Xuất khẩu cao su của Việt Nam tiếp tục chịu tác động từ sự suy giảm nhu cầu tại Trung Quốc, trong khi giá thế giới sau khi lên mức cao nhất 13 năm đã bắt đầu điều chỉnh. Dù vậy, thị trường cao su tự nhiên toàn cầu vẫn được dự báo thiếu hụt nhẹ trong năm 2026 khi nhu cầu cao hơn sản lượng.
Giá xuất khẩu chững lại, Trung Quốc giảm tỷ trọng
Theo số liệu của Cục Hải quan, trong tháng 8/2026, Việt Nam xuất khẩu 156.845 tấn cao su, thu về hơn 332 triệu USD. So với cùng kỳ năm 2025, lượng xuất khẩu giảm 27,6%, trong khi kim ngạch giảm 7,6%.
Tính chung 8 tháng đầu năm, xuất khẩu cao su đạt 944.891 tấn, trị giá 1,88 tỷ USD, giảm lần lượt 15,4% về lượng và 5,1% về trị giá so với cùng kỳ năm trước.
Mức giảm kim ngạch thấp hơn đáng kể so với lượng hàng xuất khẩu cho thấy giá bán vẫn đang đóng vai trò nâng đỡ doanh thu. Giá xuất khẩu cao su bình quân 8 tháng đạt 1.990 USD/tấn, tăng 12,1% so với cùng kỳ năm 2025. Riêng tháng 8, giá bình quân đạt 2.118 USD/tấn, cao hơn 27,7% so với cùng kỳ.
Tuy nhiên, đà tăng giá đã bắt đầu chậm lại. So với tháng 7, giá xuất khẩu bình quân tháng 8 giảm 0,7%, tương đương khoảng 14 USD/tấn. Đây là lần điều chỉnh đầu tiên sau 7 tháng liên tiếp tăng, cho thấy mặt bằng giá xuất khẩu đang xuất hiện những tín hiệu thận trọng hơn.
Giá cao su thế giới điều chỉnh sau khi lên mức cao nhất 13 năm, trong khi nhu cầu từ Trung Quốc có dấu hiệu chững lại.
Trong khi giá vẫn ở mức cao, thị trường xuất khẩu lại ghi nhận sự thay đổi đáng chú ý về cơ cấu. Trung Quốc tiếp tục là thị trường lớn nhất của cao su Việt Nam nhưng lượng hàng xuất sang đây trong 8 tháng chỉ đạt 556.034 tấn, trị giá khoảng 1,1 tỷ USD, giảm 30,1% về lượng và 20,8% về trị giá so với cùng kỳ.
Thị phần của Trung Quốc trong tổng lượng cao su xuất khẩu của Việt Nam cũng giảm từ 71,3% xuống còn 58,8%. Diễn biến này cho thấy sự phụ thuộc vào thị trường lớn nhất đang từng bước giảm, đồng thời đặt ra yêu cầu mở rộng thêm các đầu ra khác cho doanh nghiệp.
Một số thị trường đang ghi nhận tốc độ tăng trưởng tích cực. Xuất khẩu sang Ấn Độ đạt 72.696 tấn, trị giá 159 triệu USD, tăng 31,1% về lượng và 52,1% về trị giá. Indonesia tăng 135,4%, Malaysia tăng 55,6%, Hàn Quốc tăng 14,8% và Mexico tăng 150%.
Những con số trên cho thấy khi sức mua tại Trung Quốc chưa trở lại, các thị trường thay thế đang đóng vai trò ngày càng quan trọng đối với hoạt động xuất khẩu cao su của Việt Nam.
Cầu thế giới vẫn cao hơn cung, nhưng giá khó tăng một chiều
Không chỉ chịu tác động từ thị trường xuất khẩu trong nước, cao su Việt Nam còn phụ thuộc lớn vào diễn biến cung cầu toàn cầu.
Theo Hiệp hội các nước sản xuất cao su tự nhiên (ANRPC), sản lượng cao su tự nhiên toàn cầu năm 2026 được dự báo đạt 15,279 triệu tấn, tăng 2,1% so với năm 2025. Trong khi đó, nhu cầu tiêu thụ dự báo ở mức 15,356 triệu tấn, cao hơn sản lượng khoảng 77.000 tấn.
Như vậy, thị trường vẫn trong trạng thái nhu cầu vượt nguồn cung, dù khoảng cách đang thu hẹp. Tốc độ tăng sản lượng được dự báo đạt 2,1%, trong khi nhu cầu chỉ tăng 0,4%. ANRPC cũng đã hạ dự báo tăng trưởng tiêu thụ so với tháng 6, chủ yếu do triển vọng nhu cầu tại Nhật Bản, Hàn Quốc và Mexico giảm.
Nhu cầu cao su vẫn được hỗ trợ bởi hoạt động thay thế lốp xe, sự phát triển của ngành ô tô và thị trường xe điện, đặc biệt tại Trung Quốc, Ấn Độ và châu Âu. Tuy nhiên, ngành chế tạo lốp có tính thời vụ, chi phí nguyên liệu đầu vào cao, các hạn chế thương mại và bất ổn địa chính trị đang khiến tốc độ phục hồi nhu cầu chậm lại.
Diễn biến tại Trung Quốc đang cho thấy rõ hơn sức ép từ phía cầu.
Sau khi giá cao su kỳ hạn tăng lên khoảng 250 US cent/kg vào ngày 8/9 - mức cao nhất trong 13 năm - giá đã điều chỉnh về quanh 237 US cent/kg vào ngày 18/9.
Trong tháng 8, Trung Quốc nhập khẩu 579.000 tấn cao su tự nhiên và cao su tổng hợp, bao gồm latex, giảm 12,8% so với cùng kỳ năm 2025. Tính chung 8 tháng, lượng nhập khẩu đạt 5,1 triệu tấn, giảm 5,2%.
Khi giá nguyên liệu tăng, các nhà sản xuất lốp xe Trung Quốc có xu hướng thận trọng hơn trong mua vào. Lượng cao su tự nhiên được các doanh nghiệp này mua bình quân đã giảm trong tuần kết thúc ngày 11/9. Tồn kho cao su tự nhiên tại các cảng Thanh Đảo tính đến ngày 13/9 giảm còn 603.200 tấn, thấp hơn kỳ trước 15.800 tấn, tương đương 2,6%; riêng tồn kho ngoại quan giảm 5,2%.
Điều này khiến thị trường xuất hiện hai lực tác động trái chiều. Một mặt, nhu cầu từ Trung Quốc suy yếu gây sức ép lên giá. Mặt khác, tồn kho giảm và nguy cơ nguồn cung bị ảnh hưởng bởi thời tiết tiếp tục tạo lực đỡ.
Theo ANRPC, trong 7 tháng đầu năm, sản lượng cao su tự nhiên toàn cầu ước đạt 7,43 triệu tấn, giảm 2,3% so với cùng kỳ năm trước, trong khi tiêu thụ đạt 8,76 triệu tấn, giảm 1,6%. Những số liệu này cho thấy thị trường trong giai đoạn này vẫn ghi nhận mức tiêu thụ cao hơn sản lượng.
Bên cạnh yếu tố cầu, thời tiết cũng là biến số quan trọng. Mùa khai thác mủ cao điểm tại Đông Nam Á đang dần kết thúc, trong khi nguy cơ El Niño mạnh lên trong quý IV có thể khiến thời tiết tại các nước sản xuất lớn như Thái Lan và Indonesia nóng và khô hơn, qua đó ảnh hưởng đến năng suất khai thác.
Với Việt Nam, giá cao su vẫn đang cao hơn đáng kể so với cùng kỳ, giúp hạn chế tác động từ việc lượng xuất khẩu sụt giảm. Tuy nhiên, sự chững lại của thị trường Trung Quốc và diễn biến khó đoán của giá thế giới đang khiến triển vọng những tháng tới phụ thuộc nhiều hơn vào khả năng mở rộng thị trường, sức tiêu thụ ô tô - lốp xe và diễn biến nguồn cung tại các nước sản xuất lớn.
|
Giá cao su thiên nhiên đang duy trì ở vùng cao trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu chịu nhiều sức ép trong khi các doanh nghiệp lốp xe tại Trung Quốc liên tiếp điều chỉnh giá bán để ứng phó với chi phí nguyên liệu Diễn biến này đang tạo tác động hai chiều lên chuỗi giá trị cao su vừa hỗ trợ triển vọng nhu cầu thượng nguồn vừa đặt ra áp lực lớn đối với biên lợi nhuận của ngành lốp xe
|
Thanh Phong