Cửa hàng tạp hóa truyền thống trước mối lo bị xóa sổ

Trước sự phát triển ồ ạt của các trung tâm thương mại, cửa hàng tiện lợi...cửa hàng tạp hóa truyền thống đang đứng trước mối lo bị xóa sổ.

Xu hướng tiêu dùng trong thời gian gần đây đã có sự thay đổi rõ rệt, những cửa hàng tạp hóa dường như đang mất dần chỗ đứng và trở thành ký ức. Mô hình bán hàng lẻ theo chuỗi cửa hàng hiện đại đang được nhiều người dân ưa chuộng hơn.

Bà Nguyễn Thị Dừa (Văn Phú, Hà Đông, Hà Nội) có thâm niên gần 30 năm kinh doanh tạp hóa đang có ý định đóng cửa, chuyển sang dịch vụ bán mỹ phẩm. Bà Dừa cho rằng, hiện nay khu vực nhà bà có rất nhiều siêu thị, cửa hàng tiện lợi. Chính vì thế những cửa hàng nhỏ lẻ kiểu tạp hóa dần vắng khách.

“Trước đây cửa hàng tạp hóa của tôi bán rất tốt, chính cửa hàng này đã nuôi hai đứa con ăn học, thu nhập chính của cả nhà. Thế nhưng vài năm trở lại đây công việc kinh doanh dần ế ẩm. Hàng hóa không có nhiều lựa chọn, hơn nữa những sản phẩm cũng không chất lượng bằng trong siêu thị. Trong siêu thị hay cửa hàng tiện lợi họ nhập hàng liên tục, chỉ cần giá của mình cao hơn một chút là họ phản ứng ngay. Khách hàng một đi không bao giờ quay lại nữa. Mình cũng biết nếu chuyển sang cửa hàng tiện ích sẽ thu hút được khách hơn nhưng do vốn mỏng đành bất lực” – Bà Dừa nói.

Theo chia sẻ của những người bán tạp hóa, khách của họ chủ yếu là hàng xóm xung quanh, hàng được bán chủ yếu là nhu yếu phẩm hàng ngày.  

Anh Lê Đức Thành, một chủ cửa hàng tạp hóa lâu năm ở phố Bình Đà (Thanh Oai, Hà Nội) cũng đang rơi vào cảnh khó khăn. Anh Thành chia sẻ, cửa hàng anh thuê khoảng 6 triệu/tháng, chưa tính vốn bỏ ra ban đầu cả trăm triệu đồng nhưng giờ bán có ngày chưa nổi 500.000 đồng. Hàng tháng anh Thành phải bù lỗ.

Đối diện với cửa hàng của anh Thành là một siêu thị mini hai tầng với đầy đủ hàng hóa từ thực phẩm đến đồ gia dụng. Trong bán kính 200m, theo quan sát, cửa hàng tạp hoá này cũng bị bao vây bởi những thuơng hiệu bán lẻ tên tuổi như WinMart+, Circle K,…

Theo báo cáo Ngành bán lẻ của Chứng khoán Phú Hưng cũng chỉ ra, tại Việt Nam, mặc dù kênh bán lẻ truyền thống chiếm 74%, nhưng tốc độ tăng trưởng chỉ ở mức 1%,  trong khi kênh bán lẻ hiện đại chiếm 26% thị phần nhưng đang tăng trưởng hai con số ở mức 11,8%/năm.

Các chuyên gia trong ngành dự đoán, kênh bán lẻ hiện đại sẽ “soán ngôi” kênh bán lẻ truyền thống trong thời gian tới.

Cụ thể, tỷ trọng bán lẻ hàng hóa theo các loại hình phân phối hiện đại (trung tâm thương mại, siêu thị…) có thể đạt 50% vào năm 2025 và 60% vào năm 2030. Hiện, tốc độ tăng trưởng số cửa hàng tiện lợi và siêu thị mini giai đoạn 2017-2021 tại Việt Nam đang cao nhất Đông Nam Á, khoảng 37,4%.

Các cửa hàng tạp hóa không chỉ bị sự áp đảo của bán lẻ hiện đại mà còn bị kìm kẹp trên các nên tảng bán hàng online.

Báo cáo mới đây của Vietnam Report cho thấy tỷ lệ giới trẻ mua sắm qua các kênh online chiếm tỷ lệ rất cao, khi hoạt động online, trở thành một phần thói quen của người dùng và sự thâm nhập ngày càng tăng của điện thoại thông minh, thiết bị di động và dịch vụ internet.

Vietnam Report nhận định rằng bán hàng trực tuyến trên các kênh truyền thông xã hội (social commerce) sẽ bùng nổ. Người tiêu dùng sẽ đọc và xem nhiều hơn các đánh giá, đặc biệt từ các KOLs, những người có ảnh hưởng lớn, các doanh nghiệp bán lẻ sẽ phát triển nhiều hơn các hình thức thuê hoặc tặng sản phẩm cho các reviewer, KOLs, influencers làm video hoặc bài đánh giá, unbox sản phẩm hoặc livestream bán hàng trên kênh mạng xã hội của họ.

Thử thách rất lớn cho cửa hàng bán lẻ truyền thống

Có thể thấy, việc các cửa hàng bán lẻ truyền thống dần mất đi khách hàng là điều tất yếu. Tuy nhiên các nhà phân tích thị trường lại cho rằng đây vừa là thách thức lại là cơ hội để họ chuyển mình.

Các nhà phân tích từ McKinsey & Company cho rằng với sự chuyển đổi “số hóa” ở chợ truyền thống, cửa hàng tạp hóa cũng đã và đang mang đến những cơ hội rất lớn. “Các cửa hàng bán lẻ truyền thống hoàn toàn có thể bắt tay, kết hợp với hệ sinh thái thương mại điện tử để phân phối sản phẩm tới người tiêu dùng”, các chuyên gia nhận định.

Như vậy, để tồn tại, giữ được chân khách hàng việc thay đổi là không thể chậm trễ. Như câu chuyện của chị Lê Thu Hà (La Khê, Hà Đông, Hà Nội) cũng đáng được nhiều người học hỏi. Chị Hà kể, chị đã áp dụng công nghệ hỗ trợ trong việc bán hàng, chị đã sử dụng phần mềm quản lý bán hàng. Việc này đã giúp lưu giữ thông tin khách hàng rất chi tiết mà quản lý hàng tồn kho cũng rõ ràng.

“Tôi đã có chính sách quan tâm tới khách hàng hơn, như giảm giá vào ngày sinh nhật của họ, tích điểm… Chính vì thế việc khách hàng quay lại sẽ nhiều hơn. Không những vậy tôi còn tăng cường kinh doanh qua Facebook, Zalo… Đơn cử như đợt dịch Covid - 19 vừa qua doanh thu bán online của tôi cao hơn bán tại cửa hàng” – Chị Hà chia sẻ.

Hay trường hợp của chị Nguyễn Minh Thu – chủ một cửa hàng tạp hóa tại Quận Thanh Xuân cho hay, từ ngày giảm quy mô diện tích cửa hàng, chị tập trung đẩy mạnh bán hàng online, giao hàng tận nhà, … tăng trưởng doanh thu đã quay trở lại.

“Tôi có học cách sử dụng phần mềm excel, nên quản lý tốt hơn. Khi khách đặt hàng qua mạng xã hội, mình chỉ cần gõ tên khách là nó sẽ hiện ra thông tin, địa chỉ, số điện thoại, các lần mua hàng trước. Nhờ đó, mình dễ dàng trò chuyện tư vấn cho khách. Đôi khi khách quý có thể đặt mua thêm” -  chị Thu hào hứng kể.

Với sự phát triển như vũ bão của các trung tâm thương mại, chuỗi siêu thị, cửa hàng tiện lợi… những cửa hàng tạp hóa truyền thống đã dần yếu thế. Tuy nhiên nó vẫn tồn tại trong một thời gian nhất định. Việc các chủ cửa hàng tạp hóa nhanh chóng thay đổi, áp dụng công nghệ thì chắc chắn việc kinh doanh vận đạt hiệu quả, vẫn khẳng định vị thế đặc biệt của mình vào dòng chảy của ngành bán lẻ Việt Nam.

Quang Anh