Tình trạng kinh doanh hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc, xuất xứ và gian lận thương mại trên địa bàn TP Hồ Chí Minh vẫn diễn biến phức tạp, đặc biệt trên môi trường trực tuyến. Trước áp lực gia tăng nhu cầu tiêu dùng dịp cuối năm và Tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027, thành phố triển khai nhiều giải pháp nhằm siết chặt kiểm tra, kiểm soát thị trường, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Vi phạm thương mại diễn biến phức tạp, hàng không rõ nguồn gốc chiếm tỷ trọng lớn
Theo đánh giá từ Sở Công Thương TP Hồ Chí Minh, từ đầu năm 2026 đến nay, tình hình hoạt động thương mại trên địa bàn thành phố nhìn chung diễn ra sôi động, nguồn cung hàng hóa cơ bản đáp ứng nhu cầu sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng của người dân.
Tuy nhiên, tình trạng kinh doanh hàng giả, hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ và các hành vi gian lận thương mại vẫn còn diễn ra, với phương thức, thủ đoạn ngày càng đa dạng, tinh vi, đặt ra không ít thách thức đối với công tác quản lý Nhà nước.
Các hành vi vi phạm thường liên quan đến những nhóm hàng hóa có nhu cầu tiêu thụ lớn, dễ lưu thông và mang lại lợi nhuận cao như thực phẩm, thực phẩm chức năng, mỹ phẩm, quần áo, giày dép, túi xách, đồng hồ, phụ kiện thời trang, hàng điện tử và các mặt hàng tiêu dùng thiết yếu.
Nhiều đối tượng không tổ chức kinh doanh tại địa điểm cố định mà chủ yếu quảng cáo, giao dịch trên môi trường trực tuyến, sử dụng nhiều tài khoản khác nhau, thường xuyên thay đổi thông tin, đồng thời phân tán hàng hóa tại các kho chứa hoặc địa điểm tập kết riêng biệt. Điều này gây khó khăn cho lực lượng chức năng trong việc xác định đối tượng vi phạm, truy xuất nguồn gốc hàng hóa, thu thập chứng cứ và xử lý theo quy định.
Đáng chú ý, một số đối tượng lợi dụng uy tín của các thương hiệu đã được người tiêu dùng biết đến để kinh doanh hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, hàng hóa không bảo đảm chất lượng hoặc không rõ nguồn gốc, xuất xứ nhằm thu lợi bất chính. Các hành vi vi phạm có nguy cơ phát sinh tại những khu vực tập trung nhiều hoạt động kinh doanh, các chợ truyền thống, trung tâm thương mại, tuyến phố kinh doanh, kho chứa hàng và các đầu mối phân phối hàng hóa.
Các đối tượng vi phạm có xu hướng kết hợp nhiều phương thức kinh doanh, sử dụng tài khoản mạng xã hội để quảng cáo, chào bán sản phẩm, trong khi hàng hóa được cất giữ tại những địa điểm khác nhau, chỉ thực hiện giao dịch và vận chuyển khi có đơn hàng. Điều này gây khó khăn cho việc xác định chủ thể kinh doanh, truy xuất nguồn gốc hàng hóa và thu thập chứng cứ để xử lý vi phạm.
Bên cạnh đó, công tác xác minh, giám định hàng hóa có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trong một số trường hợp còn mất nhiều thời gian, đòi hỏi sự phối hợp của chủ thể quyền và các cơ quan chuyên môn. Trong khi đó, số lượng hàng hóa lưu thông trên thị trường rất lớn, phương thức kinh doanh liên tục thay đổi, đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác quản lý, kiểm tra và kiểm soát thị trường.
Trước tình hình đó, Sở Công Thương TP Hồ Chí Minh tiếp tục chỉ đạo lực lượng Quản lý thị trường tăng cường công tác quản lý địa bàn, chủ động nắm bắt diễn biến thị trường, kịp thời phát hiện, kiểm tra và xử lý các hành vi vi phạm theo quy định pháp luật; cũng như đẩy mạnh phối hợp với các cơ quan chức năng nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng và các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh chân chính.
Kết quả cho thấy, từ ngày 1/1/2026 đến ngày 31/10/2026, Chi cục Quản lý thị trường TP Hồ Chí Minh đã kiểm tra 6.357 vụ, xử lý 6.069 vụ vi phạm, tạm giữ hơn 6 triệu đơn vị sản phẩm hàng hóa vi phạm, với tổng trị giá ước tính hơn 174 tỷ đồng (trị giá hàng hóa vi phạm đã tiêu hủy ước tính hơn 39 tỷ đồng, trị giá hàng hóa vi phạm đã tịch thu gần 58 tỷ đồng), đã xử phạt và thu nộp ngân sách hơn 106,7 tỷ đồng; đã chuyển cơ quan điều tra 36 vụ có dấu hiệu tội phạm với tổng trị giá hàng hóa vi phạm ước tính hơn 66 tỷ đồng.
Nổi bật trong đó về hàng hóa nhập lậu đã kiểm tra, xử lý 263 trường hợp, tạm giữ 149.801 đơn vị sản phẩm, trong đó có một số mặt hàng như thực phẩm, thực phẩm chức năng, mỹ phẩm, đồ chơi trẻ em, hàng gia dụng,... với tổng trị giá hơn 13,7 tỷ đồng; đã xử phạt với tổng số tiền hơn 4,1 tỷ đồng.
Mặt khác, hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ đã kiểm tra, xử lý 3.103 trường hợp, tạm giữ hơn 5,4 triệu đơn vị sản phẩm vàng trang sức, đá nhân tạo, thực phẩm, mỹ phẩm, quần áo, phụ tùng xe máy, giày dép, thiết bị điện, hàng gia dụng, đồ chơi trẻ em, phụ kiện điện thoại di động, hàng thời trang, vải... với tổng trị giá hơn 71,8 tỷ đồng; đã xử phạt với tổng số tiền là hơn 56,3 tỷ đồng.
Đối với hàng giả kiểm tra, xử lý 2.035 trường hợp, tạm giữ 274.892 đơn vị sản phẩm quần áo, giày dép, mỹ phẩm, túi xách, ví, phụ kiện điện thoại di động, phụ tùng xe máy, đồng hồ, trang sức xi mạ,... với tổng trị giá hơn 75 tỷ đồng; đã xử phạt với tổng số tiền là hơn 19,6 tỷ đồng; chuyển cơ quan điều tra 27 vụ việc có dấu hiệu tội phạm với tổng trị giá hàng hóa vi phạm ước tính hơn 60 tỷ đồng.
Về thực phẩm, cơ quan chức năng đã kiểm tra, xử lý 645 vụ vi phạm, đã tạm giữ 58 tấn và 144.780 đơn vị sản phẩm thực phẩm các loại không có hóa đơn chứng từ, không rõ nguồn gốc xuất xứ, đã xử phạt với tổng số tiền là hơn 7,4 tỷ đồng; riêng đối với mặt hàng đường cát, các Đội Quản lý thị trường đã kiểm tra, xử lý 46 vụ vi phạm, tạm giữ hơn 21 tấn đường cát nhập lậu, không rõ nguồn gốc, xuất xứ.
Tăng cường kiểm tra, giám sát thị trường, siết chặt kiểm soát hàng hóa dịp Tết
Để nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống hàng giả, gian lận thương mại, đặc biệt trong dịp cao điểm cuối năm 2026 và Tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027, Sở Công Thương TP Hồ Chí Minh xác định tiếp tục tăng cường công tác quản lý địa bàn, chỉ đạo lực lượng Quản lý thị trường chủ động theo dõi diễn biến cung cầu, giá cả hàng hóa, tập trung kiểm tra, kiểm soát tại các địa bàn, lĩnh vực và nhóm hàng hóa có nguy cơ vi phạm cao.
Trọng tâm là tăng cường kiểm tra đối với các mặt hàng thiết yếu, hàng hóa phục vụ nhu cầu tiêu dùng dịp Tết như thực phẩm, bánh kẹo, rượu bia, nước giải khát, quần áo, giày dép, mỹ phẩm và các mặt hàng tiêu dùng khác; chú trọng phát hiện, xử lý các hành vi kinh doanh hàng giả, hàng nhập lậu, hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và không bảo đảm chất lượng.
TP Hồ Chí Minh tăng cường kiểm tra, giám sát thị trường, siết chặt kiểm soát hàng hóa dịp Tết
Đồng thời, lực lượng Quản lý thị trường sẽ kết hợp kiểm tra việc chấp hành các quy định về niêm yết giá, bán theo giá niêm yết; kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi đầu cơ, găm hàng, lợi dụng nhu cầu tiêu dùng tăng cao trong dịp Tết để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật, nhất là đối với những mặt hàng thiết yếu, các nhóm thực phẩm có nhu cầu tiêu thụ cao dịp lễ, Tết như: thực phẩm chế biến sẵn, bánh kẹo, rượu bia, thực phẩm bảo vệ sức khỏe và các sản phẩm được quảng cáo, kinh doanh phổ biến trên môi trường trực tuyến; chú trọng kiểm tra nguồn gốc xuất xứ, nhãn hàng hóa, chất lượng sản phẩm và các điều kiện kinh doanh theo quy định.
Cùng với đó, tiếp tục đẩy mạnh phối hợp giữa các đơn vị là thành viên Ban Chỉ đạo 389 thành phố (lực lượng Công an, Hải quan và các cơ quan chức năng có liên quan) trong công tác trao đổi thông tin, kiểm tra, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm; tăng cường theo dõi hoạt động kinh doanh trên các sàn thương mại điện tử, mạng xã hội, kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường để có biện pháp kiểm tra, xử lý phù hợp.
Ngoài công tác kiểm tra, xử lý, việc tuyên truyền, phổ biến pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành của các tổ chức, cá nhân kinh doanh và khuyến cáo người tiêu dùng chủ động tìm hiểu, lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng cũng được chú trọng.
Việc kết hợp chặt chẽ giữa công tác phòng ngừa, giám sát và kiểm tra, xử lý vi phạm, nhằm từng bước nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động kinh doanh thực phẩm trên môi trường trực tuyến, bảo vệ quyền lợi, sức khỏe người tiêu dùng và góp phần xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, minh bạch trên địa bàn thành phố.
Nguyễn Đăng