Cần lực đẩy mạnh mẽ hơn để thúc đẩy tổng cầu nền kinh tế

Nhìn lại bức tranh kinh tế nửa đầu năm, các chuyên gia kinh tế cho rằng dù chúng ta chứng kiến tổng cầu tăng nhẹ nhưng rủi ro còn cao, tiêu dùng trong nước vẫn còn ảm đạm, nhất là khu vực tư nhân. Trong khi đó, doanh nghiệp vẫn còn nhiều khó khăn, do vậy cần lực đẩy mạnh hơn để “kích” tổng cầu.

Tổng cầu còn yếu, tiêu dùng phục hồi chậm

Kinh tế Việt Nam năm 2024 đã đi được một nửa chặng đường trong bối cảnh kinh tế thế giới dần hồi phục nhưng bấp bênh, đối mặt với nhiều rủi ro, bất định. Giá xăng dầu, nguyên vật liệu, giá cước vận tải và giá vàng thế giới biến động mạnh, tạo sức ép lên lạm phát và tăng trưởng toàn cầu.

Trong nước, kinh tế nước ta vẫn đối mặt với những khó khăn thách thức không hề nhỏ của nền kinh tế có độ mở lớn, tổng cầu tiêu dùng phục hồi chậm, đan xen với thách thức mang yếu tố chủ quan từ nội tại của nền kinh tế.

Vấn đề thể chế, giải phóng mặt bằng, nguyên vật liệu sử dụng cho xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông vẫn còn nhiều thách thức trong nỗ lực đẩy nhanh tốc độ giải ngân vốn đầu tư công.

Khu vực doanh nghiệp vẫn đối mặt với khó khăn về thị trường đầu ra, thiếu đơn hàng, thiếu lao động có kỹ năng. Theo báo cáo mới đây của VCCI, trong năm 2024, chỉ khoảng 27% doanh nghiệp kỳ vọng sẽ mở rộng sản xuất, thấp hơn 5 điểm phần trăm số kỳ vọng của năm 2022. Khó khăn của doanh nghiệp được phản ánh qua số doanh nghiệp rời bỏ thị trường rất cao, có thời điểm cao hơn cả số doanh nghiệp gia nhập.

Tổng cầu tiêu dùng trong nước và thế giới phục hồi chậm, doanh nghiệp khó khăn trong tìm kiếm thị trường tiêu thụ, khả năng tài chính hạn hẹp là nguyên nhân chủ yếu khiến số doanh nghiệp rút khỏi thị trường trong 6 tháng đầu năm 2024 ở mức cao, gần xấp xỉ với số doanh nghiệp gia nhập thị trường.

Trong 6 tháng có 119.612 doanh nghiệp gia nhập thị trường, có 110.316 doanh nghiệp rút khỏi thị trường. Bình quân một tháng trong 6 tháng đầu năm cả nước có 19.935 doanh nghiệp gia nhập thị trường, đồng thời cũng có 18.386 doanh nghiệp rút khỏi thị trường.

Đối với nền kinh tế, số doanh nghiệp gần như không thay đổi nhưng năng lực sản xuất kinh doanh bị suy giảm. Trong khi đó, số liệu 6 tháng đầu năm 2024, cho thấy tiêu dùng cuối cùng của hộ gia đình và Chính phủ tăng 5,78%; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng theo giá so sánh chỉ tăng 5,7% so với cùng kỳ năm trước (cùng kỳ năm 2023 tăng 8,8%).

Điều này phản ánh khó khăn của các hộ gia đình khi việc làm và thu nhập vẫn bị ảnh hưởng do sự phục hồi chậm và yếu của nền kinh tế; tỷ lệ hộ gia đình gặp khó khăn về tài chính còn cao, phải thắt chặt chi tiêu.

Các chuyên gia kinh tế đánh giá, kinh tế nước ta vẫn đối mặt với những khó khăn thách thức không hề nhỏ, tổng cầu tiêu dùng phục hồi chậm, đan xen với thách thức mang yếu tố chủ quan từ nội tại của nền kinh tế.

Chia sẻ với báo chí về vấn đề này, PGS, TS Vũ Sỹ Cường - Giảng viên Học viện Tài chính phân tích, chúng ta chứng kiến tổng cầu tăng nhẹ theo các tháng đầu năm nhưng rủi ro rất cao, tiêu dùng trong nước đến nay vẫn ảm đạm, nhất là khu vực tư nhân. Doanh nghiệp còn đang đối mặt với nhiều khó khăn phía trước.

Có thể thấy, tổng cầu yếu dẫn đến nhiều hậu quả như sản xuất công nghiệp sụt giảm, thất nghiệp tăng cao...Doanh nghiệp khó khăn trong tìm kiếm thị trường tiêu thụ, khả năng tài chính hạn hẹp chính là nguyên nhân chủ yếu khiến số doanh nghiệp rút khỏi thị trường trong 6 tháng qua ở mức cao, gần xấp xỉ với số doanh nghiệp gia nhập thị trường.

Cần lực đẩy mạnh mẽ hơn để thúc đẩy tổng cầu

Theo các chuyên gia kinh tế, phục hồi tổng cầu nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế từ nay đến cuối năm đang được đặt ra cấp bách. Đây là nhiệm vụ quan trọng này đòi hỏi phía Nhà nước cần khẩn trương có những giải pháp kịp thời, đủ lực để củng cố các động lực tăng trưởng từ tổng cầu.

Trên thực tế, trong bối cảnh đầu tư của Chính phủ sẽ tiếp tục giải ngân, từ tháng 7 bắt đầu tăng lương cơ bản...nhiều chuyên gia kỳ vọng có thể tác động tích cực đến tổng cầu. Tuy nhiên, PGS.TS. Vũ Sỹ Cường cho rằng: "những yếu tố đó chỉ tác động trong ngắn hạn và mức độ không lớn, kèm theo đó động lực tăng trưởng mới chưa rõ ràng.

Do đó, “Việt Nam cần phải có chiến lược mạnh mẽ trong việc thúc đẩy khu vực đầu tư tư nhân bởi đây là nhân tố quan trọng và bền vững để thúc đẩy tổng cầu, qua đó thúc đẩy tăng trưởng", ông Cường nhấn mạnh.

Trong khi đó, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê, ông Nguyễn Bích Lâm, cho rằng để thúc đẩy sản xuất, giải quyết việc làm, tạo cơ sở tăng tổng cầu tiêu dùng trong nước trong thời gian tới, Chính phủ cần thực hiện giải pháp kích cầu tiêu dùng thông qua chính sách thuế và an sinh xã hội như giảm thuế thu nhập cá nhân; giảm thuế VAT với thời hạn dài hơn, tỷ lệ cao hơn 2%; giảm giá dịch vụ hàng không, đường sắt để kích cầu du lịch trong nước và thu hút du lịch nước ngoài; tăng cường các đợt khuyến mại với mục tiêu Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam.

Cùng với đó, Việt Nam cần thực hiện chính sách tín dụng ưu đãi giải quyết vấn đề nhà ở xã hội cho người lao động có thu nhập thấp, tạo an tâm về chỗ ở, khuyến khích tinh thần làm việc, nâng cao mức sống.

Bên cạnh thúc đẩy đầu tư công, thu hút vốn FDI, ông Lâm nhấn mạnh, rằng các địa phương cần tập trung phục hồi và thúc đẩy đầu tư của khu vực ngoài nhà nước bằng các cơ chế, chính sách và giải pháp đặc thù trong bối cảnh khu vực ngoài nhà nước có hạn chế rất lớn về nguồn vốn; kỹ năng quản trị, hội nhập; năng lực và kinh nghiệm quản lý; nguồn nhân lực có kiến thức và tay nghề. Chính phủ cần kích hoạt lại, khơi thông nguồn lực đầu tư tư nhân trở thành động lực tăng trưởng quan trọng trong dài hạn.

Ngoài ra, theo Viện trưởng Viện nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương, bà Trần Thị Hồng Minh, "chúng ta cần tiếp tục tạo động lực từ phát triển kinh tế đêm ở một số đô thị lớn của Việt Nam nhằm thúc đẩy tiêu dùng trong nước, phát triển du lịch thông qua tập trung phát triển lĩnh vực dịch vụ văn hóa, vui chơi, giải trí, dịch vụ ăn uống, dịch vụ mua sắm và du lịch…".

Minh Đức