Xuất khẩu tôm Việt Nam sang Hàn Quốc vẫn duy trì vị trí dẫn đầu trong 9 tháng đầu năm 2026, với kim ngạch 262,5 triệu USD. Tuy nhiên, mức tăng trưởng khiêm tốn cùng sự bứt lên của Trung Quốc và Peru đang tạo sức ép đáng kể, đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh và chuyển dịch cơ cấu sản phẩm tại thị trường này.
Tôm Việt giữ vị trí số 1 nhưng thị phần chịu sức ép
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), 9 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu tôm Việt Nam sang Hàn Quốc đạt 262,5 triệu USD, tăng 0,8% so với cùng kỳ năm trước. Hàn Quốc tiếp tục là một trong những thị trường tiêu thụ quan trọng, chiếm khoảng 7% tổng kim ngạch xuất khẩu tôm của Việt Nam.
Riêng quý III/2026, kim ngạch xuất khẩu đạt 93,6 triệu USD, tăng 0,5%. Đáng chú ý, sau khi giảm 14,6% trong tháng 7, xuất khẩu đã phục hồi trong hai tháng tiếp theo, với mức tăng lần lượt 11,6% trong tháng 8 và 6,2% trong tháng 9.
Dù vậy, mức tăng trưởng chung sau ba quý vẫn khá thấp, cho thấy xuất khẩu tôm Việt Nam chưa tạo được bước đột phá tại thị trường Hàn Quốc. Trong khi nhu cầu nhập khẩu của nước này chỉ tăng nhẹ, các đối thủ cạnh tranh đang đẩy mạnh hiện diện, từng bước gia tăng thị phần.
Tôm Việt giữ vị trí số 1 nhưng thị phần chịu sức ép.
Theo số liệu Hải quan Hàn Quốc, trong 9 tháng đầu năm 2026, nước này nhập khẩu tổng cộng 82.169 tấn tôm, trị giá 587,1 triệu USD, tăng 2% về lượng và 2,3% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025. Nhập khẩu tăng mạnh trong tháng 1 và tháng 2, sau đó biến động qua các tháng. Riêng tháng 9, Hàn Quốc nhập khẩu 10.018 tấn, trị giá 74,1 triệu USD, giảm 2,3% về lượng nhưng tăng 0,4% về giá trị so với cùng kỳ.
Trong bức tranh nguồn cung, Việt Nam vẫn giữ vị trí lớn nhất với kim ngạch 253,3 triệu USD, chiếm 43,1% tổng giá trị nhập khẩu tôm của Hàn Quốc. Tuy nhiên, giá trị nhập khẩu từ Việt Nam giảm nhẹ 0,3%, kéo thị phần xuống từ mức 44,2% của cùng kỳ năm trước.
Trái ngược với diễn biến này, Trung Quốc đang gia tăng sức cạnh tranh đáng kể. Kim ngạch nhập khẩu tôm từ Trung Quốc vào Hàn Quốc đạt 145,4 triệu USD, tăng 17,3%, đưa thị phần từ 21,6% lên 24,8%. Peru cũng ghi nhận mức tăng trưởng cao hơn, đạt 54,8 triệu USD, tăng 26,1%, nâng thị phần từ 7,6% lên 9,3%.
Một số nguồn cung khác cũng có diễn biến trái chiều. Nhập khẩu tôm từ Ấn Độ tăng 13,2%, đạt 18,2 triệu USD. Trong khi đó, Thái Lan giảm 5,8%, còn 43,7 triệu USD; Ecuador giảm mạnh 18,1%, xuống còn 10,3 triệu USD.
Đáng chú ý, khoảng cách giữa Việt Nam và Trung Quốc vẫn tương đối lớn, nhưng xu hướng dịch chuyển thị phần cho thấy lợi thế dẫn đầu của tôm Việt không còn hoàn toàn vững chắc. Nếu các đối thủ tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng cao, áp lực cạnh tranh đối với doanh nghiệp Việt Nam tại Hàn Quốc sẽ ngày càng rõ nét.
Bên cạnh cạnh tranh về nguồn cung, doanh nghiệp xuất khẩu còn phải đối mặt với những trở ngại từ cơ chế hạn ngạch thuế quan trong khuôn khổ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Hàn Quốc (VKFTA). Đây là yếu tố cần được tính toán trong chiến lược giá, tổ chức sản xuất và lựa chọn phương thức tiếp cận thị trường.
Tôm chế biến trở thành điểm tựa, doanh nghiệp cần nâng sức cạnh tranh
Xét theo cơ cấu sản phẩm, tôm chân trắng tiếp tục giữ vai trò chủ lực trong xuất khẩu tôm Việt Nam sang Hàn Quốc, với kim ngạch 217,6 triệu USD, chiếm 82,9% tổng giá trị và tăng 0,7% so với cùng kỳ năm trước.
Tuy nhiên, diễn biến giữa các nhóm sản phẩm có sự phân hóa rõ rệt. Tôm chân trắng chế biến thuộc nhóm HS16 đạt 81,1 triệu USD, tăng 8,1%. Trong khi đó, nhóm tươi và đông lạnh thuộc HS03 giảm 3,3%. Đối với các loại tôm khác, nhóm sản phẩm chế biến cũng ghi nhận tín hiệu tích cực khi tăng 16,1%, đạt 25,9 triệu USD.
Sự khác biệt này cho thấy sản phẩm chế biến đang đóng góp ngày càng quan trọng vào việc duy trì kim ngạch xuất khẩu, trong bối cảnh các mặt hàng tươi và đông lạnh chịu nhiều sức ép hơn. Đây cũng là tín hiệu đáng chú ý đối với doanh nghiệp khi xây dựng chiến lược sản phẩm tại thị trường Hàn Quốc.
Thay vì phụ thuộc quá nhiều vào xuất khẩu nguyên liệu hoặc sản phẩm sơ chế, doanh nghiệp cần chú trọng nâng tỷ trọng hàng chế biến, đa dạng hóa chủng loại và phát triển những sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Việc đầu tư công nghệ chế biến, bảo quản, kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc sẽ góp phần nâng cao khả năng đáp ứng yêu cầu của nhà nhập khẩu, đồng thời tạo khác biệt so với các nguồn cung cạnh tranh.
Mặt khác, sự gia tăng thị phần của Trung Quốc và Peru cho thấy doanh nghiệp Việt Nam không thể chỉ dựa vào lợi thế về quy mô sản xuất hay vị trí nhà cung cấp truyền thống. Năng lực cạnh tranh cần được củng cố đồng bộ từ chất lượng nguyên liệu, chi phí sản xuất, khả năng giao hàng đến tính ổn định của nguồn cung.
Đặc biệt, trong bối cảnh nhu cầu nhập khẩu tôm của Hàn Quốc tăng trưởng chậm, việc duy trì thị phần sẽ quan trọng không kém mục tiêu gia tăng kim ngạch. Doanh nghiệp cần theo sát biến động nhu cầu, thị hiếu tiêu dùng và chính sách nhập khẩu, đồng thời chủ động làm việc với đối tác để xây dựng các dòng sản phẩm phù hợp từng phân khúc.
Với vị trí dẫn đầu hiện tại, tôm Việt Nam vẫn có nền tảng thuận lợi để duy trì hiện diện tại Hàn Quốc. Tuy nhiên, mức tăng trưởng chỉ 0,8% và sự suy giảm thị phần là những tín hiệu cảnh báo về sức ép cạnh tranh ngày càng lớn. Muốn giữ vững vị thế, ngành tôm cần chuyển từ lợi thế về sản lượng sang cạnh tranh bằng chất lượng, giá trị gia tăng và khả năng đáp ứng thị trường.
Nhật Hạ