cố hệ thống quản trị bên trong. Đặc biệt, việc thực hành các tiêu chuẩn ESG không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc. Nếu không đáp ứng, doanh nghiệp có thể bị loại khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu. Dù chi phí đầu tư ban đầu cho ESG là không nhỏ, nhưng về lâu dài, đây là khoản đầu tư cần thiết, phù hợp với xu thế và giúp doanh nghiệp đứng vững.
Bà Hương cũng nhấn mạnh một giải pháp mang tính đột phá cho SME là tích cực tham gia vào các mạng lưới và hiệp hội doanh nghiệp, chủ động hình thành các liên minh và liên kết để gia tăng sức mạnh cạnh tranh.
Từ thực tiễn hoạt động của mình, ông Nguyễn Trung Thành đúc kết rằng xuất nhập khẩu trong thời kỳ mới phải hướng đến giá trị quốc gia, giữ vững tư duy toàn cầu, nuôi dưỡng tinh thần chia sẻ và học hỏi, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số, xây dựng hệ thống quản lý chặt chẽ và hình thành hệ sinh thái kết nối bền vững.
Ông khẳng định rằng với hàng loạt chính sách hỗ trợ đang được Chính phủ triển khai, doanh nghiệp xuất nhập khẩu hiện nay có rất nhiều lợi thế để mở rộng hoạt động và tiếp cận thị trường quốc tế. Đây là giai đoạn thuận lợi để các SME và startup mạnh dạn bước ra biển lớn, khẳng định vị thế của mình trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Quang Anh