Tại Hội nghị Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách lần thứ 8 sáng 30/9, nhiều ý kiến nhấn mạnh yêu cầu quy định rõ trách nhiệm của sàn thương mại điện tử và nền tảng livestream trong việc bảo vệ người tiêu dùng. Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (Lâm Đồng) đề xuất: nếu sản phẩm giả mạo, kém chất lượng gây hại, các nền tảng phải bồi thường trực tiếp cho khách hàng.
Sáng 30/9, tại phiên thảo luận về nhóm lĩnh vực kinh tế, tài chính thuộc Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách lần thứ 8, do Phó Chủ tịch Quốc hội Vũ Hồng Thanh điều hành, các đại biểu đã cho ý kiến về nhiều dự án luật quan trọng, trong đó có Luật Thương mại điện tử.
Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh - đoàn Lâm Đồng phát biểu.
Góp ý về dự án luật, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (đoàn Lâm Đồng) cảnh báo, mua sắm trực tuyến đang tiềm ẩn nhiều rủi ro: hàng giả, hàng nhái, quảng cáo không đúng sự thật… Bà nhấn mạnh, cần bổ sung quy định yêu cầu các sàn thương mại điện tử và nền tảng livestream chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại nếu sản phẩm do thuật toán ưu tiên hiển thị bị phát hiện là giả mạo, gây ảnh hưởng đến sức khỏe và quyền lợi người tiêu dùng.
“Quy định này sẽ tạo động lực tài chính đủ mạnh, buộc các nền tảng phải sàng lọc nội dung kỹ hơn, thay vì để hàng giả, hàng kém chất lượng bày bán công khai”, bà Tú Anh nêu rõ.
Đại biểu cũng đề nghị bổ sung nghĩa vụ công khai thông tin về nguồn gốc, chất lượng, thông số sản phẩm trước khi giao dịch hoàn tất. Theo bà, điều này giúp người mua có đủ cơ sở ra quyết định sáng suốt, hạn chế rủi ro bị lừa đảo.
Đề cập đến cơ chế xử lý khi có tranh chấp, bà Tú Anh cho rằng, quy định hiện hành còn phức tạp, khiến người tiêu dùng thường rơi vào thế bất lợi khi đối diện với doanh nghiệp lớn. Bà kiến nghị thành lập một cơ quan giải quyết tranh chấp thương mại điện tử độc lập hoặc xây dựng trọng tài điện tử với thủ tục nhanh gọn, chi phí thấp, đảm bảo khả năng thực thi quyết định.
Ngoài ra, bà cũng nhấn mạnh cần bổ sung cơ chế tố tụng tập thể, cho phép nhóm người tiêu dùng cùng đứng ra khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại. Đây là cách để cân bằng sức mạnh pháp lý giữa cá nhân người mua và các tập đoàn công nghệ lớn.
Theo nữ đại biểu, hiện dự thảo còn phân tán trách nhiệm pháp lý, dễ dẫn đến tình trạng các nền tảng né tránh nghĩa vụ. “Các nền tảng không thể viện cớ ‘chỉ là trung gian’ để thoái thác, bởi thuật toán họ thiết kế trực tiếp ảnh hưởng đến nội dung người tiêu dùng tiếp cận”, bà nhấn mạnh.
Do đó, dự án luật cần quy định rõ yêu cầu minh bạch hóa các tham số chính, đặc biệt là những yếu tố liên quan đến phân phối quảng cáo và hiển thị nội dung.
Với thực tế hàng trăm nghìn phiên livestream mỗi ngày, bà Tú Anh kiến nghị chuyển giao một phần nghĩa vụ giám sát sơ cấp cho các nền tảng, buộc họ chủ động, tự động phát hiện và ngăn chặn hành vi vi phạm như quảng cáo lừa đảo, bán hàng giả. Khi đó, cơ quan quản lý sẽ đóng vai trò giám sát việc tuân thủ, kết hợp với các hệ thống định danh số như VNeID.
Đồng tình với quan điểm này, đại biểu Nguyễn Hải Nam (TP Huế) nhấn mạnh, do đặc thù không gian mạng, người tiêu dùng dễ hiểu sai về sản phẩm so với ngoài đời thực. Vì vậy, cần một cơ quan đặc thù để tiếp nhận và xử lý khiếu nại từ hoạt động thương mại điện tử, nhất là qua nền tảng livestream.
Phạm vi của dự thảo đang nêu hai khái niệm: Nền tảng giao dịch điện tử và nền tảng mạng xã hội, đại biểu đề xuất cần làm rõ chức năng hai nền tảng này.
Hoạt động thương mại điện tử tại Việt Nam hiện tăng trưởng thuộc nhóm cao nhất thế giới, đóng góp khoảng 20% vào phát triển kinh tế số. Do đó, nhiều đại biểu cho rằng, việc hoàn thiện Luật Thương mại điện tử lần này cần đặt trọng tâm vào bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, phân định rõ trách nhiệm liên đới và tạo hành lang pháp lý đồng bộ trong hệ thống pháp luật.
PV