Chính thức đề xuất nâng mức giảm trừ gia cảnh lên 15,5 triệu đồng

Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt liên tục leo thang, mức giảm trừ gia cảnh thuế thu nhập cá nhân (TNCN) được xem là yếu tố quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập khả dụng của người lao động. Sau 5 năm giữ nguyên ở mức 11 triệu đồng/tháng cho người nộp thuế và 4,4 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc, nhiều ý kiến cho rằng quy định hiện hành đã lạc hậu, không còn phù hợp với thực tiễn.

Tại dự thảo Nghị quyết điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh, Bộ Tài chính đã đưa ra đề xuất nâng mạnh, đồng thời nhiều đoàn đại biểu Quốc hội cũng có ý kiến góp ý, thậm chí đề xuất mức cao hơn để đảm bảo quyền lợi cho người nộp thuế.

Bộ Tài chính đề xuất tăng lên 15,5 triệu đồng/tháng

Theo dự thảo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội do Bộ Tài chính trình Bộ Tư pháp thẩm định, cơ quan này lựa chọn phương án 2: nâng mức giảm trừ gia cảnh từ 11 triệu đồng/tháng lên 15,5 triệu đồng/tháng cho người nộp thuế, và từ 4,4 triệu đồng/tháng lên 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc, tức tăng khoảng 40,9%.

Lý giải về phương án trên, Bộ Tài chính cho biết, mức tăng này được tính toán dựa trên tốc độ tăng thu nhập bình quân đầu người và GDP bình quân đầu người từ năm 2020 đến nay, dao động trong khoảng 40–42%. Với cách tiếp cận này, mức giảm trừ gia cảnh sẽ phản ánh sát hơn sự thay đổi của đời sống kinh tế – xã hội, đồng thời hỗ trợ thiết thực cho người dân trong bối cảnh chi phí sinh hoạt ngày càng lớn.

Tác động cụ thể, với mức GTGC mới, người lao động có thu nhập tiền lương, tiền công 15 triệu đồng/tháng sẽ không phải nộp thuế TNCN sau khi trừ bảo hiểm xã hội, y tế, thất nghiệp. Nếu thu nhập đạt 20 triệu đồng/tháng, số thuế phải nộp cũng chỉ khoảng 120.000 đồng/tháng – thấp hơn đáng kể so với quy định hiện hành.

Bên cạnh đó, dự thảo Luật Thuế TNCN sửa đổi cũng đề xuất giảm số bậc thuế từ 7 xuống còn 5, với hai phương án biểu thuế lũy tiến từng phần. Ở phương án 1, mức thuế suất cao nhất 35% áp dụng cho phần thu nhập trên 80 triệu đồng/tháng; còn ở phương án 2, mức thuế suất cao nhất chỉ áp dụng khi thu nhập trên 100 triệu đồng/tháng. Bộ Tài chính tính toán, các cá nhân có thu nhập từ 10–50 triệu đồng/tháng đều sẽ được giảm nghĩa vụ thuế, giúp giảm bớt gánh nặng cho đa số người lao động.

Để đảm bảo sự linh hoạt, Bộ Tài chính cũng đề xuất giao Chính phủ quyền quy định mức giảm trừ gia cảnh trong từng giai đoạn, thay vì cố định trong luật. Điều này nhằm kịp thời điều chỉnh khi kinh tế biến động mạnh hoặc mức sống của người dân thay đổi nhanh.

Theo kế hoạch, Bộ Tài chính sẽ trình Quốc hội thông qua Luật Thuế TNCN sửa đổi vào kỳ họp tháng 10/2025, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Riêng mức GTGC mới sẽ áp dụng ngay sau khi Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội được ban hành trong năm nay.

Các địa phương kiến nghị nâng lên 16,5 triệu đồng hoặc cao hơn

Dù đồng thuận với việc phải điều chỉnh, nhiều Đoàn đại biểu Quốc hội cho rằng mức Bộ Tài chính đề xuất vẫn chưa đủ để đáp ứng nhu cầu thực tế của người dân, đặc biệt tại các đô thị lớn nơi chi phí sinh hoạt cao.

Đoàn Đại biểu Quốc hội TP.HCM đề nghị nâng mức giảm trừ gia cảnh lên 16,5 triệu đồng/tháng cho người nộp thuế và 6,6 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc, tương ứng mức tăng khoảng 50% so với hiện nay. Đoàn cho rằng, dựa trên tình hình biến động giá cả, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) nhiều khả năng tăng tới 50% vào cuối năm 2025, do đó, điều chỉnh mạnh hơn là cần thiết để người lao động không bị “trượt thu nhập”.

Ngoài ra, TP.HCM còn kiến nghị khi điều chỉnh mức giảm trừ, cần đồng thời điều chỉnh các bậc thuế lũy tiến để phù hợp. Cụ thể, bậc cao nhất 35% nên áp dụng cho thu nhập từ 120 triệu đồng/tháng thay vì 80 hoặc 100 triệu đồng như đề xuất của Bộ Tài chính. Đồng thời, cần bổ sung các khoản giảm trừ đặc thù như: lãi vay mua ngôi nhà đầu tiên, chi phí đào tạo, chi phí học tập cho con cái, chi phí chữa bệnh dài hạn hoặc bệnh hiểm nghèo cho thân nhân.

Ở một góc độ khác, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Điện Biên đưa ra đề xuất táo bạo hơn: nâng mức giảm trừ lên 20 triệu đồng/tháng và 10 triệu đồng cho mỗi người phụ thuộc. Theo đoàn, việc này không chỉ đảm bảo nguyên tắc công bằng mà còn nuôi dưỡng nguồn thu lâu dài, bởi khi người dân có thêm thu nhập khả dụng, sức tiêu dùng và sản xuất sẽ tăng, từ đó tạo thêm nguồn thuế gián tiếp cho ngân sách.

Trong khi đó, Đoàn Đại biểu Quốc hội TP Huế đề xuất xây dựng một “phương án 3” kết hợp giữa hai cách tiếp cận. Theo đó, mức GTGC sẽ được điều chỉnh hằng năm theo CPI để tránh tình trạng trượt giá do lạm phát, đồng thời cứ 3–5 năm lại điều chỉnh thêm theo tốc độ tăng thu nhập/GDP bình quân đầu người để chia sẻ thành quả tăng trưởng kinh tế với người nộp thuế.

Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Trị lại bày tỏ sự ủng hộ với phương án 2 của Bộ Tài chính, song đề nghị tích hợp nội dung này trực tiếp vào Luật Thuế TNCN thay vì chỉ quy định trong Nghị quyết, nhằm đảm bảo tính ổn định và có cơ sở pháp lý lâu dài.

Nhìn chung, các ý kiến đều thống nhất rằng việc điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh là cần thiết, song mức tăng bao nhiêu và theo cơ chế nào vẫn còn nhiều quan điểm khác nhau. Tất cả sẽ được Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổng hợp, xem xét để trình Quốc hội thảo luận tại kỳ họp thứ 10 sắp tới.

Việc sửa đổi Luật Thuế TNCN lần này được kỳ vọng sẽ tạo ra bước chuyển mới trong chính sách thuế, hướng tới sự công bằng, minh bạch và phù hợp hơn với đời sống người dân. Tuy nhiên, bài toán cân đối ngân sách nhà nước và nhu cầu chi cho an sinh – xã hội vẫn là yếu tố then chốt mà cơ quan soạn thảo và Quốc hội cần cân nhắc kỹ lưỡng trước khi đưa ra quyết định cuối cùng.

Hoàng Hậu