Mặc dù ngành hàng dừa nước ta ra đời muộn hơn so với các nước trong khu vực, tuy nhiên, những nỗ lực toàn ngành đã giúp Việt Nam có thể cạnh tranh sòng phẳng với nước bạn và nhiều quốc gia khác, vươn lên vị trí thứ 4 trong xuất khẩu các sản phẩm từ dừa trên thế giới.
Việt Nam hiện có 200.000 ha diện tích trồng dừa, trong đó khu vực Đồng bằng sông Cửu Long chiếm gần 70% diện tích. Bằng sự chủ động và nỗ lực của toàn ngành, đến nay, nước ta đã có khoảng 200 sản phẩm được chế biến từ dưa. Nhiều sản phẩm đã được xuất ngoại, giúp đưa Việt Nam trở thành quốc gia xuất khẩu sản phẩm từ dừa lớn thứ 4 tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, đồng thời giữ vị trí thứ 4 về tổng giá trị trên thị trường quốc tế.
Hiện nay, dừa là một trong số ít ngành nông sản có tỉ lệ chế biến cao, các sản phẩm từ dừa của nước ta đã có mặt ở nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ. Vì vậy, việc mở rộng thị trường sẽ giúp nâng cao hơn nữa giá trị của ngành hàng vốn có nhiều tiềm năng và cơ hội trong bối cảnh hiện nay.
Ngoài thực phẩm, mỹ phẩm, sản phẩm thủ công mỹ nghệ, còn có sản phẩm than hoạt tính được xử lý từ dừa. Hiện sản phẩm này đã xuất khẩu được sang nhiều nước trên thế giới và còn dư địa để phát triển. Với nguồn nguyên liệu rất dồi dào, đây là cơ hội tận dụng tốt nguồn phụ phẩm từ dừa.
Tính đến cuối năm 2023, ngành dừa thế giới có tổng giá trị lên đến trên 14 tỷ USD. Trong số này, sản phẩm nước dừa chiếm giá trị 5,73 tỷ USD.
Với Việt Nam, thông tin tại Hội thảo quốc tế về ngành dừa được tổ chức lần đầu tiên mới đây, cho thấy kim ngạch xuất khẩu dừa và sản phẩm chế biến từ dừa năm 2024 có thể đạt 1,2 tỷ USD, tăng 15 - 20% so với năm ngoái.
Theo dự báo tổng giá trị xuất khẩu ngành hàng này đang tăng nhanh và có thể đạt tới con số vài chục tỷ USD trong những năm tiếp theo. Đây được xem là cơ hội hái ra tiền cho cây công nghiệp chủ lực quốc gia nói chung và nhà vườn, doanh nghiệp Việt Nam nói riêng.
Củng cố vị thế ngành hàng dừa
Mặc dù ngành hàng dừa nước ta ra đời muộn hơn so với các nước trong khu vực, so với Thái Lan chúng ta đi sau khoảng 10 năm, tuy nhiên, những nỗ lực toàn ngành đã giúp Việt Nam có thể cạnh tranh sòng phẳng với nước bạn và nhiều quốc gia khác.
Tuy nhiên, để ngành dừa phát triển bền vững, ngoài việc mở rộng thị trường, hội nhập quốc tế, theo ý kiến của chuyên gia, doanh nghiệp cần phải làm tốt từ khâu nội tại của chuỗi.
Chủ tịch Hiệp hội Dừa Việt Nam, bà Nguyễn Thị Kim Thanh, cho biết: “Dừa là cây trồng truyền thống quanh nhà, nên một vườn nhà có thể trồng rất nhiều giống dừa. Cho nên chất lượng của nó chưa thật sự ổn định. Chúng tôi sẽ kiến nghị với Cục Trồng trọt, Bộ Nông nghiệp và các địa phương cố gắng trong chương trình khuyến nông riêng với ngành dừa cũng phải hỗ trợ để những hộ nông dân trồng chuyên dừa, thuần chủng để chất lượng và năng suất sẽ được ổn định”.
Một số doanh nghiệp cho rằng, chúng ta cần thúc đẩy công nghệ chế biến sao cho gia tăng thật nhiều giá trị gia tăng cho cây dừa. Phải tận dụng ưu thế của cây dừa với ý nghĩa về môi trường để mình vực dậy nhiều giá trị hơn.
Trong khi đó, theo nhận định của lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bến Tre, cần phải tạo được chuỗi giá trị cho sản phẩm dừa. Khi tạo chuỗi giá trị, gắn kết sản xuất, tạo được vùng sản xuất, mới đáp ứng được yêu cầu, tiêu chuẩn của quốc tế vốn đặt ra ngày càng nhiều.
Một số nhà quản lý cho rằng thế giới hiện nay vừa mở cửa, vừa cạnh tranh. Do đó, chúng ta phải củng cố lại các yêu cầu về tính liên kết, từ người dân với người dân; người dân với doanh nghiệp; sự hợp tác của các doanh nghiệp.
Sau những thành quả bước đầu đáng ghi nhận trong năm 2024, kết hợp với những tín hiệu tích cực từ các thị trường cũng như sự nhìn nhận xứng đáng hơn với ngành hàng dừa, cho thấy ngành dừa Việt Nam có nhiều lợi thế hơn trong nỗ lực nâng tầm giá trị trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Minh Đức