Tại phiên thứ nhất của Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2024 với chủ đề “Kích cầu tiêu dùng nội địa” do Báo Người Lao Động tổ chức ngày 19/12, ông Nguyễn Anh Đức, Chủ tịch Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam, Tổng giám đốc Saigon Co.op đã có những đề xuất cho ngành bán lẻ trong năm 2024.
Theo ông Nguyễn Anh Đức có 5 điểm cần lưu ý trong 2023 để từ đó có định hướng 2024 cho ngành bán lẻ phát triển hơn.
Thứ nhất, năm 2023, lần đầu tiên có làn sóng của các đơn vị ngoại giao, tham tán thương mại các nước Đông Âu vào Việt Nam. Hiện nay, làn sóng này vẫn tiếp diễn. Xung đột Palestine – Isareal ảnh hưởng đến việc triển khai thương mại tự do giữa Việt Nam và các nước, hàng hóa đổ về các thị trường ổn định.
Thị trường xuất hiện những khủng hoảng đơn cực về những sản phẩm cụ thể, ví dụ khủng hoảng về gạo. Dự kiến sẽ còn khủng hoảng ở những mặt hàng khác khi các quốc gia bắt đầu dự trữ chiến lược một số mặt hàng, bao gồm đường và dầu ăn. Khi có mâu thuẫn xung đột nội bộ giữa các thị trường sẽ có ảnh hưởng đến Việt Nam, do đó việc cân nhắc các mối quan hệ với doanh nghiệp nước ngoài và các giao dịch rất quan trọng đối với doanh nghiệp bán lẻ.
Thứ hai, hợp tác ngoại giao đa phương, song phương giữa Việt Nam với các nền kinh tế rất phát triển. Qua những tuyên bố chung về APEC, ASEAN+… đã tạo nên những xúc tiến rất lớn. Vì vậy, cần thiết tận dụng lại những quy hoạch liên quan đến doanh nghiệp nước ngoài, quan hệ hợp tác để các doanh nghiệp nắm bắt các cơ hội này 1 cách cụ thể hơn để vận hành kinh doanh.
Ông Nguyễn Anh Đức, Chủ tịch Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam, Tổng giám đốc Saigon Co.op Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2024 với chủ đề “Kích cầu tiêu dùng nội địa” (Ảnh: Báo Người Lao Động)
Thứ ba, những chính sách vĩ mô trong năm 2023. Mối quan hệ giữa lãi suất, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và tỉ giá ngoại tệ lớn có tác động rất lớn đến ngành bán lẻ. Vì vậy, cơ quan quản lý cần có chính sách điều hành với nhịp độ nhanh hơn nhằm đáp ứng những biến động của thị trường. Những chính sách hỗ trợ cho doanh nghiệp đã có nhiều nhưng chúng tôi kiến nghị năm 2024 cần chính sách căn cơ hơn để tạo hiệu ứng kích cầu ổn định và lâu dài. Trong đó, tăng cường những chính sách hỗ trợ trực tiếp cho doanh nghiệp bán lẻ. Chẳng hạn, Nhà nước có thể có chính sách giảm giá trực tiếp cho thuê mặt bằng để tạo sự sôi động cho thị trường…
Thứ tư, lần đầu tiên, Việt Nam có doanh nghiệp lớn niêm yết ở Mỹ. Đây là điều tích cực để thu hút nhà đầu tư nước ngoài. Năm 2023 cũng là năm đầu tiên Việt Nam có dấu ấn trong ngành công nghiệp bán dẫn, qua đó thúc đẩy ngành công nghiệp số đóng góp tích cực cho nền kinh tế trong thời gian tới. Trong lĩnh vực bán lẻ, những đơn vị bán lẻ lớn đang suy nghĩ ứng dụng các kênh mạng xã hội để tạo xu thế kích cầu dựa trên nguồn lực mới này.
Thứ năm, là chỉ số niềm tin của người tiêu dùng. Giai đoạn 2022-2023, lần đầu tiên chỉ số niềm tin người tiêu dùng Việt Nam thấp nhất Đông Nam Á, theo Nielsel. Vì vậy, việc ổn định công ăn việc làm cho người dân sẽ giúp cải thiện chỉ số này. Cũng trong 2022-2023, lần đầu tiên tỉ lệ đóng góp của các nhà bán lẻ thuần Việt giảm xuống còn 1/3. Việc này tác động rất lớn đến phân phối chuỗi giá trị ở thị trường Việt Nam và thế giới. Trong khi đó, vẫn đang thiếu sự kết nối hài hòa giữa phân phối và sản xuất để tạo giá trị chung.
Ông Nguyễn Anh Đức cho rằng, những điểm này là đúc kết của giai đoạn 2022-2024 và cũng là xu hướng của năm 2024 mà các doanh nghiệp bán lẻ, đặc biệt là doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam cần phải đầu tư hơn.
Thông tin tại diễn đàn, TS Trần Du Lịch thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ quốc gia cho biết, thị trường nội địa bao gồm thương mại, dịch vụ, tổng ước tính doanh thu bán lẻ và dịch vụ là hơn 3 triệu tỉ đồng, nếu tăng 10% cũng là con số rất lớn. Từ đó, đã đến lúc phải khai thác được thị trường nội địa bởi đây là trọng tâm cân đối với chính sách nền kinh tế hướng về xuất khẩu và củng cố nội lực của nền kinh tế.
Để kích cầu nội địa, TS Trần Du Lịch đề xuất Quốc hội đã quyết kéo dài chính sách giảm thuế giá trị gia tăng còn 8% nhưng nhiều ý kiến kiến nghị có thể giảm thêm để tăng hiệu quả kích cầu. Nếu giảm thuế giá trị gia tăng nhiều hơn có thể ảnh hưởng đến thu ngân sách nhà nước nhưng việc giảm này nếu tăng được sức mua thị trường nội địa thì cũng nên tính toán kỹ. Ngoài ra, các ngân hàng cần tiếp tục mở rộng tín dụng tiêu dùng, rà lại toàn bộ tín dụng cho người mua bất động sản. Theo đó, nếu gói 120.000 tỷ đồng cho nhà ở xã hội tiếp tục triển khai sẽ kích cầu toàn diện.
Đồng quan điểm, ông Đỗ Thiên Anh Tuấn, giảng viên chính sách công tại Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright cho rằng, cần chính sách kích cầu mạnh mẽ, dứt khoát, đồng bộ. Theo ông Đỗ Thiên Anh Tuấn, có 4 yếu tố tổng cầu rất quan trọng của nền kinh tế gồm tiêu dùng của các hộ gia đình; đầu tư của doanh nghiệp; chi tiêu của chính phủ và xuất khẩu ròng. Vì vậy, khi đi vào các chính sách, phải gắn cụ thể với bối cảnh của nền kinh tế. Những năm trước đây, kích cầu nhưng gắn với nhập khẩu nhiều do chuỗi cung ứng nội địa hóa chưa cao nên chưa lan tỏa ra nền kinh tế… Điều đó có nghĩa, các động lực cần phải gắn kết với nhau, đầu tư công phải lan tỏa ra nền kinh tế.
Theo ông Anh Tuấn, chi tiêu tiêu dùng trong nước chiếm khoảng 60-65% GDP; trong đó chi tiêu hộ gia đình khoảng 50-55% GDP. Với dân số 100 triệu dân và 20 triệu người trung lưu tạo ra sức cầu rất lớn, đến năm 2026 có thể tăng thêm khoảng 4 triệu người gia nhập vào tầng lớp trung lưu. Do đó, nếu kích cầu phải tập trung nhiều hơn vào tầng lớp này.
Anh Đào